Spis treści
Rosyjska strategia w Afryce: propaganda i "miękka siła"
Według tegorocznego raportu Estońskiej Agencji Wywiadu Zagranicznego (Välisluureamet, VLA), Rosja aktywnie dąży do zacieśnienia więzi z państwami afrykańskimi. Moskwa wykorzystuje rozwój kontynentu jako okazję do wysyłania dyplomatów, oficerów wywiadu oraz agentów wpływu, którzy zostali wydaleni z krajów europejskich i zachodnich. Jak czytamy w raporcie, „Moskwa stara się przekonać mieszkańców Afryki do własnych narracji i rozpowszechniać antyzachodnie hasła”. W ramach tej propagandy Rosja przedstawia się jako „obrońca prawdziwie wielobiegunowego porządku świata i suwerenności, oferujący współpracę na zasadzie równego partnerstwa”, kontrastując to z rzekomo „neokolonialnymi, niesprawiedliwymi i protekcjonalnymi" warunkami, które stwarza Zachód.
Oprócz tradycyjnej współpracy wojskowej, Kreml coraz bardziej stawia na promowanie swojej „miękkiej siły”, obejmującej edukację i kulturę. Przykładem jest fundacja Russkij Mir, która rozszerzyła swoją działalność, otwierając nowe centra w Burundi i Ugandzie, promując język rosyjski za granicą.
Studenci na froncie i nadszarpnięte relacje
Wzrost liczby afrykańskich studentów na rosyjskich uniwersytetach jest kolejnym elementem strategii Rosji. W 2025 roku na rosyjskich uczelniach zarejestrowanych było około 35 tysięcy studentów z Afryki. Rosyjskie agencje państwowe zawarły porozumienia i uruchomiły programy edukacyjne skierowane do obywateli krajów takich jak Czad, Erytrea, Dżibuti czy Gwinea.
Jednakże, jak zaznaczono w raporcie, te „serdeczne stosunki” zostały poważnie nadszarpnięte. Część zagranicznych studentów, w tym pochodzących z Zambii, Tanzanii, Gwinei, Kamerunu, Erytrei i Nigerii, została zwerbowana i wysłana na front ukraiński, gdzie poniosła śmierć. Wiele rodzin nie otrzymało należnych odszkodowań, a ambasady nie zostały poinformowane o ofiarach, co budzi poważne kontrowersje i podważa zaufanie do rosyjskich obietnic.
Trzeci szczyt Rosja-Afryka: umacnianie wpływów
Estońskie służby wywiadowcze poinformowały również, że Moskwa intensywnie przygotowuje się do organizacji trzeciego szczytu Rosja-Afryka w bieżącym roku. Poprzednie edycje tego wydarzenia odbyły się w 2023 roku w Petersburgu oraz w 2019 roku w Soczi. Szczyty te stanowią kluczowe platformy dla Rosji do umacniania swoich wpływów politycznych i gospodarczych na kontynencie afrykańskim, a także do dalszego promowania swojej narracji antyzachodniej.
Działania Rosji w Afryce są częścią szerszej strategii, mającej na celu osłabienie wpływów Zachodu i budowanie alternatywnych sojuszy. Wykorzystywanie dyplomacji, wywiadu oraz propagandy do osiągnięcia tych celów stanowi wyzwanie dla stabilności regionalnej i międzynarodowej.
Źródło: Polska Agencja Prasowa