Spis treści
Listopadowe spotkanie Grupy Kontaktowej ds. Obrony Ukrainy w Brukseli, zorganizowane w Kwaterze Głównej NATO, przyniosło szereg konkretnych deklaracji wsparcia. Ministerstwo Obrony Ukrainy poinformowało, że najważniejszym rezultatem rozmów jest zobowiązanie sojuszników do dostarczenia 12 kolejnych samolotów bojowych. Decyzje te są bezpośrednią odpowiedzią na nieustający terror powietrzny ze strony Rosji i apele prezydenta Wołodymyra Zełenskiego o pilne wzmocnienie obrony przeciwlotniczej.
Belgijskie F-16 i amunicja: Konkretne wsparcie o wartości ponad miliarda euro
Głównym elementem nowego pakietu lotniczego jest przekazanie przez Belgię dziesięciu myśliwców F-16. Dostawa ta ma zostać zrealizowana do końca 2026 roku. Przekazanie maszyn jest możliwe dzięki stopniowemu zastępowaniu belgijskich F-16 nowocześniejszymi F-35A. Wartość całkowitego wsparcia wojskowego Belgii dla Ukrainy w bieżącym roku ma wynieść 1,1 mld euro.
Pakiet belgijski obejmuje nie tylko same samoloty, ale również kluczowe uzbrojenie i amunicję jak pociski rakietowe do systemów obrony przeciwlotniczej, amunicję kalibru 20 mm do działek pokładowych F-16 oraz wkład w wysokości 100 mln euro w ramach natowskiego programu PURL, który finansuje zakup amerykańskiego uzbrojenia dla Kijowa. Szacuje się, że od lata 2024 roku Ukraina otrzymała łącznie od 45 do 55 myśliwców F-16. Pochodziły one z transz przekazanych przez Danię, Holandię oraz Norwegię. Do tej pory w misjach bojowych lub w wyniku wypadków Ukraina straciła co najmniej 5 maszyn F-16, pierwsza głośna strata miała miejsce w sierpniu 2024 r., kiedy zginął pilot Ołeksi Mes.
Francuskie Mirage 2000-5F i zaawansowana technologia
Równolegle Francja kontynuuje swoje wsparcie, deklarując dostawę dwóch kolejnych myśliwców Mirage 2000-5F. Te sprawdzone w boju maszyny, które trafiły na Ukrainę już w lutym 2025 roku, są skutecznie wykorzystywane do przechwytywania rosyjskich pocisków manewrujących i dronów.
Wraz z myśliwcami Francja przekaże Ukrainie zaawansowane uzbrojenie i sprzęt. Wśród najważniejszych elementów tego wsparcia znajdują się bomby kierowane AASM Hammer 250, które dzięki systemowi naprowadzania i silnikowi rakietowemu mogą razić cele naziemne w odległości do 70 km ich dostawę sfinansują Norwegia i Niemcy. Ukraina otrzyma również stację radiolokacyjną Ground Fire 300 (GF300) firmy Thales, zdolną do wykrywania i śledzenia pocisków balistycznych, a także amunicję kalibru 30 mm do działek myśliwców, której zakup zostanie sfinansowany z pożyczki Unii Europejskiej.
Kanada zaś przeznaczy około 31 milionów dolarów na zakup pocisków powietrze-powietrze AIM-7 Sparrow, R-73 oraz R-27, a także dostarczy zaawansowane systemy optyczne do ukraińskiego programu obrony przeciwlotniczej "FrankenSAM".
Poza tym Berlin dostarczy systemy IRIS-T, radary oraz pokryje koszty integracji pocisków IRIS-T z systemami NASAMS. Ponadto Niemcy i Norwegia przekażą po 300 milionów dolarów na fundusz PURL, które zostaną przeznaczone głównie na zakup kluczowych pocisków przechwytujących PAC-2 i PAC-3 dla systemów Patriot. Londyn ogłosił z kolei pakiet o wartości 240 milionów funtów, obejmujący ponad 1000 pocisków przeciwlotniczych krótkiego zasięgu (w tym skuteczne przeciwko dronom Shahed pociski LMM) oraz kilkanaście stacji radarowych.
Apel prezydenta Zełenskiego i realne potrzeby frontu
Prezydent Wołodymyr Zełenski, przemawiając zdalnie do uczestników spotkania, podkreślił, że potrzeby Ukrainy są znacznie większe. Zaapelował o dostarczenie dodatkowych 40 myśliwców F-16, argumentując, że wiele samolotów będących już w służbie spędza dużo czasu na przeglądach i naprawach. Każdy F-16 wymaga głębokiego przeglądu technicznego po każdych 300 godzinach nalotu. Ukraińcy nie mają zaplecza, by robić to u siebie. Samoloty są wysyłane na przeglądy do Belgii (obsługuje je firma Sabena Aerospace). Podczas gdy w USA taki przegląd trwa od 2 do 6 tygodni, w Europie procedury te przeciągają się nawet do 40 tygodni (blisko 10 miesięcy). Z powodu ciągłych nalotów rosyjskich dronów Shahed, ukraińskie F-16 latają niemal bez przerwy, przez co błyskawicznie zużywają resursy i „dobijają” do limitu 300 godzin.
Sytuację utrudnia fakt, że lotniska, na których stacjonują te maszyny, są celem nieustannych ataków rakietowych wroga. Jak ujawnił prezydent Wołodymyr Zełenski podczas listopadowego szczytu Ramstein oraz raporty The Wall Street Journal szacuje się, że ponad 50% ukraińskich F-16 stale znajduje się w serwisie lub przechodzi naprawy. Z tego powodu realnie do walki w jednym czasie Ukraina jest w stanie wystawić najprawdopodobniej nie więcej niż kilkanaście do około 20 maszyn
Prezydent zwrócił również uwagę, że myśliwce Mirage można szybciej wdrożyć do zadań bojowych niż bardziej zaawansowane Rafale, które wymagają dłuższego szkolenia. Kwestią priorytetową pozostaje także zapewnienie odpowiedniej ilości amunicji do wszystkich typów samolotów.
W powietrzu ukraińskie Mirage 2000-5F wykazują się obecnie imponującą, deklarowaną przez Siły Powietrzne skutecznością na poziomie 98% w zwalczaniu rosyjskich dronów i rakiet manewrujących. Maszyny te zmodyfikowano do przenoszenia broni powietrze-ziemia, a niedawno zintegrowano je z nowymi pociskami powietrze-powietrze MICA o zasięgu do 60–80 km. Szacuje się, że Ukraina posiada obecnie od 3 do 5 sprawnych myśliwców Mirage 2000-5F.
Skąd wziąć więcej myśliwców?
Choć najnowsze dostawy są kluczowe, apel Zełenskiego rodzi pytanie o dalsze możliwości pozyskiwania samolotów. W Europie i na świecie jest kilku operatorów myśliwców Mirage 2000, jednak ich przekazanie Ukrainie wiąże się z wyzwaniami. Grecja posiada 24 myśliwce Mirage 2000-5 Mk II, które mogłyby przenosić pociski manewrujące SCALP, lecz Ateny uzależniają ewentualny transfer od pozyskania w zamian samolotów zastępczych, na przykład dodatkowych Rafale. Katar wycofał ze służby 12 myśliwców Mirage 2000-5, podobnych do tych używanych przez Ukrainę, choć ich obecny stan techniczny i status własnościowy pozostają niejasne. Zjednoczone Emiraty Arabskie dysponują dużą flotą zaawansowanych Mirage 2000-9, jednak są one kluczowe dla ich sił powietrznych do czasu pełnego wdrożenia zamówionych myśliwców Rafale. Na razie najbardziej realistycznym źródłem pozostaje Francja, która dysponuje ograniczoną liczbą maszyn w rezerwie.
Równolegle Kijów przygotowuje się do przyjęcia pierwszych myśliwców Saab Gripen C/D ze Szwecji, które mają pojawić się na froncie na początku 2027 roku. Podpisano już listy intencyjne dotyczące koordynacji dostaw amunicji i części zamiennych do tych maszyn oraz priorytetowo traktując pozyskanie pocisków powietrze-powietrze Meteor. Połączenie zwinnych Gripenów, wszechstronnych F-16 i wyspecjalizowanych w obronie powietrznej Mirage 2000 stworzy zdywersyfikowaną i znacznie potężniejszą flotę, zdolną skuteczniej przeciwstawiać się rosyjskiej przewadze w powietrzu.