Spis treści
W dzisiejszym, dynamicznie zmieniającym się środowisku bezpieczeństwa, szybkość i elastyczność w modernizacji sił zbrojnych stają się kluczowe. Szwecja, stając w obliczu nowych wyzwań geopolitycznych, udowodniła, że potrafi działać nieszablonowo. Zamówiony we wrześniu 2025 roku przenośny system obrony przeciwlotniczej RBS 102 Piorun, polskiej myśli technologicznej, został odebrany przez Szwedzkie Siły Zbrojne już w grudniu tego samego roku - przekazano w komunikacie prasowym Szwedzka Försvarets materielverk (FMV, Administracja ds. zakupów materiałowych). To tempo, które zaskoczyło nawet weteranów branży zbrojeniowej.
Błyskawiczna dostawa – od zamówienia do przekazania w jeden kwartał
Proces, który zazwyczaj trwa miesiącami, a nawet latami, został skompresowany do zaledwie trzech miesięcy. Kluczem do sukcesu okazała się nowatorska procedura logistyczna i zmiana filozofii zakupowej.
„Przekazaliśmy sprzęt Siłom Zbrojnym tego samego dnia, w którym go otrzymaliśmy. O ile mi wiadomo, jest to pierwszy raz, kiedy działamy w ten sposób w zakresie obrony przeciwlotniczej” – podkreśla Johan Lind, kierownik projektu w FMV.
Tradycyjny model zakładał dostawę sprzętu od producenta do magazynów FMV w Szwecji, jego weryfikację, a dopiero potem przekazanie do jednostek wojskowych. Tym razem proces został radykalnie uproszczony. Przedstawiciele FMV oraz Szwedzkich Sił Zbrojnych udali się bezpośrednio do dostawcy w Polsce. Na miejscu przeprowadzono wspólną kontrolę, po której FMV zatwierdziło dostawę i natychmiast przekazało sprzęt wojsku. To siły zbrojne, a nie agencja, zajęły się transportem systemów do kraju.
Jak mówi Johan Lind,
„zakup i przekazanie sprzętu w tak krótkim czasie jest prawdopodobnie możliwe tylko w przypadku zakupu standardowego produktu i dobrej współpracy z Siłami Zbrojnymi”.
Mesko w grudniu ubiegłego roku podpisała w Londynie kontrakt ze Szwedzką Agencją Zamówień Obronnych dot. sprzedaży przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych Piorun za około 3 miliardy koron szwedzkich (320 mln USD). Pierwsze sygnały o potencjalnym zakupie pojawiły się już w marcu 2025 roku, kiedy to podpisano list intencyjny między stronami. Kolejne miesiące upłynęły na intensywnych negocjacjach, które zaowocowały złożeniem wstępnego zamówienia w czerwcu. Kulminacją tych działań było podpisanie finalnej umowy we wrześniu podczas targów obronnych DSEI w Londynie. Dostawy systemów Piorun zakończą się w 2027 roku.
Nowa strategia zakupowa FMV: koniec z „narodowymi dodatkami”
Wybór systemu Piorun nie był przypadkowy. Jak wskazał Mikael Granholm, dyrektor generalny FMV, podczas konferencji Folk och Försvar w Sälen, agencja dąży do ograniczenia specjalnych wymagań krajowych na rzecz standardowych zakupów. Piorun to gotowy i sprawdzony system, który jest łatwy w obsłudze i przenoszeniu, a co najważniejsze, używany jest już przez inne kraje. „RBS102 to kwalifikowany system, który jest już używany w innych krajach i z którymi prowadziliśmy dialog w sprawie niektórych kwestii. Dzięki temu mogliśmy pewne rzeczy zrobić szybciej” – tłumaczy Johan Lind. Mimo szybkiej dostawy, przed pełnym uruchomieniem systemu, nadal pozostaje wiele pracy.
Sukces tak szybkiego wdrożenia systemu Piorun był możliwy dzięki szybkim procesom decyzyjnym i wsparciu całej organizacji. Johan Lind zwraca uwagę na opór, jaki często towarzyszy rezygnacji z „szwedzkich rozwiązań specjalnych” na rzecz standardowych produktów. „Mimo że faza zakupowa przebiega szybciej i jest prostsza w przypadku zakupów standardowych towarów, istnieje kultura dążenia do posiadania szwedzkich rozwiązań specjalnych, co generuje pewien opór” – wyjaśnia. Podkreśla, że „konieczne są szybkie procesy decyzyjne i nie da się dokonać tak szybkiego przekazania materiałów bez zgody całej organizacji”. To pokazuje, że Szwecja jest gotowa na zmiany w strategii zakupów obronnych, stawiając na efektywność i szybkość, co ma kluczowe znaczenie w obecnej sytuacji geopolitycznej.
Wdrożenie i przyszłość Pioruna w szwedzkiej armii
Błyskawiczna dostawa to dopiero początek drogi. Jak słusznie zauważa kierownik projektu z FMV, „mimo że zrealizowaliśmy pierwszą dostawę sprzętu, nadal pozostaje wiele pracy, aby w pełni uruchomić system”. Teraz przed Szwedzkimi Siłami Zbrojnymi stoi zadanie pełnej implementacji systemu Piorun. Obejmuje to przede wszystkim szkolenie personelu, integrację z istniejącymi systemami dowodzenia i logistyki oraz opracowanie doktryny jego użycia.
Czym jest Piorun?
Przenośny Przeciwlotniczy Zestaw Rakietowy (PPZR) Piorun to nowoczesny system obrony powietrznej bardzo krótkiego zasięgu, będący głęboką modernizacją zestawu Grom. Opracowany przez MESKO S.A. we współpracy z Wojskową Akademią Techniczną i CRW Telesystem-Mesko, Piorun wyróżnia się zaawansowanym systemem naprowadzania na podczerwień, odpornym na zakłócenia. Wyposażony w czujnik zbliżeniowy oraz celowniki dzienne i termowizyjne, umożliwia skuteczne działanie zarówno w dzień, jak i w nocy. Rakieta o masie 10,5 kg osiąga prędkość do 660 m/s i jest zdolna do zwalczania celów poruszających się z prędkością do 400 m/s na kursie spotkaniowym. System został przetestowany w warunkach bojowych, m.in. na Ukrainie, gdzie z powodzeniem niszczył rosyjskie samoloty, śmigłowce i drony.
MESKO S.A. kontynuuje rozwój systemu, pracując nad wersją Piorun NG, która oferuje większy zasięg i ulepszoną głowicę naprowadzającą, oraz nad zestawem Grzmot o zasięgu do 12 km. Dzięki takim kontraktom, jak ten ze Szwecją, polska firma może inwestować w nowe technologie i zwiększać moce produkcyjne.
Globalny sukces Pioruna
Szwecja nie jest pierwszym krajem, który docenił możliwości Pioruna. System znajduje się na wyposażeniu sił zbrojnych kilku państw, w tym:
- Polski, gdzie jest podstawą obrony przeciwlotniczej bardzo krótkiego zasięgu;
- Norwegii, która zakupiła Pioruny w 2022 roku i przeprowadziła pierwsze strzelania w 2024 roku w regionie Finnmark;
- Estonii, która w 2022 roku nabyła 100 wyrzutni i 300 pocisków, z dostawami realizowanymi do 2026 roku;
- Łotwy, która zakupiła system w ramach wspólnego zamówienia z Polską, Litwą i Norwegią w 2023 roku;
- Ukrainy, gdzie Pioruny sprawdziły się w walce z rosyjskimi celami powietrznymi od 2022 roku;
- Stanów Zjednoczonych, które zakupiły system do testów w 2022 roku;
- Słowacji, z dostawami 36 zestawów w 2023 roku;
- Gruzji, która stała się użytkownikiem w 2024 roku;
- Mołdawii, która również dołączyła do grona odbiorców w 2024 roku.
- Belgia dołączyła także do grona państw, które doceniły skuteczność przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych Piorun.
