Formowanie 8. Dywizji Piechoty Armii Krajowej. Jakie są postępy i plany MON?

Decyzja o utworzeniu nowego związku taktycznego, 8. Dywizji Piechoty Armii Krajowej im. Romualda Traugutta, została ogłoszona w listopadzie 2023 roku przez ówczesnego szefa MON, Mariusza Błaszczaka. Powstanie dywizji jest częścią szerszego planu rozbudowy i modernizacji polskiej armii, mającego na celu odstraszanie potencjalnego agresora i wzmocnienie wschodniej flanki NATO. Pierwotnie dowództwo dywizji miało mieścić się w Nowym Mieście nad Pilicą, jednak w październiku 2024 roku nowa administracja resortu zdecydowała o przeniesieniu go do Kielc. 

Interpelacja posła Błaszczaka i odpowiedź MON. Co wiemy o losach dywizji?

Były minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak, obecnie poseł opozycji, wystosował interpelację (nr 14707) w sprawie, jak to określił, w  "kolejnych zmian" związanych 8. DPAK. W odpowiedzi, sekretarz stanu w MON Paweł Bejda zapewnił, że proces jest kontynuowany, a zadania na rzecz dywizji znalazły się na liście priorytetów inwestycyjnych na 2026 rok i lata kolejne. Zgodnie z informacjami resortu, od 13 grudnia 2023 roku sformowano Dowództwo 8. DPAK oraz rozpoczęto tworzenie batalionu dowodzenia, a stan ewidencyjny dywizji zwiększył się o 151 żołnierzy. 

"Zwiększanie liczebności oraz potencjału obronnego Sił Zbrojnych RP wynikające z art. 794 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2025 r., poz. 825) zostało poprzedzone analizą w zakresie możliwości alokacji nowo formowanych jednostek wojskowych, w tym również na terenach południowo-wschodniej Polski".

Potencjał południowo-wschodniej Polski. Dlaczego tam?

Kluczowym elementem odpowiedzi MON jest wskazanie na duży potencjał możliwości alokacji pododdziałów 8. DPAK na terenach południowo-wschodniej Polski. Analizy przeprowadzone w resorcie zidentyfikowały ten region jako szczególnie korzystny z kilku powodów. Jak możemy przeczytać: 

"W ramach prowadzonych prac zidentyfikowano duży potencjał możliwości alokacji na tych terenach pododdziałów wojsk lądowych, charakteryzujący się: bezpieczną lokalizacją (znaczna odległości od granic państwa oraz aglomeracji miejskich); potencjałeminfrastrukturalnym (obecność linii kolejowej oraz możliwość budowy bocznicy kolejowej zapewniającej dogodne warunki do transportu w ograniczonym reżimie czasowym); elastycznością szkoleniową (struktura terenu umożliwia prowadzenie wymaganegospektrum szkoleń/ ćwiczeń z użyciem sprzętu bojowego); wielodomenowością (możliwość wykorzystania przestrzeni dla działań zarówno naziemnych, jak i powietrznych bez kolizjiz cywilnym ruchem lotniczym); gotowością do rozwoju (dostępność rezerwy terenowej umożliwiającej etapową rozbudowę infrastruktury zgodnie z rozwojem technologii i potrzebami SZ RP)".

Komisja Lokalizacyjna zdecyduje o szczegółach

Ostateczne decyzje dotyczące dokładnej lokalizacji poszczególnych jednostek wchodzących w skład 8. DPAK nie zostały jeszcze podjęte. Zgodnie z decyzją MON nr 105 z 5 sierpnia 2021 r., powołano specjalną Komisję Lokalizacyjną. Jej zadaniem jest szczegółowa analiza zidentyfikowanych terenów. Prace tej komisji będą stanowiły podstawę do podjęcia ostatecznych decyzji o alokacji pododdziałów dywizji w regionie.

"Po wstępnym zidentyfikowaniu możliwości alokacyjnych nowo formowanych jednostekwojskowych w południowo-wschodniej Polsce celem dokonania ich szczegółowej analizy - zgodnie z decyzją Nr 105/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 sierpnia 2021 r. w sprawie realizacji w resorcie obrony narodowej zadań z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego (Dz. Urz. MON poz. 173) - powołano Komisję Lokalizacyjną. Prace wspomnianej komisji będą stanowiły podstawy do ostatecznego podjęcia decyzji o alokacji pododdziałów 8. Dywizji Piechoty Armii Krajowej (8. DPAK) w tym rejonie".

Kielce jako hub dla nowej dywizji? Postępy w budowie infrastruktury

Chociaż szczegółowe lokalizacje pododdziałów bojowych pozostają w fazie analiz, już teraz wiadomo, że centralnym punktem dla nowej dywizji stają się Kielce. To tutaj, w oparciu o infrastrukturę Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych, ulokowano dowództwo 8. DPAK. Co więcej, Ministerstwo Obrony Narodowej potwierdziło podjęcie konkretnych kroków w celu rozbudowy kompleksu wojskowego w Kielcach. Pozyskano działkę leśną na jego powiększenie oraz opracowano Wniosek Inwestycyjny na „Budowę tymczasowego obozowiska kontenerowego oraz hal garażowych (namiotowych) wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą”.

"W ramach działań nad pozyskaniem i budową infrastruktury 8. DPAK pozyskano działkę leśną na zwiększenie kompleksu wojskowego w Kielcach, a także opracowano Wniosek Inwestycyjny na „Budowę tymczasowego obozowiska kontenerowego oraz hal garażowych (namiotowych) wraz z niezbędna infrastrukturą towarzyszącą” w Kielcach".

Strategiczne znaczenie 8. DPAK dla obronności Polski

Budowa dużego związku taktycznego we wschodniej Małopolsce i na przyległych terenach ma kluczowe znaczenie dla systemu obronnego państwa. Jak podkreśla MON, lokalizacja w tym regionie na przykład pododdziału przeciwlotniczego zwiększy zdolności obronne w zakresie osłony wojsk lądowych, centrów dowodzenia oraz obiektów infrastruktury krytycznej przed atakami z powietrza.

"Budowa dużego związku taktycznego we wschodniej Małopolsce wpisuje się w obszar odpowiedzialności nowo formowanej 8. DPAK. Lokalizacja np. pododdziału przeciwlotniczego w tym regionie zwiększy zdolności obronne dotyczące osłony wojsk lądowych, centrów dowodzenia oraz kluczowych obiektów infrastruktury przed środkami napadu powietrznego przeciwnika".

Rozmieszczenie jednostek 8. DPAK w centralno-wschodniej części kraju wypełni lukę operacyjną na południe od Warszawy, tworząc solidne zaplecze dla sił broniących wschodniej granicy. Pełne sformowanie dywizji, które według szacunków może potrwać do 10 lat, znacząco podniesie potencjał Wojsk Lądowych. Ministerstwo Obrony Narodowej informuje, że stan etatowy dywizji stale się zwiększa, jednak szczegółowe dane dotyczące ukompletowania oraz przeznaczonych środków finansowych stanowią informację niejawną.

Błaszczak reaguje 

Na odpowiedz ze strony MON, zareagował były minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak, który skomentował sprawę na X. Zwrócił on uwagę, że przez dwa lata "liczebność nowo formującej się 8 Dywizji AK wzrosła zaledwie o 151 żołnierzy". 

Według Błaszczaka:

"Dodatkowo w 2025 r. nie rozpoczęto formowania ani jednej nowej jednostki w ramach dywizji. To tempo absolutnie nie przystaje do skali zagrożeń i deklaracji rządu o „wzmacnianiu bezpieczeństwa państwa”. Przypominam, że mówimy o związku taktycznym, który docelowo powinien liczyć kilkanaście tysięcy żołnierzy. Jedyne realne „działanie” jakie podjęto w ramach prac nad 8 Dywizją AK to przeniesienie dowództwa do Kielc wyłącznie ze względów politycznych".

Zwrócił on uwagę także, że "formowanie nowych związków taktycznych to fundament realnej obrony kraju, a 8 Dywizja AK ma w tym systemie kluczowe znaczenie operacyjne". Według byłego szefa MON: "MON nie tłumaczy przyczyn tak słabego wzrostu liczebności, lecz zasłania się dokumentami niejawnymi, zespołami i „monitorowaniem procesu”, zamiast realnych efektów".