W 2025 roku Ministerstwo Obrony Ukrainy, pod kierownictwem wiceministra ds. rozwoju potencjału lotniczego Ołeksandra Kozenko, zrealizowało kompleksowy program wzmacniania kadr lotniczych. Działania te, prowadzone we współpracy z partnerami międzynarodowymi i krajowymi placówkami, koncentrowały się na dwóch kluczowych obszarach: zaawansowanym szkoleniu personelu lotniczego na nowoczesnych platformach oraz masowym kształceniu operatorów systemów bezzałogowych.
Koalicja Sił Powietrznych – Międzynarodowe wsparcie na niespotykaną skalę
Kluczową rolę w modernizacji ukraińskiego lotnictwa odegrała "Koalicja Sił Powietrznych", zrzeszająca państwa sojusznicze. Dzięki zawartym porozumieniom, w 2025 roku zakończono szkolenie kilku grup ukraińskich pilotów, którzy opanowali obsługę nowoczesnych samolotów bojowych produkcji zagranicznej, w tym myśliwców F-16 jak i Mirage 2000. Dostawy tych maszyn to efekt działania międzynarodowej „koalicji F-16”, w skład której weszło 11 państw, w tym Belgia, Dania, Holandia, Norwegia, Polska i Wielka Brytania. Zobowiązania do przekazania samych samolotów złożyły cztery państwa: Holandia, Dania, Norwegia i Belgia. Łącznie zadeklarowały dostarczenie do 95 maszyn. Dania jako pierwsza rozpoczęła transfer, dostarczając pierwsze maszyny pod koniec lipca 2024 roku.
Na wczesnym etapie wojny kluczowe było szybkie uzupełnienie strat ukraińskiego lotnictwa. Państwa dysponujące myśliwcami MiG-29, które były na wyposażeniu Sił Powietrznych Ukrainy, przekazały swoje maszyny. Polska była jednym z głównych donatorów. W 2023 roku przekazała Ukrainie, bez oficjalnego rozgłosu, 14 samolotów MiG-29. Część z nich posłużyła jako źródło części zamiennych. Pod koniec 2025 roku toczyły się rozmowy na temat przekazania ostatniej partii polskich MiG-ów-29, co byłoby związane z ich planowanym wycofaniem ze służby w Siłach Powietrznych RP. W zamian za samoloty Polska wyraziła zainteresowanie pozyskaniem ukraińskich technologii dronowych i rakietowych.
Programy treningowe, realizowane m.in. w Rumunii, Danii, USA i Wielkiej Brytanii, zostały precyzyjnie dostosowane do doświadczeń z realnych działań bojowych oraz wymogów interoperacyjności ze standardami NATO - czytamy w komunikacie ministerstwa.
Jednak siła lotnictwa to nie tylko piloci. Równolegle za granicą przeszkolono szerokie grono specjalistów, bez których nowoczesne maszyny nie mogłyby operować. Wśród nich znaleźli się:
- Specjaliści serwisu technicznego, odpowiedzialni za utrzymanie gotowości operacyjnej najnowszych samolotów.
- Personel naziemny w zakresie logistyki i utrzymania infrastruktury lotniskowej.
- Operatorzy specjalistycznego sprzętu do obsługi zaawansowanych systemów monitoringu i wywiadu.
Drugim filarem strategii jest budowa silnego, krajowego zaplecza szkoleniowego, zdolnego do szybkiego i masowego przygotowywania kadr na potrzeby frontu.
Polecany artykuł:
Rewolucja w szkoleniu operatorów dronów
Według komunikatu ministerstwa obrony, przełomowym osiągnięciem 2025 roku było stworzenie na Ukrainie sieci certyfikowanych ośrodków szkoleniowych dla operatorów systemów bezzałogowych (BSP). Stało się to możliwe dzięki wdrożeniu Uchwały Rady Ministrów Ukrainy nr 1129 z dnia 1 października 2024 roku, która wprowadziła pilotażowy projekt certyfikacji szkół dronów.
Dzięki nowym regulacjom status certyfikowanej organizacji szkoleniowej uzyskało 8 wiodących podmiotów, a łączna liczba instytucji z pozwoleniem na prowadzenie szkoleń wzrosła do 34 jednostek (w tym 19 specjalizujących się w BSP). Zaangażowanie sektora prywatnego i publicznego przyniosło imponujące rezultaty: w 2025 roku przeszkolono ponad 5000 operatorów bezzałogowych statków powietrznych.
Narybek dla przyszłych Sił Powietrznych
Równolegle z programem dronowym, krajowy system edukacji wojskowej zapewnił szkolenie dla prawie stu pilotów-kadetów. To oni w najbliższych latach staną się trzonem odnowionych Sił Powietrznych, kontynuując proces integracji z zachodnimi standardami. Potwierdzeniem wysokiej jakości kształcenia jest wydanie 437 certyfikatów państwowych dla personelu lotniczego po zdanych egzaminach kwalifikacyjnych.
Wiceminister Ołeksandr Kozenko podkreśla, że celem Ukrainy jest nie tylko adaptacja zagranicznego sprzętu, ale stworzenie w pełni autonomicznego systemu.
„Systematyczne szkolenie ludzi to fundament naszej przewagi powietrznej. Nie tylko integrujemy zachodnie modele sprzętu, ale także tworzymy własny, autonomiczny ekosystem szkoleniowy, który jest w stanie błyskawicznie zapewnić frontowi wykwalifikowany personel – od pilotów myśliwców po operatorów dronów FPV” – zaznaczył wiceminister.
W grudniu ukraiński minister obrony Denys Szmyhal rozmawiał ze swoim szwedzkim odpowiednikiem na temat rozpoczęcia szkolenia ukraińskich pilotów i personelu technicznego w zakresie obsługi myśliwców Gripen. W październiku 2025 r. Ukraina i Szwecja podpisały umowę o zamiarze dostarczenia ukraińskim siłom powietrznym do 150 myśliwców JAS 39 Gripen E. Umowa przewiduje szkolenie ukraińskich pilotów i stworzenie bazy technicznej do obsługi technicznej samolotów.
