- Turcja zamawia pierwsze myśliwce KAAN, dążąc do niezależności.
- Siły Powietrzne zakontraktowały 20 maszyn 5. generacji, planując eksport.
- Czy turecki KAAN rzuci wyzwanie globalnym mocarstwom?
Ankara stawia na własny myśliwiec
"Pierwsza sprzedaż dotyczyła początkowej partii 20 samolotów w standardzie Block 10. To pierwsze zamówienie. Z czasem spodziewamy się wzrostu liczby zamawianych maszyn" - powiedział portalowi Breaking Defense prezes TA Mehmet Demiroglu, po oficjalnym podpisaniu umowy. Jest ona pierwszym zamówieniem tureckich sił powietrznych na KAAN-a, ale nie można zapominać, że w czerwcu 2025 roku Turcja podpisała także eksportowy kontrakt z Indonezją na 48 maszyn.
Turcja prowadzi też rozmowy w sprawie potencjalnego kontraktu eksportowego z Arabią Saudyjską. W ostatnim czasie pojawiły się również doniesienia o zainteresowaniu tą konstrukcją przez Hiszpanię. Według Mehmeta Demiroglu właśnie podczas targów SAHA 2026 w Stambule hiszpańskie siły powietrzne zwróciły się o informacje dotyczące "najwyższej klasy" samolotu bojowego piątej generacji. To z kolei wywołało falę spekulacji jakoby Madryt aktywnie poszukiwał alternatywy dla amerykańskich myśliwców 5. generacji F-35, która oferowałaby mniej wyzwań związanych z oprogramowaniem, logistyką, czy samym utrzymaniem maszyn.
Ekspert Międzynarodowego Instytutu Studiów Strategicznych Sascha Bruchmann ocenił w rozmowie z Breaking Defense, że turecki przemysł chciał podczas targów rozwiać wątpliwości dotyczące zdolności produkcyjnych programu KAAN. Zwrócił uwagę, że swoje rozwiązania prezentowali nie tylko główni wykonawcy, ale również poddostawcy kolejnych poziomów łańcucha dostaw. Turkish Aerospace pokazał podczas wydarzenia także inne projekty, w tym bezzałogowy statek bojowy ANKA 3 oraz śmigłowiec Gokbey. Firma podpisała również porozumienie z General Electric dotyczące dostaw silników F404 dla samolotu szkolno-bojowego Hurjet.
Turecki myśliwiec 5. generacji KAAN
KAAN to obecnie jeden z najważniejszych programów zbrojeniowych realizowanych przez Ankarę. Program KAAN rozpoczął się formalnie w 2016 roku jako część strategii modernizacji tureckich sił powietrznych. Wcześniejsze prace obejmowały analizy koncepcyjne i symulacje komputerowe. W 2019 roku na salonie lotniczym w Paryżu zaprezentowano pełnowymiarowy model maszyny, a w lutym 2024 roku KAAN odbył pierwszy lot, potwierdzając szybkie tempo rozwoju projektu.
Intensywny rozwój KAAN-a to bezpośrednia odpowiedź na decyzję USA z 2019 roku o wykluczeniu Turcji z programu F-35 po zakupie rosyjskiego systemu rakietowego S-400. Ankara, pozbawiona dostępu do amerykańskiej technologii, przyjęła wówczas kurs na pełną niezależność. Choć we wczesnej fazie projektowania wsparcia udzielił jej brytyjski BAE Systems, obecnie program rozwijany jest przede wszystkim siłami krajowymi.
Co jednak ciekawe, Ankara wznowiła rozmowy z Waszyngtonem na temat możliwości powrotu do programu F-35. Nie stoi to jednak na przeszkodzie tworzeniu własnego myśliwca, który w przyszłości może znaleźć zainteresowanie również na rynkach zagranicznych, zwłaszcza Turcja że chce oferować ten samolot państwom, które z różnych względów nie mogą lub nie chcą kupować F-35.
Maszyna jest klasycznym przedstawicielem piątej generacji, dwusilnikowym, naddźwiękowym samolotem stealth, zdolnym do prowadzenia operacji zarówno w zakresie walki powietrznej, jak i uderzeń na cele naziemne. Kadłub zaprojektowano z naciskiem na niską wykrywalność radarową. KAAN ma wewnętrzne komory uzbrojenia, co eliminuje konieczność stosowania zewnętrznych pylonów, pogarszających charakterystykę stealth. Wyposażono go w aktywny radar AESA, system IRST, zaawansowane systemy walki elektronicznej oraz architekturę umożliwiającą fuzję danych z różnych sensorów i wspomaganie decyzji pilotów przez sztuczną inteligencję.
KAAN ma osiągać prędkości naddźwiękowe, wykazywać dużą manewrowość w walce oraz dysponować zasięgiem bojowym przekraczającym 1000 kilometrów. Już teraz pojawiają się doniesienia, że w przyszłości może potencjalnie przenosić broń hipersoniczną, a ostatnio Turcja pochwaliła się opracowaniem pocisków powietrze‑ziemia SOM‑M specjalnie na potrzeby KAAN-a. Rozwój i integracja myśliwca w siłach powietrznych mają potrwać do początku lat 30., a pełną gotowość operacyjną KAAN ma osiągnąć w 2035 roku.
Myśliwce na razie korzystają z amerykańskich silników, ale turecki przemysł przyspiesza prace nad TF35000, opracowywanym specjalnie z myślą o KAAN-ie. Haluk Görgün, szef SSB potwierdził, że wszystkie silniki do prototypów zostały już dostarczone, a wnioski o kolejne jednostki dla pierwszego bloku produkcyjnego są złożone. Władze podkreślają, że produkcja będzie realizowana w systemie blokowym, a każdy kolejny wariant ma wprowadzać nowe możliwości i docelowo korzystać wyłącznie z krajowego napędu. „Ostatecznie nasze samoloty seryjne będą latać z tureckim silnikiem” - zadeklarował Görgün. Przekonuje on również, że tureckie silniki TF3500 będą generował większy ciąg niż amerykańskie F110.
Podcasty
Playlisty tematyczne
