- W ciągu najbliższych tygodni MON ma ujawnić listę projektów realizowanych w ramach programu SAFE, który zakłada pozyskanie niskooprocentowanych pożyczek na inwestycje w obronność. Polska ma być największym beneficjentem, z przewidywaną kwotą ok. 43,7 mld euro z puli 150 mld euro.
- Około 80-90% środków z programu SAFE ma trafić do polskiego przemysłu zbrojeniowego, a o wyborze konkretnych wykonawców zdecyduje wojsko (Agencja Uzbrojenia i Sztab Generalny). Oprocentowanie pożyczki wynosi 3%, a czas spłaty to 45 lat z 10-letnimi wakacjami kredytowymi (spłata samych odsetek).
- Rząd planuje szybkie przyjęcie ustawy o programie SAFE, aby podpisać umowę pożyczkową w połowie marca i otrzymać pierwszą transzę środków. Środkami z funduszu utworzonego na mocy ustawy będzie dysponował głównie minister obrony, ale także MSWiA i resort infrastruktury.
Kiedy poznamy szczegóły programu SAFE?
Cezary Tomczyk w rozmowie z TVN24 podkreślił, że intencją MON od początku było ujawnienie listy zadań w ramach programu SAFE. „Dokument dzisiaj jest niejawny, bo takie są ustalenia z Komisją Europejską, ale jak przejdziemy procedury formalne, to sama lista zadań w oczywisty sposób będzie pokazana” - powiedział w piątek. Ta zapowiedź jest odpowiedzią na wcześniejsze dyskusje, w tym te dotyczące poprawek zgłaszanych przez posłów PiS, którzy domagali się gwarancji, że znaczna część środków trafi do polskiego przemysłu zbrojeniowego.
Wiceszef MON odniósł się do negatywnie zaopiniowanych przez sejmowe komisje poprawek proponowanych przez klub PiS do projektu ustawy ws. wdrożenia SAFE. Posłowie PiS wnosili m.in. o wprowadzenie zapisów gwarantujących, że środki z SAFE w 89 proc. trafią do polskiego przemysłu zbrojeniowego. Tomczyk zapewnił, że „między 80, a 90 procent środków wydamy w polskim przemyśle zbrojeniowym. To są już ustalenia i wstępne decyzje, które zapadły”. Dodał również, że to nie posłowie będą decydować o wyborze wykonawców, lecz polskie wojsko, a konkretnie Agencja Uzbrojenia i Sztab Generalny.
Warunki pożyczki i szybkie tempo prac nad ustawą
Magdalena Sobkowiak-Czarnecka w rozmowie z RMF 24 wyjaśniła, że wysokość oprocentowania pożyczki w ramach programu SAFE wynosi 3 procent, co jest „wprost powiązane z wartością obligacji unijnych”. Podkreśliła, że „nie ma instytucji, która oferuje na takich warunkach, taką pożyczkę”, wskazując na długi czas spłaty wynoszący czterdzieści pięć lat oraz dziesięcioletnie wakacje kredytowe, podczas których spłacane są jedynie odsetki.
Pełnomocniczka rządu odniosła się także do szybkiego tempa prac legislacyjnych nad projektem ustawy w Sejmie, zaznaczając, że rozmowy o mechanizmie SAFE trwają od dłuższego czasu, a lista projektów jest dostępna dla posłów w Kancelarii Tajnej od grudnia ubiegłego roku. Projekt ustawy ma charakter techniczny i reguluje m.in. instrument finansowy do absorpcji środków oraz mechanizmy kontrolne.
Zapewniła, że zależało im na tym, aby prezydent miał pełne 21 dni na podjęcie decyzji ws. ustawy, dlatego projekt znajdzie się w Senacie w przyszłym tygodniu. Nie wykluczyła poprawek na etapie senackim, wskazując na dalsze rozmowy z Pałacem Prezydenckim i BBN w celu rozwiania wszelkich wątpliwości.
Dezinformacja wokół programu i rola prezydenta
Magdalena Sobkowiak-Czarnecka wyraziła opinię, że w ostatnich tygodniach narosło wiele dezinformacji wokół programu SAFE. Zapewniła, że będzie cierpliwie odpowiadać na pytania, aby „przekonać pana prezydenta”, podkreślając, że „to jest za ważna rzecz, która dotyczy naszego bezpieczeństwa”.
Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz poinformował w czwartek, że prace nad poprawkami strony prezydenckiej do projektu ustawy dot. programu SAFE rozpoczęli szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki i szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Sławomir Cenckiewicz. Poprawki te mają dotyczyć m.in. warunków udzielenia i spłaty pożyczki.
Przedstawiciele rządu podkreślają, że szybkie przyjęcie ustawy jest kluczowe, ponieważ już na połowę marca planowane jest podpisanie umowy pożyczkowej i wypłata pierwszej transzy środków w wysokości 15 proc. całej kwoty. Pieniądze te mają trafić do Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE - funduszu, który ma powstać na mocy procedowanej ustawy. Środkami tymi będzie dysponował przede wszystkim minister obrony, ale także MSWiA i resort infrastruktury.
