Kwestia jawności listy projektów w ramach programu SAFE stała się przedmiotem debaty publicznej. Władysław Kosiniak-Kamysz, szef MON, podkreślił, że podejście krajów europejskich do publikacji takich list jest zróżnicowane. Z jednej strony, istnieje potrzeba oklauzulowania dokumentu, co jest kluczowe dla negocjacji i dyskusji, o czym często wspominał szef Agencji Uzbrojenia, gen. Artur Kuptel. Z drugiej strony, istnieje silna chęć prezentacji tych projektów, zwłaszcza w kontekście pokazania skali modernizacyjnych działań i ich znaczenia dla polskiego wojska.
Minister Kosiniak-Kamysz zapowiedział, że w najbliższych dniach nastąpi próba pogodzenia tych dwóch racji: „rzetelności, staranności i te wnioski płynące od wojska, ale również chęć prezentacji przynajmniej obszaru, zakresu, jakie tematy będą podjęte w programie finansowania z środków europejskich”. Zaznaczył jednak, że „nie wszystkie szczegóły” zostaną ujawnione, co sugeruje kompromis, w którym część informacji pozostanie niejawna, a jednocześnie zostanie przedstawiony ogólny kierunek i zakres działań. Taka polityka ma na celu zachowanie strategicznej przewagi negocjacyjnej, jednocześnie informując opinię publiczną o kluczowych inwestycjach w obronność.
Apel strony prezydenckiej i kluczowe projekty
Strona prezydencka, szczególnie podczas ostatnich obrad Rady Bezpieczeństwa Narodowego, apelowała o przekazanie do opinii publicznej zawierającego 139 projektów dokumentu. Chociaż pełna lista nie jest jawna, wiadomo, że obejmuje ona najważniejsze produkty polskiej zbrojeniówki. Wśród nich znajdują się takie pozycje jak przeciwlotnicze systemy Piorun, wozy bojowe piechoty Borsuk czy armatohaubice Krab. W planach jest także m.in. zakup tankowców powietrznych produkowanych przez europejski koncern Airbus oraz rozwój zdolności antydronowych. Te inwestycje mają na celu znaczące wzmocnienie potencjału obronnego Polski i zwiększenie jej zdolności do reagowania na współczesne zagrożenia.
Finansowanie i cel programu SAFE
Program SAFE to kluczowy instrument finansowania, który umożliwi polskiemu rządowi skorzystanie z około 43,7 mld euro w postaci korzystnie oprocentowanych pożyczek. Środki te zostaną przeznaczone na inwestycje w obronność. Zgodnie z deklaracjami rządu, ponad 80 proc. pieniędzy ma zostać wydane w polskim przemyśle zbrojeniowym, co ma na celu wsparcie krajowej produkcji i rozwój technologii wojskowych. Głównym celem programu SAFE jest jak najszybsze wzmocnienie obronności państw Unii Europejskiej poprzez zakupy sprzętu, przede wszystkim w europejskim przemyśle. Instrument ten został zaprojektowany do finansowania stosunkowo krótkoterminowych projektów, trwających maksymalnie do 2030 roku, co ma zapewnić szybką i efektywną modernizację sił zbrojnych.
Poprawka do ustawy i apel ministra Klimczaka
W kontekście programu SAFE, minister finansów Andrzej Domański zapowiedział poprawkę do ustawy wdrażającej program, która zostanie zgłoszona w trakcie posiedzenia Senatu. Poprawka ta ma zapewnić, że spłata pożyczki nie obciąży części 29. budżetu, czyli budżetu MON. Jest to istotna zmiana, która ma na celu odciążenie resortu obrony narodowej i zapewnienie stabilności finansowej.
Minister infrastruktury Dariusz Klimczak podkreślił, że program SAFE jest „gwarancją bezpieczeństwa Polski”. Zaznaczył również, że bezpieczeństwo państwa to także „dobry klimat dla rozwoju gospodarczego, dobry klimat dla inwestorów”. Klimczak ostrzegł, że ewentualne zawetowanie przez prezydenta uchwalonej przez Sejm ustawy w sprawie programu byłoby „bardzo poważnym błędem politycznym i działaniem przeciwko racji stanu”. Podkreślił tym samym strategiczne znaczenie programu dla przyszłości Polski i jej pozycji na arenie międzynarodowej. Sejm uchwalił w piątek ustawę wdrażającą program, osadzającą go na polskim gruncie prawnym, co umożliwi powołanie specjalnego funduszu zarządzanego przez BGK, za pośrednictwem którego będą wydawane pieniądze z programu.
