Wniosek o fundusz SAFE tajny. MON tłumaczy decyzję względami bezpieczeństwa

Poseł Mariusz Błaszczak, były minister obrony narodowej złożył interpelacje nr 15094 w sprawie kontrowersji związanych z klauzulą tajnościnałożoną na wniosek o wypłatę środków z funduszu SAFE. Jak możemy przeczytać w uzasadnieniu:

"Polski wniosek o wypłatę środków z programu SAFE na inwestycje w obronność zawierający zestawienie projektów zgłoszonych do sfinansowania zgodnie informacjami przekazanymi przez kierownictwo Ministerstwa Obrony Narodowej ma nadaną klauzulę tajności „zastrzeżone”, a więc jest dokumentem niejawnym. Jednocześnie wiceminister MON Cezary Tomczyk kilkukrotnie poinformował o tym, że jeden z projektów zgłoszonych przez stronę polską zakłada pozyskanie samolotów do tankowania w powietrzu, m.in. we wpisie zawierającym materiał wideo opublikowanym przez wiceministra C. Tomczyka na platformie X w dniu 29 listopada 2025 roku, a także w trakcie programu „Gość Wydarzeń”, emitowanego w dniu 1 lutego 2026 roku na antenie kanału Polsat oraz Polsat News".

Dlatego zadał następujące pytania:

1. Jaka jest klauzula tajności wniosku o wypłatę środków z programu SAFE przekazanego do Komisji Europejskiej, a także kto imiennie i kiedy ją nadał zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 5 sierpnia 2010 roku o ochronie informacji niejawnych?
2. Czy w trakcie prac nad projektem wniosku o wypłatę środków z programu SAFE, w szczególności po przedstawieniu go na posiedzeniu sejmowej Komisji Obrony Narodowej, dokonywano zmian jego klauzuli tajności? Jeżeli tak, to dlaczego i kto imiennie dokonywał takich zmian?
3. Jak ocenia Pan Minister przytoczone powyżej wypowiedzi wiceministra C. Tomczyka w kontekście naruszenia przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 roku o ochronie informacji niejawnych? W szczególności, czy mając na uwadze pełnione przez Pana, jako funkcjonariuszu publicznym, obowiązki zlecił Pan kontrolę w tym zakresie służbom odpowiedzialnym za przestrzeganie przepisów dotyczących informacji niejawnych?
4. Czy materiał wideo opublikowany przez wiceministra C. Tomczyka na platformie X w dniu 29 listopada 2025 roku został nagrany w pomieszczeniu Ministerstwa Obrony Narodowej, a w szczególności w strefie ochronnej utworzonej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 roku o ochronie informacji niejawnych, a także czy dokument w nim przedstawiony miał w rzeczywistości nadaną klauzulę niejawności? Jeżeli tak, czy podjął Pan Minister jakikolwiek działania w związku z tym faktem?

Odpowiedź MON: Bezpieczeństwo państwa jako najwyższy priorytet

Odpowiedzi na interpelację udzielił Sekretarz Stanu w MON, Paweł Bejda. W oficjalnym piśmie podkreślił, że wniosek o pomoc finansową w ramach instrumentu SAFE został opatrzony klauzulą „Restreint UE/EU Restricted”. Decyzja ta nie była przypadkowa i wynika bezpośrednio z charakteru informacji zawartych w dokumencie.

Jak czytamy w odpowiedzi wiceministra, dokument zawiera szczegółowe dane:

"Zawiera on informacje dotyczące planowanych zdolności w obszarze bezpieczeństwa i obronności, priorytetów inwestycyjnych oraz harmonogramów realizacyjnych"

Paweł Bejda jednoznacznie stwierdził, że ujawnienie tych informacji mogłoby negatywnie wpłynąć na interesy bezpieczeństwa państwa oraz realizację celów instrumentu SAFE. Co istotne, wiceminister zaznaczył, że klauzula tajności obowiązywała na każdym etapie prac nad wnioskiem i nie uległa zmianie.

Czym jest klauzula „Restreint UE/EU Restricted”? 

Klauzula „Restreint UE/EU Restricted” to podstawowy poziom informacji niejawnych w systemie Unii Europejskiej. Jej celem jest ochrona informacji, których nieuprawnione ujawnienie mogłoby być niekorzystne dla interesów Unii Europejskiej lub jednego bądź więcej państw członkowskich.

W praktyce oznacza to, że dostęp do takiego dokumentu mają wyłącznie upoważnione osoby w instytucjach unijnych oraz w administracji państw członkowskich, które muszą znać jego treść w celu wykonywania swoich obowiązków służbowych. Nadanie tej klauzuli wnioskowi o środki z funduszu SAFE jest standardową procedurą w przypadku dokumentów dotyczących obronności i strategicznych zdolności przemysłowych. 

Lista programów SAFE

W zeszłym tygodniu podczas konferencji dot. SAFE pełnomocnik rządu ds. SAFE, Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, oraz sekretarz stanu w MON, Cezary Tomczyk, zaprezentowali listę kilkudziesięciu projektów o łącznej wartości ponad 180 mld zł, które znalazły się w polskim pakiecie SAFE.

Przedstawiony Narodowy Plan Inwestycji Obronnych obejmuje szerokie spektrum projektów - od fortyfikacji na wschodniej granicy, przez systemy bezzałogowe, po zaawansowane technologie kosmiczne i cyberbezpieczeństwo. Poniżej znajduje się lista kluczowych zadań, które będą realizowane w ramach programu.

1. Tarcza Wschód

To największy projekt w ramach SAFE, którego budżet wzrósł czterokrotnie do 10 miliardów euro. Ma na celu militarne zabezpieczenie wschodniej i północnej granicy Polski. "Tarcza Wschód, projekt, który jest szczególnie bliski mojemu sercu, jest największym projektem, który realizuje polski rząd w tej chwili. Pan premier Donald Tusk powiedział o 10 miliardach euro. I to nie jest przejęzyczenie" - podkreślił Cezary Tomczyk.

Projekty w ramach Tarczy Wschód obejmują:

• System antydronowy SAN: 18 baterii rozlokowanych wzdłuż granicy.
• Miniaturowe BSP typu FLYEYE oraz bezzałogowy system poszukiwawczo-uderzeniowy.
• Pojazdy minowania narzutowego BAOBAB: „W ciągu 48 godzin dzięki systemom BAOBAB będziemy w stanie zabezpieczyć całą granicę Rzeczpospolitej na północy i na wschodzie Polski”.
• Środki minersko-zaporowe: przygotowanie setek tysięcy min do użycia w razie zagrożenia.
• Systemy rozpoznania: radary pola walki, systemy rozpoznania elektronicznego ELINT.
• Wyposażenie indywidualne: hełmy, kamizelki kuloodporne i karabinki GROT polskiej produkcji.

     2. Systemy bezzałogowe i antydronowe

Program kładzie ogromny nacisk na dronizację pola walki oraz zdolności do zwalczania bezzałogowców. Flagowym projektem jest tu system SAN.

"System SAN stał się absolutnie okrętem flagowym. To są elementy, które składają się na największy i najnowocześniejszy w Europie system antydronowy, którego koszt szacujemy na około 15 miliardów złotych. Nie ma takiego systemu dzisiaj w europejskim NATO" - zaznaczył wiceminister.

Projekty w ramach tej kategorii obejmują:

• Dronowe moduły uderzeniowe i inteligentne systemy kierowane do rażenia celów.
• System antydronowy SAN, w którego skład wchodzą m.in. armata SA-35, karabin maszynowy WLKM 12,7 mm („potwór z Tarnowa”), drony kamikadze, radary i wozy walki elektronicznej.

       3. Pojazdy opancerzone i artyleria

W tej kategorii niemal wszystkie zakupy mają być realizowane w polskich zakładach, co podkreślono jako dowód wysokich zdolności krajowego przemysłu.

"Myślę, że ten slajd i następny świetnie pokazują, że są takie kategorie, w których zakupy dokonujemy tylko w Polsce. Cały ten slajd oznaczony jest na biało-czerwono. Takie zdolności ma polski przemysł zbrojeniowy" - wskazano podczas prezentacji.Projekty w ramach tej kategorii obejmują:

• Moduły ogniowe 120 mm RAK oraz dywizjonowe moduły ogniowe Regina KRAB.
• Bojowe wozy piechoty Borsuk.
• Kołowe transportery opancerzone Rosomak oraz wozy ewakuacji medycznej i rozpoznawcze na jego podwoziu.
• Amunicja artyleryjska 155 mm: budowa trzech fabryk uzbrojenia w Kraśniku, Pionkach i Bydgoszczy.

      4. Obrona przeciwlotniczaW obszarze obrony przeciwlotniczej planowane są:

• Przenośne zestawy przeciwlotnicze Piorun, będące polskim hitem eksportowym.
• Wielofunkcyjne radary kierowania ogniem SINA.
• Mobilne węzły łączności oraz pakiety logistyczne i szkoleniowe.

     5. Siły powietrzne i zasoby kosmiczne

Program zakłada pozyskanie zdolności, które w poprzednich latach zostały zaniechane, a także inwestycje w technologie kosmiczne.

• Samoloty MRTT (tankowce powietrzne): „To jest projekt, który zapewni naszym myśliwcom, wszystkim naszym myśliwcom, możliwość tankowania w powietrzu”.
• Satelita geostacjonarny: „Zdolność absolutnie topowa z punktu widzenia sił zbrojnych, czyli satelita, który zawsze jest nad Polską, który zapewni nam bezpieczną łączność nawet w najtrudniejszych warunkach, absolutnie suwerenną i absolutnie polską”.

​    6. Cyberbezpieczeństwo, AI i walka elektroniczna

W ramach tej części programu przewidziano:

• Postkwantowe szyfratory IP nowej generacji.
• Infrastruktura techniczna na potrzeby implementacji sztucznej inteligencji.
• Mobilne laboratoria cyberbezpieczeństwa.

      7. Bezpieczny BałtykW obszarze bezpieczeństwa morskiego zaplanowano:

• Zakup okrętu Ratownik.
• Zakup okrętu Hydrograf.
• Pozyskanie nowoczesnych niszczycieli min.

     8. Mobilność wojskowaNa mobilność wojskową przeznaczonych zostanie 9 miliardów złotych na infrastrukturę drogową i kolejową, kluczową dla manewrów wojskowych. Obejmuje to m.in. połączenia z Czechami, Litwą i Niemcami.

    9. Projekty dla MSWiA (Policja, Straż Graniczna, SOP)Ponad 7 miliardów złotych zostanie przeznaczone na wzmocnienie służb podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji.

• Polska Policja (ponad 3 miliardy złotych): m.in. bezzałogowce, pistolety maszynowe i systemy antydronowe.
• Straż Graniczna: systemy do zwalczania BSP, ochrona infrastruktury krytycznej oraz nowoczesne śmigłowce wielozadaniowe.
• Służba Ochrony Państwa: sprzęt pirotechniczny, systemy detekcji zagrożeń i wyposażenie osobiste.

Z unijnego mechanizmu o wartości 150 miliardów euro do Polski ma trafić jedna trzecia środków. Jak podkreślono, według szacunków Agencji Uzbrojenia aż 89% funduszy zostanie wydane w kraju. "89% z tych środków szacujemy, że zostanie wydane w polskich zakładach zbrojeniowych. Tylko 11% planujemy wydać poza granicami Polski, głównie na sprzęt, do produkcji którego nie mamy zdolności na terenie Polski" - wyjaśnił sekretarz stanu.