- Marynarka Wojenna USA wdraża ambitny plan budowy nowej generacji pancerników typu Trump, które mają zrewolucjonizować potęgę morską kraju. Ich konstrukcja opiera się na innowacyjnej, rozproszonej strategii modułowej, z finalnym montażem w stoczni Newport News Shipbuilding.
- Okręty te będą napędzane dwoma reaktorami jądrowymi A1B, zapewniającymi nieograniczony zasięg, prędkość ponad 30 węzłów oraz zasilanie zaawansowanych systemów uzbrojenia, takich jak działa elektromagnetyczne i broń laserowa. Pierwszy z 15 planowanych pancerników, USS Defiant, ma zostać zakontraktowany w 2028 roku, a jego wejście do służby przewidziane jest na rok 2036.
- Koszt prototypu szacowany jest na 17,5 miliarda dolarów, a cały program, ogłoszony w grudniu 2025 roku przez prezydenta Donalda Trumpa, może pochłonąć ponad 217 miliardów dolarów do 2055 roku. Program budzi obawy o wydolność amerykańskiego przemysłu stoczniowego i strategiczną skuteczność tak kosztownych jednostek w obliczu współczesnych wyzwań.
Plan Marynarki Wojennej zakłada odejście od tradycyjnego, scentralizowanego modelu budowy okrętów na rzecz konstrukcji modułowej. Podejście to, z powodzeniem stosowane przy produkcji okrętów podwodnych typu Virginia i Columbia oraz niszczycieli rakietowych typu Arleigh Burke, polega na tworzeniu wielkich sekcji okrętu w wyspecjalizowanych zakładach, a następnie transportowaniu ich do miejsca finalnego montażu.
Zaangażowanie w projekt wielu stoczni, w tym gigantów branży jak HII Ingalls Shipbuilding i General Dynamics Bath Iron Works, ma na celu maksymalne przyspieszenie prac i optymalizację procesu produkcyjnego. Dzięki rozłożeniu zadań na kilka zakładów, US Navy zamierza efektywnie zarządzać ogromną skalą przedsięwzięcia i skrócić czas potrzebny na oddanie do służby pierwszego okrętu nowego typu, noszącego nazwę USS Defiant (BBG-1). Program, ogłoszony przez prezydenta Donalda Trumpa w grudniu 2025 roku jako część wizji "Złotej Floty", zakłada pozyskanie łącznie 15 takich jednostek do 2055 roku. Pierwszy okręt, USS Defiant, ma zostać zakontraktowany w roku 2028, a jego wejście do służby planowane jest na rok 2036.
Newport News Shipbuilding: Serce Operacji Montażowej
Ostateczne połączenie dużych modułów w gotowy okręt odbędzie się w jednym z najważniejszych miejsc dla amerykańskiego przemysłu stoczniowego – w stoczni HII Newport News Shipbuilding w Wirginii. Wybór padł na Suchy Dok 12, konstrukcję o długości ok. 800 metrów, znaną z tego, że to właśnie w niej montowane są największe okręty wojenne świata, czyli lotniskowce o napędzie atomowym typu Ford.
Stocznia HII potwierdziła, że nieustannie analizuje swoje możliwości produkcyjne i inwestuje w modernizację zakładów oraz integrację zaawansowanych technologii. Firma odnotowała wzrost przepustowości o 15% w 2025 roku i spodziewa się podobnego wyniku w roku 2026, co ma kluczowe znaczenie dla dotrzymania napiętych harmonogramów. Planiści US Navy uważają, że prace przy budowie pancernika będzie można zsynchronizować z produkcją kolejnych lotniskowców, takich jak Doris Miller (CVN-81) i William J. Clinton (CVN-82), co świadczy o ogromnej elastyczności i potencjale Suchego Doku 12.
Jason Potter, pełniący obowiązki zastępcy sekretarza marynarki wojennej ds. badań, rozwoju i zakupów (RDA), powiedział w czwartek (21 maja) podkomisji ds. sił morskich i sił projekcyjnych Izby Reprezentantów.
„Sposób, w jaki to osiągniemy, polega na rozproszonym budownictwie okrętowym w ramach strategii budowy tych różnych modułów, które obecnie budujemy albo dla niszczycieli typu Flight III, albo dla lotniskowca, oraz na tym, jak możemy je budować w najbardziej efektywny sposób, aby następnie połączyć je w ramach końcowego montażu w Newport News” – powiedział.
Potęga atomu: Napęd i możliwości pancernika
Pancernik typu Trump będzie jednostką rewolucyjną nie tylko pod względem sposobu budowy, ale przede wszystkim dzięki swoim zdolnościom bojowym i napędowi. Marynarka Wojenna oficjalnie potwierdziła, że sercem okrętu będą dwa reaktory jądrowe A1B te same, które zasilają najnowsze lotniskowce typu Ford. Reaktor A1B został pierwotnie opracowany na potrzeby programu lotniskowców typu Ford, ponieważ starsze reaktory A4W, używane na pokładach lotniskowców typu Nimitz, nie zapewniały już wystarczającego zapasu energii. Nowszy reaktor jest mniejszy, bardziej wydajny i może generować znacznie więcej energii. Według admirał Daryl Caudle, Marynarka Wojenna planuje wykorzystać jak najwięcej istniejącej technologii reaktorów typu Ford, ponieważ decyzja ta zmniejszy ryzyko rozwojowe i przyspieszy jego rozwój.
Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych w latach 1961–1980 eksploatowała dziewięć okrętów nawodnych o napędzie atomowym, w tym USS Long Beach, pierwszy tego typu na świecie. Wszystkie zostały wycofane ze służby w latach 90. Powodem nie był stan techniczny, lecz ekonomiczny.
Jak mówił admirał Daryl Caudle, szef operacji morskich USA, przed Kongresem 14 maja. Rezygnacja z napędu jądrowego w okrętach nawodnych była, jak sam powiedział „jednym z największych błędów, jakie kiedykolwiek popełniła Marynarka Wojenna”.
Decyzja, by postawić na napęd atomowy ma kilka strategicznych zalet. Napęd atomowy zapewnia praktycznie nieograniczony zasięg operacyjny bez potrzeby częstego uzupełniania paliwa. Poza tym okręty będą mogły rozwijać prędkość przekraczającą 30 węzłów, co pozwoli im na ścisłą współpracę z grupami uderzeniowymi lotniskowców.
Reaktory A1B dostarczą nadwyżkę energii elektrycznej niezbędnej do zasilania zaawansowanych systemów uzbrojenia, takich jak działa elektromagnetyczne, broń laserowa i systemy walki elektronicznej. Okręt o wyporności szacowanej na 35 000 ton i koszcie prototypu sięgającym 17,5 miliarda dolarów ma stanowić znaczący wzrost siły bojowej floty. Średnia cena dla pierwszych trzech okrętów ma oscylować wokół 14,5 mld dolarów za sztukę. Planowany zakup 15 pancerników do 2055 roku może pochłonąć ponad 217 mld dolarów. W planach uzbrojenia wymienia się m.in. 128-komorowy system wyrzutni pionowych (VLS), pociski hipersoniczne oraz, co budzi szczególne zainteresowanie, pociski manewrujące z głowicami jądrowymi.
Czy amerykański przemysł jest gotów?
Budowa pancerników typu Trump to odpowiedź Stanów Zjednoczonych na rosnące wyzwania geopolityczne, zwłaszcza w regionie Indo-Pacyfiku. Te okręty, określane jako pierwsze od ponad 30 lat amerykańskie nawodne jednostki bojowe projektowane od podstaw, mają pełnić rolę platform dowodzenia i zapewniać znaczącą siłę ognia. Mimo astronomicznych kosztów, szacowanych na 500-700 mld dolarów w całym cyklu życia programu, US Navy postrzega te jednostki jako niezbędną inwestycję w utrzymanie przewagi na morzach i oceanach.
Mimo to program budzi uzasadnione wątpliwości, nawet wewnątrz samej Marynarki Wojennej. Największym wyzwaniem jest wydolność amerykańskiego przemysłu stoczniowego. Stocznia Newport News Shipbuilding, jako jedyna certyfikowana do budowy nawodnych okrętów atomowych, jest już maksymalnie obciążona budową lotniskowców i okrętów podwodnych. Istnieją poważne obawy, czy baza przemysłowa, która już dziś boryka się z opóźnieniami w bieżących programach, podoła tak gigantycznemu zobowiązaniu.
Według analizy Steva Balestrieria na łamach 19Forty Five stan na marzec 2026 roku pokazuje, że kryzys jeśli chodzi o budowę okrętów osiągnął punkt krytyczny – około 82 procent okrętów znajdujących się w budowie jest opóźnionych, a wiele programów jest wstrzymywanych lub całkowicie anulowanych.
Mimo niemal podwojenia budżetu na budowę okrętów w ciągu ostatnich dwóch dekad, liczba jednostek w aktywnej służbie Marynarki USA maleje. Marynarka współpracuje z prywatnymi stoczniami i inwestuje miliardy dolarów w modernizację infrastruktury oraz rozwój kadr, jednak efekty są dalekie od oczekiwań - pisze Balestrieri. Nawet znaczące środki publiczne nie pozwalają na dotrzymanie tempa wymaganego przez rosnące zagrożenia morskie, zwłaszcza ze strony Chin.
Jedną z głównych przyczyn tzw. "pętli zagłady" jest praktyka rozpoczynania budowy okrętów przed ukończeniem i stabilizacją projektów. Powoduje to liczne zmiany w trakcie realizacji, co dramatycznie podnosi koszty i generuje opóźnienia. Przykładem jest program fregat typu Constellation (FFG-62). Pierwotnie planowano budowę na bazie sprawdzonego projektu FREMM, jednak liczne modyfikacje, problemy z masą i stopniowe rozszerzanie zakresu projektu doprowadziły do wieloletnich opóźnień. W listopadzie 2025 roku Marynarka anulowała cztery z sześciu zamówionych jednostek, pozostawiając tylko dwie do ukończenia. Innym przykładem przytaczanym przez autora jest Littoral Combat Ship (LCS), który miał być tanią, modułową platformą do działań przybrzeżnych, ale koszty wzrosły z planowanych 220 milionów do ponad 600 milionów dolarów za jednostkę. Z kolei niszczyciele typu Zumwalt (DDG-1000) stały się symbolem marnotrawstwa – z planowanych 32 jednostek zbudowano tylko trzy, a koszt jednej przekroczył 7-8 miliardów dolarów.
Pojawiają się również pytania o charakterze strategicznym. Krytycy zastanawiają się, czy koncentracja ogromnej siły bojowej i środków finansowych w niewielkiej liczbie bardzo drogich okrętów jest skuteczną odpowiedzią na chińską strategię antydostępową (A2/AD), opartą na masowym użyciu pocisków balistycznych i hipersonicznych. Pancernik typu Trump to z jednej strony wizja technologicznej dominacji na morzach, a z drugiej ogromne ryzyko finansowe i przemysłowe, którego powodzenie zadecyduje o kształcie US Navy na dekady.
33
