Spis treści
Jedną z kluczowych poprawek wprowadzonych przez Senat jest zapewnienie, że spłata pożyczki zaciągniętej w ramach programu SAFE nie będzie obciążać budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej (MON). Zamiast tego, w budżecie państwa ma być ustanowiona rezerwa celowa na ten cel, co ma zapewnić stabilność finansową resortu obrony i umożliwić swobodne planowanie wydatków na bieżące potrzeby. Ta zmiana jest istotna, ponieważ chroni budżet obronny przed nieprzewidzianymi obciążeniami, pozwalając na skupienie się na bezpośrednim wzmacnianiu zdolności obronnych.
Ponadto, wprowadzono obowiązek kontroli antykorupcyjnej i kontrwywiadowczej przez ABW, SKW i CBA w zakresie wykorzystania środków finansowych z pożyczki SAFE. Ta poprawka ma na celu zwiększenie transparentności i zapobieganie ewentualnym nadużyciom. Jak podkreśla premier Donald Tusk, w kwestiach dotyczących programu SAFE „nie ma miejsca na politykę czy konflikty. Tu chodzi naprawdę o polskie bezpieczeństwo, o wielkie przyspieszenie polskiej produkcji zbrojeniowej, polskiej myśli technicznej, a w konsekwencji chodzi właśnie o bezpieczne terytorium, bezpieczną granicę, bezpiecznych polskich obywateli”. Rozszerzono również obowiązek przedkładania sprawozdania z realizacji planu finansowego Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa (FIZB) właściwym komisjom senackim, co dodatkowo wzmocni nadzór parlamentarny nad programem.
Polecany artykuł:
Odpowiedź na wątpliwości opozycji i znaczenie "warunkowości"
Senat odrzucił poprawki zaproponowane przez Prawo i Sprawiedliwość, które chciało m.in. wprowadzenia do ustawy preambuły, stanowiącej, że w stosunku do środków z pożyczki nie może być wprowadzany „mechanizm warunkowości”. Według PiS, mechanizm ten mógłby być w przyszłości elementem szantażu politycznego względem państw, które nie zgadzają się z polityką UE. Opozycja postulowała również zapisanie, że środki FIZB posłużą do finansowania polskiego przemysłu obronnego w wysokości nie mniejszej niż 89 procent.
Władysław Kosiniak-Kamysz, szef MON, odniósł się do kwestii warunkowości, podkreślając, że dotyczy ona „rzetelności wydatkowych środków”. Dodał, że podobna zasada warunkowości jest stosowana w innych programach europejskich i jego zdaniem, „nigdy nie została użyta wobec Polski i jego zdaniem, nie zostanie użyta”.
Szybkie przyjęcie i wejście w życie ustawy wdrażającej SAFE jest kluczowe, ponieważ zawarcie umowy z Komisją Europejską planowane jest już na połowę marca. Premier Donald Tusk zaapelował, by „nikomu w Polsce nie przyszło do głowy, żeby zablokować program SAFE, bo (...) będzie to oznaczało uderzenie w samo serce naszych programów polskiego bezpieczeństwa”.
Polecany artykuł:
Demonstracja zdolności polskiego przemysłu zbrojeniowego
W czwartek (19 lutego) premier Donald Tusk wraz z wicepremierem, szefem MON Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem odwiedzili Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia w podwarszawskiej Zielonce, gdzie odbywał się poligonowy dynamiczny pokaz sprzętu wojskowego. Zademonstrowano m.in. elementy systemu antydronowego SAN, który w 90 proc. ma być sfinansowany ze środków europejskich w ramach programu SAFE. Pokazano również działanie bezzałogowego statku powietrznego FlyEye, Bojowego Wozu Piechoty Borsuk oraz Pojazdu Minowania Narzutowego Bluszcz.
Władysław Kosiniak-Kamysz zwrócił uwagę, że ten pokaz to tylko część zdolności polskiego przemysłu zbrojeniowego, które „cały czas rosną. Rośnie zatrudnienie, rosną inwestycje, a program SAFE zwielokrotni te możliwości polskich firm zbrojeniowych”. Premier Tusk podkreślił, że prezentowany sprzęt to przygotowanie do sytuacji, w której „być może nasz kraj będzie musiał wykorzystać te możliwości”. Zaapelował, aby „nie marnować ani godziny, ani dnia, bo potrzeba jest tu i teraz, natychmiast - aby ten wielki potencjał, jaki zbudowaliśmy wspólnie, finansowy, gospodarczy, naukowy i militarny (...) wykorzystać na maksa”.
Program SAFE ma stworzyć specjalny fundusz zarządzany przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), który pozwoli na obsługę środków i ich wydawanie przez MON, a także – w mniejszym stopniu – MSWiA i resort infrastruktury. Te ostatnie resorty również mają skorzystać ze środków na sfinansowanie inwestycji, takich jak kluczowe dla obronności drogi. To pokazuje, że program SAFE ma szeroki zakres oddziaływania, wpływając na różne aspekty bezpieczeństwa i infrastruktury kraju.
Inwestycje w polski przemysł zbrojeniowy: Szansa na rozwój i bezpieczeństwo
Program SAFE, którego celem jest jak najszybsze wzmocnienie obronności państw UE poprzez zakupy sprzętu przede wszystkim w europejskim przemyśle, stanowi ogromną szansę dla polskiej gospodarki. Polski rząd będzie mógł skorzystać z około 43,7 mld euro w postaci korzystnie oprocentowanych pożyczek. Zgodnie z deklaracjami rządu, ponad 80 proc. tych środków ma zostać wydane w polskim przemyśle zbrojeniowym. Ta deklaracja jest kluczowa dla rozwoju krajowych producentów i tworzenia nowych miejsc pracy.
Jak zaznaczył premier Donald Tusk, „produkcja nowoczesnego sprzętu wojskowego jest również szansą dla naszej gospodarki”. Dodał, że „kluczowe dla zapewnienia Polsce bezpieczeństwa jest połączenie gigantycznych możliwości finansowych (...) z programu SAFE, polskich możliwości technicznych i naukowych, zdolności polskiej gospodarki oraz Wojska Polskiego do szybkiego wdrażania nowych sprzętów”. Szef MON, Władysław Kosiniak-Kamysz, podkreślił, że „program SAFE zwielokrotni te możliwości polskich firm zbrojeniowych. W bardzo krótkim czasie będziemy w stanie wykonać coraz to nowsze przedsięwzięcia”.
Wniosek Polski o pieniądze z SAFE zawiera łącznie 139 projektów, które mają zostać zrealizowane. Choć szczegółowa lista nie jest jeszcze jawna, wiadomo, że obejmować ma najważniejsze produkty polskiej zbrojeniówki, takie jak przeciwlotnicze wyrzutnie Piorun, wozy bojowe piechoty Borsuk czy armatohaubice Krab. Planowane są również zakupy, m.in. tankowców powietrznych produkowanych przez europejski koncern Airbus. Część projektów ma być realizowana we współpracy z innymi partnerami europejskimi, a także z Ukrainą, co wzmacnia regionalną współpracę w zakresie obronności.
