Airbus A330 MRTT pierwszy automatycznie tankuje w powietrzu. Polskie maszyny też będą miały tą zdolność

• Hiszpański instytut INTA certyfikował system A3R dla Airbusa A330 MRTT, umożliwiający automatyczne tankowanie w locie.
• Singapur jest pierwszym krajem, który wprowadza A3R do swojej floty A330 MRTT, zwiększając bezpieczeństwo i precyzję operacji.
• System A3R wykorzystuje zaawansowane algorytmy do automatycznego wykrywania i podłączania samolotów-odbiorców, minimalizując udział operatora.
• Jakie korzyści operacyjne przyniesie Polsce planowane pozyskanie A330 MRTT z tą innowacyjną technologią?

Certyfikat uzyskano dla A330 MRTT po szeroko zakrojonym procesie kwalifikacyjnym i licznych tankowaniach w powietrzu różnych samolotów z wykorzystaniem systemu A3R, przeprowadzonym w ścisłej współpracy z Siłami Powietrznymi Republiki Singapuru (RSAF) oraz singapurską Agencją Nauki i Technologii Obronnych (DSTA). Dzięki tej certyfikacji RSAF stają się w ten sposób pierwszymi siłami powietrznymi na świecie, które wprowadzają A3R do swojej floty A330 MRTT, eksploatowanej przez 112. Eskadrę.

Innowacja czy nowy standard?

Jest nowy to standard w dziedzinie zautomatyzowanego tankowania w locie. Jest to bardzo ważny krok w dalszym rozwoju platformy A330 MRTT oraz pierwszy tego typu certyfikat w lotnictwie. Proces kwalifikacyjny potwierdził skuteczność, bezpieczeństwo i niezawodność systemu A3R w szerokim spektrum profili misji i warunków pogodowych.

Mike Schoellhorn, prezes Airbus Defence and Space, podkreśla - „Certyfikacja A3R wspólnie z Singapurem to ogromne osiągnięcie i wyraźny dowód na to, co może przynieść długoterminowe partnerstwo. Singapur konsekwentnie znajduje się w czołówce wdrażania i współtworzenia technologii lotniczych nowej generacji, a Airbus z dumą wspiera RSAF i DSTA we wprowadzaniu zdolności, która będzie kształtować przyszłość tankowania w locie”.

W odpowiedzi generał Kelvin Fan, dowódca Sił Powietrznych Republiki Singapuru, stwierdził - „RSAF z zadowoleniem wspólnie z DSTA i Airbusem wprowadziły pionierską, pierwszą na świecie zdolność A3R. Rozwiązanie to wzmocni nasze operacje tankowania w locie, przyczyniając się do większej skuteczności operacyjnej. Odzwierciedla to również zaangażowanie RSAF we współpracę z przemysłem w celu innowacji  i utrzymania pozycji na technologicznej czołówce”.

Czym jest A3R?

System A3R, opracowany przez Airbusa w ramach koncepcji SMART MRTT, wykorzystuje zaawansowane algorytmy i technologie wizyjne do automatycznego wykrywania, śledzenia i podłączania samolotów-odbiorców bez potrzeby ręcznej ingerencji operatora. Krótko mówiąc, przyspiesza i zwiększa bezpieczeństwo najtrudniejszej operacji, czyli połączenia samolotu-tankowca z biorcą za pomocą tak zwanego „sztywnego bomu” umieszczonego pod ogonem maszyny.

W standardowej procedurze operator musi ręcznie naprowadzić teleskopowy bom do otworu wlotu paliwa tankowanego samolotu, co nie jest łatwe, szczególnie w nocy czy podczas trudnej pogody. Istnieje wówczas ryzyko zarówno uszkodzenia samolotu-biorcy jak też bomu, co może uniemożliwić tankowanie i doprowadzić do bardzo trudnej sytuacji. Automatyzacja tego elementu misji, dzięki zmniejszeniu obciążenia załogi i zwiększeniu precyzji A3R, podnosi bezpieczeństwo oraz zapewnia siłom powietrznym eksploatującym A330 MRTT większą elastyczność operacyjną. Automat radzi sobie szybciej, bezpieczniej i bardziej precyzyjnie niż najlepszy operator, nawet w bardzo trudnych warunkach.

Wspólne prace Airbusa, RSAF i DSTA rozpoczęły się w 2020 roku, aby zweryfikować i przyspieszyć wejście do służby systemu A3R. Program certyfikacyjny obejmował misje dzienne i nocne, rozszerzone obwiednie lotu oraz wiele typów samolotów-odbiorców, co zapewniło pełną gotowość do realizacji zadań. Próby w locie prowadzono zarówno w Hiszpanii, jak i w Singapurze, przy czym RSAF udostępniły samoloty A330 MRTT oraz myśliwce F-16 i F-15 jako maszyny odbierające paliwo na potrzeby testów i walidacji. Obecnie MRTT jest więc certyfikowany dla tych dwóch typów samolotów, ale grupa ta będzie systematycznie rozszerzana.

Automatyczne tankowanie a sprawa polska

Nie jest tajemnicą, że Polska w ramach programu europejskiego SAFE planuje pozyskać dwa samoloty Airbus A330 MRTT. Na początek dwa, gdyż jak wynika z naszych informacji, plan modernizacji zakłada dalsze zakupy samolotów tej klasy, ale jedynie dwie maszyny producent może dostarczyć do końca programu SAFE, czyli do 2030 roku. Wynika to z cyklu produkcji, która polega na budowie „cywilnego” A330 i następnie przebudowie go na maszynę do tankowania w powietrzu, zgodnie z wymaganiami operatora.

System A3R jest elementem rozwojowego programu A330 MRTT i opiera się de facto na oprogramowaniu systemu tankowania, który jest całkowicie sterowany elektronicznie. Dlatego wszystkie dostarczane do służby samoloty A330 MRTT będą posiadać ta funkcjonalność. Dotyczy to również maszyn dla Polski. Ze względu na popularność wśród operatorów A330 MRTT maszyn takich jak F-35, można się spodziewać, że obok Eurofighter Typhoon będą one następne w kolejce do certyfikacji procedury A3R. Warto też zaznaczyć, że w ramach testów przeprowadzono już próby z większą liczbą typów maszyn, w tym z F-16 i A330 MRTT.