Grupa posłów Michał Jach, Waldemar Andzel, Marek Gróbarczyk, Dariusz Matecki, Czesław Hoc złożyła interpelacje nr 19520 do ministra obrony narodowej w sprawie budowy krajowego zaplecza serwisowego dla floty FA-50. Jak czytamy w uzasadnieniu:
W 2023 r. Siły Powietrzne RP otrzymały 12 samolotów szkolno-bojowych FA-50GF Fighting Eagle, zakupionych na mocy umowy wykonawczej z 16 września 2022 r. zawartej między Agencją Uzbrojenia a Korea Aerospace Industries (KAI). Samoloty stacjonują w 23. Bazie Lotnictwa Taktycznego w Mińsku Mazowieckim i od 15 września 2023 r. pozostają w eksploatacji na mocy zezwolenia szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych.
Równolegle z dostawami podjęto działania mające doprowadzić do budowy krajowego zaplecza serwisowego dla floty FA-50. 12 grudnia 2023 r. KAI oraz Wojskowe Zakłady Lotnicze Nr 2 SA w Bydgoszczy (WZL 2) podpisały wstępne porozumienie (Memorandum of Understanding) w sprawie współpracy przy eksploatacji samolotów FA-50, a 20 czerwca 2024 r. strony zawarły kolejne porozumienie (Teaming Agreement), doprecyzowujące zakres współpracy przemysłowej w obszarze wsparcia logistycznego, obsługi, napraw, remontów i modernizacji. W ówczesnych zapowiedziach wskazywano, że krajowe centrum serwisowe FA-50 ma zostać uruchomione w 2026 r.
Dopiero 2 lipca 2026 r. WZL 2 przeszły pozytywnie audyt kwalifikacyjny przeprowadzony przez KAI, oceniający zdolność zakładów do świadczenia usług wsparcia eksploatacyjnego dla samolotów FA-50GF i FA-50PL po wygaśnięciu okresu gwarancyjnego. Rekomendacja KAI wskazuje WZL 2 jako głównego wykonawcę przyszłej umowy serwisowej dla wariantu GF, z producentem w roli podwykonawcy. Jednocześnie z doniesień medialnych z tego okresu wynika, że ostateczny model współpracy, zakres usług oraz harmonogram zawarcia właściwej umowy wykonawczej pozostają nadal przedmiotem ustaleń.
Jak podkreślili dalej posłowie:
Do dnia dzisiejszego, a więc niemal trzy lata od dostawy pierwszych egzemplarzy FA-50GF i ponad dwa lata od podpisania Teaming Agreement między KAI a WZL 2, nie podano do publicznej wiadomości informacji o zawarciu umowy serwisowej ani o określeniu jej zakresu. W kontraktach na sprzęt lotniczy tego typu standardowe okresy gwarancyjne liczone są zwykle w pojedynczych latach od dostawy, co przy dostawach rozpoczętych w 2023 r. uzasadnia poważne obawy, że część floty FA-50GF eksploatowanej przez 23. Bazę Lotnictwa Taktycznego znajduje się już poza gwarancją producenta, bez formalnie ustanowionego, krajowego zaplecza serwisowego, które przejęłoby obsługę, naprawy i dostawy części zamiennych.
Brak takiego zaplecza w praktyce oznacza, że samoloty wypadające z gwarancji mogą zostać pozbawione możliwości wykonywania przeglądów, napraw i uzupełniania części zamiennych na innych warunkach niż doraźne i kosztowne zlecenia bezpośrednio do producenta w Korei Południowej, co w skrajnym przypadku grozi ograniczeniem lub wstrzymaniem lotów części floty, a więc realnym spadkiem gotowości bojowej jedynej jednostki Sił Powietrznych dysponującej tym typem samolotu, w okresie gdy bezpieczeństwo wschodniej flanki NATO wymaga maksymalnej dostępności sprzętu.
W związku z tym zadali następujące pytania:
- Ile spośród 12 samolotów FA-50GF pozostaje obecnie objętych gwarancją producenta, a ile już poza nią, oraz jaki jest harmonogram wygasania gwarancji dla pozostałych egzemplarzy?
- Na jakim etapie znajdują się obecnie rozmowy pomiędzy Inspektoratem Wsparcia Sił Zbrojnych a Wojskowymi Zakładami Lotniczymi Nr 2 SA w sprawie zawarcia umowy serwisowej dla floty FA-50GF i kiedy planowane jest jej podpisanie, czy umowa jest podpisana czy trwają negocjacje?
- Czy określono już zakres usług mających być przedmiotem tej umowy, a jeśli nie, jakie są przyczyny opóźnienia, skoro pozytywny wynik audytu kwalifikacyjnego WZL 2 ogłoszono już 2 lipca 2026 r.?
- Jakie rozwiązanie przejściowe zapewnia obecnie utrzymanie zdolności do lotu samolotów FA-50GF, które znajdują się już poza gwarancją producenta, do czasu zawarcia docelowej umowy serwisowej?
- Czy Ministerstwo Obrony Narodowej dysponuje analizą ryzyka wpływu braku umowy serwisowej na gotowość bojową i dostępność floty FA-50GF, a jeśli tak, proszę o przedstawienie jej wniosków?
- Jakie konkretne działania i w jakim terminie zostaną podjęte w celu niezwłocznego zawarcia umowy serwisowej dla FA-50GF?
- Czy pierwotnie zapowiadany termin uruchomienia krajowego centrum serwisowego FA-50 w WZL 2 w 2026 r. zostanie dotrzymany, a jeśli nie, jaki jest nowy, realny termin?
Odpowiedź MON na interpelację poselską
W odpowiedzi na poselskie zapytanie Sekretarz Stanu w MON Paweł Bejda przedstawił aktualny stan prac nad zabezpieczeniem eksploatacji koreańskich maszyn. Z przedstawionych informacji wynika, że resort znajduje się obecnie w trakcie dopinania formalności z podmiotami odpowiedzialnymi za realizację tego zadania. Jak wskazuje wiceminister obrony:
„W odniesieniu do daty zawarcia umowy na wsparcie eksploatacji samolotów FA-50GF informuję, że trwa obecnie etap przygotowania projektów umów i negocjacji z potencjalnymi wykonawcami – określony został już zasadniczy zakres planowanego wsparcia”.
Przedstawiciel resortu sprecyzował również, który podmiot ma wziąć na siebie ciężar obsługi polskiej floty po stronie krajowego przemysłu. W odpowiedzi czytamy, że: „Jako krajowego wykonawcę przewidziano Wojskowe Zakłady Lotnicze Nr 2 S.A. (WZL Nr 2), działające przy współpracy z KAI”.
Długa lista wymogów przed uruchomieniem serwisu
Osiągnięcie pełnej gotowości do obsługi technicznej samolotów przez bydgoskie zakłady nie nastąpi jednak natychmiast. Paweł Bejda szczegółowo wyliczył uwarunkowania, od których uzależniony jest pomyślny finał całego przedsięwzięcia.
W odpowiedzi zaznaczono, że:
„Pełne uruchomienie zdolności serwisowych WZL nr 2 zależy od wyniku negocjacji i zawarcia umowy z udziałem KAI, przekazania wymaganej dokumentacji, danych, licencji i autoryzacji, przeszkolenia personelu, doposażenia infrastruktury oraz zakończenia wymaganych procesów certyfikacyjnych”.
Spełnienie tych wszystkich kryteriów stanowi warunek konieczny do uzyskania samodzielności obsługowej.
Brak gwarancji przy zakupie wymusza nowe uzgodnienia
Wiceminister Bejda zwrócił również uwagę na specyfikę budowania zaplecza technicznego poza bezpośrednimi strukturami sił zbrojnych. Wskazał, że tworzenie takich kompetencji w krajowym przemyśle obronnym to proces złożony, który z natury rzeczy wymaga czasu, nakładów finansowych oraz ścisłego współdziałania z zagranicznym producentem maszyn.
Najważniejszą konkluzją odpowiedzi na interpelację jest jednak wyjaśnienie przyczyn, dla których procedury te trwają dopiero teraz. Jak wprost przyznał sekretarz stanu w MON: „Elementy te nie zostały zagwarantowane w chwili zakupu samolotów i muszą być ustanawiane obecnie w ramach odrębnych uzgodnień”. Oznacza to, że strona polska musi dopiero teraz negocjować warunki, które nie zostały zabezpieczone w pierwotnym kontrakcie na pozyskanie myśliwców.
FA-50 w służbie polskiego lotnictwa
Samoloty FA-50 Fighting Eagle to lekkie, dwuosobowe maszyny bojowe produkcji południowokoreańskiej, które Polska zakontraktowała w liczbie 48 sztuk. Pełnią one rolę uzupełnienia dla myśliwców, takich jak F-16 i przybywających już do Polski F-35, oferując niższe koszty eksploatacji przy zachowaniu szerokich możliwości bojowych. FA-50 mogą osiągać prędkość do 1,5 Macha i przenosić uzbrojenie o masie do 4,5 tony, w tym pociski powietrze-powietrze i powietrze-ziemia oraz bomby lotnicze.
Warto przypomnieć, że Polska ma obecnie 12 samolotów FA-50G. To maszyny w przejściowej konfiguracji, dostarczone w 2023 roku. Zamówienie obejmuje także 36 samolotów w wersji FA-50PL. Pierwszy FA-50PL ma zostać dostarczony w połowie 2027 roku. Zaktualizowany harmonogram zakłada zakończenie dostaw wszystkich 36 maszyn na początku 2029 roku. Terminy zmieniono aneksem podpisanym 9 stycznia 2026 roku; pierwotnie samoloty miały być dostarczane w latach 2025–2028.
Podcasty
Playlisty tematyczne
