Lekcje z Ukrainy na Litwie. Niemcy chronią swoje czołgi Leopard 2 przed największym zagrożeniem

Prowizoryczne klatki przeciwko dronom, które stały się charakterystycznym elementem ukraińskich i rosyjskich pojazdów na wojnie są nie tylko wdrażane przez Francję, Republikę Korei czy Polskę ale także Niemcy. Na zdjęciach opublikowanych przez Bundeswehrę widać, jak niemieccy żołnierze na Litwie montują na czołgach Leopard 2A7A1 improwizowane osłony z metalowej siatki. Ta oddolna inicjatywa to bezpośrednia odpowiedź na zagrożenie ze strony małych dronów FPV.

16 listopada niemiecka armia opublikowała w mediach społecznościowych serię zdjęć na których widać żołnierzy, którzy za pomocą szlifierek kątowych i wiertarek montują stalową siatkę na wieżach czołgów Leopard 2. Jak poinformowała Bundeswehra, widoczne na fotografiach pojazdy to Leopardy 2A7A1 należące do 45. Brygady Pancernej „Litauen” – pierwszej od czasów II wojny światowej niemieckiej jednostki na stałe stacjonującej poza granicami kraju.

Cała konstrukcja, określana mianem klatki antydronowej, powstaje jako inicjatywa oddolna. „Pomysł wyszedł od żołnierzy” – podkreśliła armia niemiecka, dodając, że osłony są budowane przy użyciu narzędzi i materiałów dostępnych w brygadzie. Celem jest jak najszybsze wdrożenie ochrony, która ma przechwytywać drony, zanim dotrą do wrażliwych części wieży, lub osłabiać siłę ich głowic bojowych.

Dlaczego zaawansowany Leopard 2 potrzebuje prowizorycznej klatki?

Na pierwszy rzut oka może dziwić, że jeden z najnowocześniejszych czołgów świata, wyposażony w zaawansowane systemy obronne, potrzebuje dodatkowej, improwizowanej ochrony. Niemieckie czołgi Leopard 2A7A1 są już wyposażone w izraelski system aktywnej ochrony Trophy. Jest to zaawansowane rozwiązanie typu hard-kill, które za pomocą radaru wykrywa nadlatujące pociski przeciwpancerne i granaty RPG, a następnie wystrzeliwuje w ich kierunku małe ładunki, niszcząc zagrożenie w bezpiecznej odległości od pojazdu. System ten od lat z powodzeniem chroni izraelskie czołgi Merkava i jest uznawany za jeden z najlepszych na świecie.

Problem polega na tym, że Trophy został zaprojektowany do zwalczania szybko poruszających się, stosunkowo dużych pocisków. Nie jest natomiast przystosowany do neutralizacji małych, wolno lecących dronów FPV (First Person View), które atakują pojazdy z góry, celując w najcieńszy pancerz dachu wieży. Choć trwają prace nad modernizacją Trophy w celu zwalczania dronów, obecne wersje systemu mogą ignorować je jako zagrożenie o niskim priorytecie.

„Klatki” – prosta odpowiedź na złożone zagrożenie

Tę właśnie lukę w obronie mają wypełnić siatkowe osłony. Co ciekawe gdy Rosja w 2022 roku, zaczęła takie prowizoryczne osłony wdrażać stała się obiektem drwin, ponieważ sugerowano wtedy, że ma to dać załodze jedynie iluzoryczne poczucie bezpieczeństwa. Szybko okazało się jednak, że żarty ucichły. Bezzałogowce uzbrojone w proste ładunki wybuchowe lub głowice z granatów RPG, stały się jednym z największych zagrożeń dla pojazdów opancerzonych. Operator drona, widząc obraz z kamery w czasie rzeczywistym, może z niezwykłą precyzją uderzyć w najsłabiej chronione części pojazdu jak strop wieży, włazy, przedział silnika czy magazyn amunicji.

W odpowiedzi na to zagrożenie, obie strony konfliktu zaczęły masowo montować na swoich pojazdach od czołgów, przez transportery opancerzone, po artylerię coraz bardziej wymyślne konstrukcje siatkowe. To, co początkowo było prowizoryczną inicjatywą żołnierzy, szybko stało się standardem na polu walki.

Ich zasada działania jest prosta, siatka ma za zadanie zatrzymać drona lub zdetonować jego głowicę kumulacyjną w odległości od pancerza zasadniczego. Nawet jeśli dojdzie do wybuchu, strumień kumulacyjny rozproszy się, tracąc znaczną część swojej energii przebijającej. Metalowe pręty mogą ponadto zmiażdżyć lub uszkodzić zapalnik głowicy, uniemożliwiając jej detonację.

Również Polska takie klatki zaczęła stosować. Podczas defilady w Warszawie mogliśmy zobaczyć lekkie transportery opancerzone Legwan z Rosomak S.A. oraz Lekki Opancerzony Transporter Rozpoznawczy Kleszcz (oznaczany też jako Bóbr-3) z AMZ Kutno, które zostały wyposażone w specjalne siatkowe osłony rozpięte na stelażach. W przypadku Legwana i Kleszcza zdecydowano się na kompleksowe zabezpieczenie obejmujące nie tylko burty, lecz także górną półsferę i włazy.

Osłony te nie są prowizorycznymi konstrukcjami, lecz egzemplarzami próbnymi dostarczonymi przez producentów i wizualnie przypominają Lekkie Osłony Siatkowe prezentowane wcześniej przez Lubawę S.A. Konstruktorzy zadbali o możliwość używania uzbrojenia oraz wyrzutni granatów dymnych, a włazy i drzwi wyposażono w odchylane osłony, które umożliwiają opuszczanie pojazdu, choć nieco je utrudniają.

Próba generalna defilady wojskowej w Warszawie - Legwan w klatce
Autor: Marek Kudelski/Super Express Lekki pojaz opancerzony Legwan w "klatce" przeciw dronom i pociskom kumulacyjnym.
Próba generalna defilady wojskowej w Warszawie - Kleszcze w klatce
Autor: Marek Kudelski/Super Express Wóz Rozpoznawczy Kleszcz (Bóbr 3) w "klatce" przeciwdronowej.

Również wojska francuskie wdrożyły klatki antydronowe na zmodernizowanych czołgach Leclerc XLR i kołowych bojowych wozach piechoty VBCI. Podczas targów obronnych Eurosatory 2026 w Paryżu, Sekcja Techniczna Francuskiej Armii (STAT) zaprezentowała prototyp czołgu Leclerc w najnowszej wersji XLR. Najbardziej rzucającą się w oczy modyfikacją była metalowa klatka zamontowana na wieży. Jak poinformował szef STAT, generał Olivier Coquet, to rozwiązanie ochronne weszło już w fazę masowej produkcji, którą realizuje koncern KNDS France. Pierwsze zestawy właśnie trafiły już do liniowych jednostek pancernych.

Leclerc XLR, Eurosatory 2026
Autor: Juliusz Sabak Leclerc XLR podczas dynamicznych pokazów w trakcie Eurosatory 2026

Podobne rozwiązania testuje już Republika Korei, która podczas ćwiczeń ogniowych zaimplementowała improwizowane osłony przeciw bezzałogowcom na czołgach K2 Black Panther. Z dostępnych ujęć wynika, że osłona nie ogranicza pracy armaty ani systemów obserwacyjnych. Co więcej, na jednym ze zdjęć uchwycono moment oddania strzału.

Czołgi K2 z osłonami przeciwko dronom FPV
Autor: jonghoon park/ Facebook

Skuteczność – między mitem a rzeczywistością

Czy klatki antydronowe są w 100% skuteczne? Odpowiedź brzmi: nie. Nie zapewniają one pełnej ochrony i nie są w stanie zatrzymać każdego ataku. Jednak ich głównym zadaniem nie jest bycie nieprzebijalną tarczą, a raczej zwiększenie prawdopodobieństwa przetrwania ataku.

Nawet jeśli klatka nie zatrzyma drona, może go uszkodzić lub zmusić do detonacji w mniej optymalnym miejscu, co sprawia, że do wyeliminowania jednego pojazdu potrzeba nie jednego, a kilku lub nawet kilkunastu dronów i zmienia kalkulację koszt-efekt. Klatki są skuteczne przeciwko prostym zagrożeniom, takim jak drony zrzucające granaty moździerzowe lub ręczne, które nie mają dużej prędkości i precyzji. Dają też załodze poczucie dodatkowej ochrony, co ma niebagatelne znaczenie psychologiczne w warunkach ciągłego zagrożenia.

Z drugiej strony klatki nie chronią przed wszystkim przed nowoczesnymi pociskami przeciwpancernymi z podwójną, tandemową głowicą kumulacyjną które są projektowane tak, by pokonać tego typu osłony. Zazwyczaj osłaniają tylko górną półsferę i boki, pozostawiając inne strefy wrażliwe. Źle zaprojektowana lub zamontowana klatka może ponadto ograniczać pole widzenia załogi, ruch lufy czy wieży, a także utrudniać ewakuację z uszkodzonego pojazdu.

Wnioski z Ukrainy wdrażane w praktyce

Doświadczenia z frontu w Ukrainie jednoznacznie pokazały, że drony FPV stały się jednym z największych zagrożeń dla pojazdów opancerzonych. Nawet najnowocześniejsze czołgi mogą zostać unieruchomione lub zniszczone przez serię precyzyjnych ataków tanich bezzałogowców. Ukraińskie załogi czołgów Leopard również stosują podobne osłony. Jeden z dowódców brygady relacjonował, że jego Leopard przetrwał atak aż 45 dronów FPV i pozostał w służbie, co dowodzi, że nawet proste rozwiązania mogą znacząco zwiększyć przeżywalność na polu bitwy.

Inicjatywa żołnierzy 45. Brygady Pancernej nie ogranicza się do czołgów. Już wcześniej podobne, samodzielnie wykonane osłony zamontowano na transporterach opancerzonych Fuchs.

Nowo doposażone czołgi Leopard 2 zostaną poddane próbie podczas ćwiczeń „Tarcza Wolności 26-II” (Freedom Shield 26-II), które odbywają się na Litwie w dniach 17-27 listopada 2026 roku. Manewry te, prowadzone przez niemiecką 10. Dywizję Pancerną, mają na celu sprawdzenie gotowości bojowej jednostek na wschodniej flance NATO.

Co istotne, podczas ćwiczeń ma zostać użytych około 700 dronów dwa razy więcej niż w pierwszej edycji manewrów w czerwcu. To świadczy o rosnącej świadomości tego zagrożenia i chęci przetestowania nowych rozwiązań obronnych w realistycznych warunkach.

Defilada w Warszawie. Wisłostrada już zamknięta