Unijny program technologiczny EOGS znajduje się obecnie na etapie studium architektonicznego, mającego na celu połączenie istniejących i przyszłych zdolności państw członkowskich oraz europejskiego przemysłu. Jego głównym zadaniem jest uporządkowanie i zintegrowanie całego ekosystemu obserwacji Ziemi w Europie. Obejmuje to zbieranie danych – zarówno optycznych, jak i radarowych – ich przetwarzanie, a także bezpieczne udostępnianie instytucjom publicznym. Kluczowym aspektem dla powodzenia projektu jest zapewnienie interoperacyjności, czyli zdolności różnych systemów i firm do efektywnej współpracy w ramach wspólnej architektury.
Zasadniczy ciężar procesu decyzyjnego w ramach EOGS spoczywa na Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), która została wyznaczona przez Komisję Europejską do prowadzenia i koordynacji projektu. Oznacza to, że to ESA odpowiada za kształtowanie architektury programu i ocenę ofert, mimo politycznego nadzoru Komisji. W tym kontekście, istotna jest rosnąca pozycja państw unijnych w ramach ESA, w tym Polski, której składka znacząco wzrosła – z około 190 milionów euro rocznie w latach 2022-2025 do około 730 milionów euro na lata 2026–2028, co daje średnio 240 milionów euro rocznie. To wzmocnienie finansowe przekłada się na mocniejszy głos Polski w rozmowach o kształcie europejskich programów kosmicznych.
EOGS: Nowy filar bezpieczeństwa Europy?
Znaczenie projektu EOGS wykracza daleko poza sam przemysł kosmiczny. Ma on stanowić fundament europejskiej autonomii w zakresie informacji, szczególnie w obszarach takich jak bezpieczeństwo, zarządzanie kryzysowe oraz monitorowanie dynamicznej sytuacji geopolitycznej. Szybszy i bardziej niezawodny dostęp do wiarygodnych danych ma skrócić czas reakcji na zagrożenia i zapewnić większą niezależność decyzyjną. Docelowo system ma zapewniać niemal w czasie rzeczywistym całodobowy dostęp do danych satelitarnych na potrzeby bezpieczeństwa i obrony UE. Pełną gotowość operacyjną ma osiągnąć do 2028 roku, co podkreśla jego strategiczne znaczenie dla przyszłości Unii.
Polski akcent w kosmicznym wyścigu: ICEYE i jego technologia
W przetargu organizowanym przez Komisję Europejską wystartowała fińska firma ICEYE w ramach konsorcjum, a także jej polski oddział z siedzibą w Warszawie. Jest to duże wyzwanie, ponieważ europejski sektor kosmiczny jest zdominowany przez uznanych, dużych graczy, takich jak Airbus (Francja/Niemcy/Hiszpania), Thales Alenia Space (Francja/Włochy), Leonardo (Włochy), a także OHB (Niemcy) oraz GMV (Hiszpania). Jednak Komisja Europejska coraz częściej podkreśla potrzebę większego udziału firm technologicznych i startupów, które są w stanie dostarczać innowacyjne rozwiązania i wdrażać je szybciej.
ICEYE posiada bogate doświadczenie w tej branży, a jej systemy zostały już zakupione przez polskie wojsko. W ubiegły piątek (15 maja) w Warszawie odbyło się oficjalne przekazanie Siłom Zbrojnym RP satelitarnego systemu rozpoznania radarowego MikroSAR. To pokazuje zaufanie do technologii firmy i jej zdolności operacyjnych. Rafał Modrzewski, współzałożyciel i prezes ICEYE, podkreśla zmianę w podejściu Komisji Europejskiej:
„Widać wyraźną zmianę w podejściu Komisji Europejskiej. Obok wieloletnich programów coraz większego znaczenia nabierają inicjatywy nastawione na wyniki i szybkie, skuteczne wdrożenia. W programach takich jak EOGS rosną więc szanse firm, które dysponują gotowymi systemami i potrafią w krótkim czasie dostarczyć sprawdzone rozwiązania. Polska, która wyraźnie zwiększyła swoją składkę do Europejskiej Agencji Kosmicznej, ma dziś mocniejszy głos w rozmowach o kształcie europejskich programów kosmicznych”.
Wyniki przetargu spodziewane są w ciągu kilku tygodni.
Polecany artykuł:
Polska na orbicie: Rosnące znaczenie w europejskim programie kosmicznym
Udział polskiej firmy w projekcie EOGS aktywnie wspierają polscy europosłowie. Europoseł Dariusz Joński (KO) w rozmowie z PAP zaznaczył, że EOGS to strategiczna inwestycja w bezpieczeństwo Europy. „Chodzi o system satelitarny, który ma dawać UE szybki dostęp do danych potrzebnych m.in. przy kryzysach, ochronie granic czy zagrożeniach militarnych. ICEYE ma tu realne szanse, bo Europa coraz częściej stawia na firmy, które mają gotowe i działające technologie, a nie tylko na wielkie koncerny z wieloletnimi projektami” – zauważył Dariusz Joński. Podkreślił również znaczenie tego projektu dla Polski:
„To ważne również dla Polski, bo ICEYE, jako firma o silnych polskich korzeniach i zapleczu, już dziś współtworzy europejskie zdolności w obszarze obserwacji Ziemi i realnie wzmacnia pozycję polskiego przemysłu kosmicznego w strategicznych programach UE. To pokazuje, że Polska nie tylko uczestniczy w europejskiej polityce kosmicznej, ale zaczyna być jej istotnym współtwórcą”.
Podobne stanowisko wyraził europoseł Michał Dworczyk (PiS), który podkreślił, że wzrost roli Polski na europejskim rynku kosmicznym jest elementem polskiego interesu narodowego, a uczestnictwo w projektach ESA jest tego integralną częścią. „Nieprzypadkowo w 2022 roku doszło do skokowego wzrostu polskiej składki do ESA, gdy Rada Ministrów zwiększyła ją o przeszło 50 proc. ICEYE jest przykładem tego, jak szybko prywatne przedsiębiorstwo, założone przez prywatnych innowatorów z państw średniej wielkości, może szybko wyskalować działalność i z sukcesem dostarczać kluczowe dane siłom zbrojnym. Podczas moich licznych podróży na Ukrainę widziałem, jak ważną rolę pełni rozpoznanie strategiczne w codziennych operacjach wojska i mogę powiedzieć, że firma ICEYE jest w światowej czołówce. Obowiązkiem polskiego rządu jest wspomagać ją również w rywalizacji o kontrakty ESA, tak aby mogła skutecznie konkurować z zachodnioeuropejskimi podmiotami” – powiedział PAP polityk.
ICEYE to producent i operator największej na świecie sieci satelitów obserwacyjnych, które są wyposażone w radary z syntetyczną aparaturą (SAR). Ta zaawansowana technologia pozwala na dostarczanie danych radarowych w niemal rzeczywistym czasie, niezależnie od warunków pogodowych i pory dnia. Dzięki temu firma umożliwia klientom całodobowy dostęp do danych z dowolnej lokalizacji na Ziemi, co jest kluczowe dla szybkiego wykrywania i reagowania na zachodzące zmiany. ICEYE dostarcza dane satelitarne m.in. Centrum Sytuacyjnemu NATO i aktywnie współpracuje z ministerstwem obrony Ukrainy, co potwierdza jej globalne znaczenie w dziedzinie rozpoznania satelitarnego.
