KAAN coraz bliżej gotowości. Turcy testują drugi prototyp i rozwijają własny silnik

• Turcja zbliża się do ukończenia myśliwca 5. generacji KAAN: drugi prototyp P1 rozpoczął testy kołowania, przygotowując się do pierwszego lotu.
• Maszyna przeszła znaczące modyfikacje konstrukcyjne, integrując rodzime sensory i przygotowując się na własny, niezależny od USA silnik.

Turcy testują drugi prototyp KAAN-a

31 lipca drugi prototyp tureckiego myśliwca piątej generacji KAAN, oznaczony jako P1, rozpoczął testy kołowania na lotnisku w Ankarze. Próby prowadzone przez Turkish Aerospace Industries (TAI) są ostatnim etapem przygotowań przed pierwszym lotem, który według przedstawicieli producenta może odbyć się jeszcze przed końcem 2026 r. Prototyp P1 został zaprezentowany w lutym 2026 r. razem z kolejną maszyną P2. Oba samoloty powstały na bazie doświadczeń zdobytych podczas prób pierwszego demonstratora P0 z 2024 r. i mają znacznie lepiej odzwierciedlać docelową konfigurację seryjną.

W porównaniu z P0 konstrukcja P1 została wyraźnie zmodyfikowana. Zmieniono geometrię kadłuba oraz położenie wlotów powietrza, które przesunięto bliżej kabiny. Przeprojektowano także rozmieszczenie podwozia głównego i zwiększono odstęp między silnikami. Zmiany mają poprawić właściwości aerodynamiczne oraz stworzyć więcej miejsca na systemy samoobrony i uzbrojenie.

Istotnym elementem rozwoju programu jest integracja rodzimych sensorów. Jak zwraca uwagę Army Recognition na płatowcu widoczne są miejsca przeznaczone dla systemu obserwacji w podczerwieni KARAT oraz elektrooptycznego systemu celowniczego TOYGUN, opracowywanych przez turecki przemysł dla bezzałogowego Kizilelma. Ich obecność nie oznacza jeszcze pełnej gotowości operacyjnej, ale świadczy o postępach w integracji wyposażenia pokładowego. Zmiany objęły również tylną część kadłuba oraz stateczniki pionowe, gdzie pojawiły się elementy mogące w przyszłości służyć systemom walki elektronicznej i antenom radiowym zintegrowanym z konstrukcją samolotu. Jednocześnie producent nie ujawnił szczegółów dotyczących ich funkcji.

Równolegle Ankara rozwija krajowy silnik TF35000, który w przyszłości ma zastąpić amerykańskie jednostki General Electric F110-GE-129. Obecnie to właśnie silniki F110 napędzają prototypy KAAN i mają zostać wykorzystane także w pierwszych egzemplarzach produkcyjnych. Choć są montowane w Turcji na licencji, nadal podlegają amerykańskim ograniczeniom eksportowym. Na początku października 2025 r. serwis Bloomberg powołując się na anonimowych informatorów przekazał, że firma Tusas Engine Industries, która odpowiada za opracowanie TF35000, napotyka problemy przy produkcji komory spalania, turbiny, dyszy, dopalacza i układu wydechowego przyszłego silnika KAAN-a. Nie pomagać ma także brak doświadczenia przemysłowego „w opracowaniu każdego elementu tak złożonego systemu we własnym zakresie”, co dodatkowo spowalnia cały proces.

Zdaniem informatorów zmiana silnika teraz mogłaby skomplikować projekt KAAN-a. „Turcja pozyskała z USA ponad tuzin silników F110 do wykorzystania w prototypach, ale produkcja seryjna, pierwotnie planowana na 2028 rok, zależy od importu kolejnych dziesiątek” - twierdzą źródła Bloomberga. Turcja liczy jednak, że testy naziemne TF3500 ruszą już w 2026 r., a integracja silnika z KAAN-em - jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem - nastąpi do 2032 r.

Nie można jednak zapominać, że rozwój własnego napędu jest elementem szerszej strategii ograniczania zależności od zagranicznych dostawców. Program KAAN pozostaje również powiązany z relacjami Ankary i Waszyngtonu. Turcja zabiega o powrót do programu F-35, z którego została wykluczona w 2019 r. po zakupie rosyjskich systemów przeciwlotniczych S-400. Według wcześniejszych doniesień agencji Reuters administracja Donalda Trumpa zgodziła się na sprzedaż Turcji silników F110 o wartości około 700 mln dolarów.

Turecki myśliwiec 5. generacji KAAN

KAAN jest klasycznym przedstawicielem myśliwców piątej generacji, dwusilnikowym, naddźwiękowym samolotem stealth, zdolnym do prowadzenia operacji zarówno w zakresie walki powietrznej, jak i uderzeń na cele naziemne. Kadłub zaprojektowano z naciskiem na niską wykrywalność radarową. KAAN ma wewnętrzne komory uzbrojenia, co eliminuje konieczność stosowania zewnętrznych pylonów, pogarszających charakterystykę stealth. Wyposażono go w aktywny radar AESA, system IRST, zaawansowane systemy walki elektronicznej oraz architekturę umożliwiającą fuzję danych z różnych sensorów i wspomaganie decyzji pilotów przez sztuczną inteligencję.

KAAN ma osiągać prędkości naddźwiękowe, wykazywać dużą manewrowość w walce oraz dysponować zasięgiem bojowym przekraczającym 1000 kilometrów. Już teraz pojawiają się doniesienia, że w przyszłości może potencjalnie przenosić broń hipersoniczną, a ostatnio Turcja pochwaliła się opracowaniem pocisków powietrze‑ziemia SOM‑M specjalnie na potrzeby KAAN-a. Rozwój i integracja myśliwca w siłach powietrznych mają potrwać do początku lat 30., a pełną gotowość operacyjną KAAN ma osiągnąć w 2035 r.

Rozwój KAAN-a ma znaczenie nie tylko dla tureckiego lotnictwa, lecz także dla potencjału przemysłowego NATO. Coraz częściej pojawiają się głosy, że KAAN wcale nie musi zastąpić amerykańskich F-35. Jeśli Turcja w przyszłości ponownie uzyska dostęp do amerykańskiego programu, oba typy maszyn mogłyby się uzupełniać. F-35 zapewniałby sprawdzoną platformę o wysokiej interoperacyjności z państwami NATO, natomiast KAAN dawałby możliwość samodzielnego rozwijania uzbrojenia, systemów walki elektronicznej oraz przyszłych modernizacji.