- Łotewski minister obrony Andris Spruds podał się do dymisji w niedzielę po tym, jak ukraińskie drony wtargnęły w łotewską przestrzeń powietrzną i uszkodziły cztery puste zbiorniki na ropę w Rzeżycy. Premier Evika Silina domagała się jego rezygnacji, wskazując na niewystarczająco szybkie uruchomienie systemów antydronowych.
- Szef ukraińskiej dyplomacji Andrij Sybiha oświadczył, że incydenty z dronami na Łotwie były wynikiem rosyjskiej walki radioelektronicznej, która miała na celu skierowanie ukraińskich dronów z dala od ich celów w Rosji. Ukraina zadeklarowała gotowość do współpracy z państwami bałtyckimi i Finlandią w celu zapobiegania takim zdarzeniom.
- Dowódca sił zbrojnych Łotwy gen. Kaspars Pudans ocenił, że łotewskie systemy zawiodły, nie wykrywając dronów wlatujących z Rosji, a wojsko zbada skuteczność obrony powietrznej. Incydenty z dronami naruszającymi przestrzeń powietrzną miały miejsce również w Estonii i Finlandii, co skłoniło Estonię do wezwania Ukrainy do lepszej kontroli nad dronami.
W niedzielę (10 maja) doszło do znaczącej zmiany na politycznej scenie Łotwy, gdy minister obrony Andris Spruds złożył rezygnację ze swojego stanowiska. Decyzja ta była bezpośrednią konsekwencją incydentu, w którym ukraińskie drony wtargnęły w łotewską przestrzeń powietrzną z terytorium Rosji, powodując uszkodzenia czterech pustych zbiorników na ropę w miejscowości Rzeżyca. Rezygnacji szefa resortu obrony domagała się osobiście premier Łotwy, Evika Silina, która wyraziła swoje niezadowolenie z działania systemów antydronowych w kraju.
Evika Silina argumentowała, że systemy te „nie zostały dostatecznie szybko uruchomione”, co doprowadziło do naruszenia suwerenności powietrznej kraju. Premier niezwłocznie wyznaczyła na nowego ministra pułkownika Raivisa Melnisa, podkreślając konieczność szybkiej reakcji na zaistniałą sytuację. Na platformie X Silina napisała, że Spruds „stracił zaufanie jej i opinii publicznej”. W swoim wpisie premier jasno zaznaczyła:
„Incydent z dronem w tym tygodniu wyraźnie pokazał, że kierownictwo polityczne sektora obronnego nie dotrzymało obietnicy zapewnienia bezpiecznej przestrzeni powietrznej nad naszym krajem”.
Andris Spruds na pospiesznie zwołanej konferencji prasowej skomentował swoją dymisję, stwierdzając, że chce „uchronić łotewską armię przed jej instrumentalnym traktowaniem dla osiągnięcia celów politycznych”.
Rosyjska walka radioelektroniczna – klucz do incydentu?
Kluczowym elementem w wyjaśnieniu przyczyn wtargnięcia ukraińskich dronów na terytorium Łotwy okazały się działania Rosji. Szef ukraińskiej dyplomacji, Andrij Sybiha, po rozmowie ze swoją łotewską odpowiedniczką Baibą Braże, oświadczył, że incydenty te były wynikiem „rosyjskiej walki radioelektronicznej obliczonej na skierowanie ukraińskich dronów z dala od ich celów w Rosji”.
Sybiha szczegółowo opisał to we wpisie na platformie X: „Śledztwa wykazały, że były one skutkiem rosyjskiej walki elektronicznej, której celem było celowe skierowanie ukraińskich dronów z dala od ich celów w Rosji”. Minister potwierdził również gotowość Ukrainy do współpracy z państwami bałtyckimi i Finlandią w celu zapobiegania podobnym incydentom w przyszłości, deklarując zaangażowanie ukraińskich specjalistów.
„Naszym celem jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa Łotwie, innym państwom bałtyckim oraz Finlandii. Po pierwsze poprzez skuteczne przeciwdziałanie rosyjskiej agresji i osłabianie rosyjskiej machiny wojennej. Po drugie poprzez pomoc we wzmacnianiu ochrony przestrzeni powietrznej naszych przyjaciół” – dodał Sybiha.
Incydent, który miał miejsce w czwartek, polegał na wtargnięciu dwóch dronów z Rosji na Łotwę, gdzie uszkodziły cztery puste zbiorniki na ropę w Rzeżycy. Chociaż nie doszło do pożaru, podjęto czynności w celu schłodzenia jednego ze zbiorników, a na miejscu znaleziono szczątki rozbitego drona. Łotewskie wojsko, reprezentowane przez dowódcę sił zbrojnych gen. Kasparsa Pudansa, przyznało, że „łotewskie systemy zawiodły, nie wykrywając wlatującego od strony Rosji drona” i zapowiedziało szczegółowe badanie skuteczności obecnej obrony powietrznej na granicy wschodniej.
Obawy państw bałtyckich i współpraca z Ukrainą
Incydent na Łotwie nie jest odosobnionym przypadkiem. W ostatnich tygodniach w państwach bałtyckich i Finlandii doszło do kilku podobnych zdarzeń, w których ukraińskie drony atakujące cele w Rosji wtargnęły w ich przestrzeń powietrzną. Pod koniec marca w Estonii dron lecący z Rosji uderzył w komin elektrowni w pobliżu Narwy. Na przełomie marca i kwietnia kilka ukraińskich dronów naruszyło również przestrzeń powietrzną Finlandii i rozbiło się w południowo-wschodniej części kraju.
Te powtarzające się incydenty wzbudziły poważne obawy w regionie. Rząd Estonii otwarcie wyraził oczekiwanie od ukraińskiej armii „lepszej kontroli nad dronami kierowanym w stronę Rosji”. Minister obrony Estonii, Hanno Pevkur, podkreślił, że „najłatwiejszym sposobem dla Ukraińców na trzymanie dronów z dala od naszego terytorium jest lepsza kontrola ich działań”. Zaznaczył również, że możliwe jest zmienianie trajektorii lotu dronów, a nawet zdalne ich niszczenie dzięki wbudowanym systemom destrukcji, jeśli zbaczają z kursu.
W odpowiedzi na te obawy, Ukraina podjęła inicjatywę wysłania swoich ekspertów do krajów bałtyckich w celu wzmocnienia bezpieczeństwa przestrzeni powietrznej. Radio ERR poinformowało w niedzielę, że strona ukraińska skontaktowała się już w tej sprawie z ambasadą Estonii. Szef estońskiej dyplomacji, Margus Tsahkna, podkreślił, że Ukraina ma prawo do obrony i uderzania w cele w Rosji, ale jednocześnie wyraził obawy rządu przed możliwością wystąpienia poważniejszych wypadków. Współpraca i wymiana doświadczeń w zakresie technologii antydronowych i zarządzania przestrzenią powietrzną stają się kluczowe dla stabilności regionu w obliczu trwającego konfliktu.
