Spis treści
Wątpliwości dotyczące pełnej sprawności i integracji systemów artylerii rakietowej WR-40 Langusta, podniesione w interpelacji nr 20007 przez posła Jarosława Krajewskiego, doczekały się oficjalnej odpowiedzi. Jak pisał poseł w uzasadnieniu do interpelacji:
W numerze 3/2026 „Przeglądu Sił Zbrojnych” opublikowany został artykuł por. Wiktora Koterasa pt. „WR-40 Langusta na polu walki”, poświęcony możliwościom oraz ograniczeniom wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych WR-40 Langusta pozostających na wyposażeniu Sił Zbrojnych RP.
Publikacja wskazuje, że WR-40 Langusta jest konstrukcją posiadającą nadal istotny potencjał bojowy. Wprowadzone w stosunku do BM-21 Grad zmiany objęły m.in. nowoczesne podwozie, system nawigacji inercyjnej oraz zautomatyzowany system kierowania ogniem TOPAZ. Zdolności te umożliwiają szybsze przygotowanie danych do strzelania, poprawiają mobilność i skracają czas pozostawania na stanowisku ogniowym.
Jednocześnie autor, będący dowódcą baterii artylerii rakietowej, wskazuje na szereg ograniczeń powodujących, że potencjał systemu nie może być obecnie wykorzystywany w pełnym zakresie. Szczególne znaczenie ma brak pełnego spięcia systemów dowodzenia, łączności i kierowania ogniem na poziomie dywizjonowego modułu ogniowego. W publikacji wskazano, że bez odpowiednich wozów dowodzenia różnych szczebli utrudnione jest przekazywanie danych ogniowych oraz pełne wykorzystanie systemu TOPAZ. Autor stwierdza, że dopiero wdrożenie tych pojazdów pozwoli na realne wykorzystanie wszystkich możliwości WR-40 Langusta.
Jak podkreślał dalej poseł:
Problem ten został dostrzeżony również przez resort obrony. W listopadzie 2024 r. Agencja Uzbrojenia zawarła umowę dotyczącą dostaw wozów towarzyszących dla trzech dywizjonowych modułów WR-40 Langusta. MON informowało wówczas, że kontrakt obejmuje wozy dowódczo-sztabowe i dowodzenia, wozy amunicyjne, warsztaty remontu uzbrojenia oraz modernizację systemu TOPAZ. Dostawy zaplanowano jednak dopiero na lata 2027–2028.
Jeszcze poważniejsze wątpliwości dotyczą amunicji. Autor publikacji wskazuje, że kolejnym ograniczeniem Langusty pozostaje brak dostępu do precyzyjnej amunicji kierowanej. Standardowa amunicja 122 mm pozwala na zwalczanie celów powierzchniowych na znacznych odległościach, lecz nie zapewnia zdolności precyzyjnego rażenia celów punktowych. Wprost stwierdzono, że bez amunicji kierowanej wyrzutnia nie jest w stanie sprostać wymaganiom precyzyjnego ognia, które są obecnie kluczowe nie tylko ze względów wojskowych, ale również z uwagi na konieczność ograniczania ryzyka strat ubocznych. Szczególnie istotne jest to, że – jak wskazuje publikacja – Wojsko Polskie posiada obecnie około 70 wyrzutni WR-40 Langusta. Nie jest to więc marginalny system uzbrojenia, lecz znaczący element potencjału Wojsk Rakietowych i Artylerii.
W związku z tym poseł Krajewski zadał następujące pytania:
- Ile spośród znajdujących się obecnie na wyposażeniu Sił Zbrojnych RP wyrzutni WR-40 Langusta posiada pełną zdolność do działania w zintegrowanym systemie dowodzenia, rozpoznania i kierowania ogniem, a ile nadal wykorzystuje rozwiązania przejściowe lub nie posiada pełnego zabezpieczenia w postaci wozów dowodzenia, amunicyjnych i zabezpieczenia technicznego?
- Dlaczego wozy towarzyszące i pozostałe elementy umożliwiające pełne wykorzystanie możliwości dywizjonowych modułów WR-40 Langusta zostały zakontraktowane dopiero w 2024 r., a ich dostawy przewidziano na lata 2027–2028? W jaki sposób do tego czasu MON zapewnia pełną zdolność operacyjną jednostek wyposażonych w Langusty?
- Czy MON planuje objęcie modernizacją wszystkich eksploatowanych wyrzutni WR-40 Langusta, w szczególności w zakresie najnowszej wersji systemu TOPAZ, środków łączności, automatyzacji procesu dowodzenia oraz integracji z bezzałogowymi systemami rozpoznawczymi? Jeśli tak, kiedy cały proces ma zostać zakończony?
- Na jakim etapie znajdują się prace nad precyzyjną amunicją kierowaną kalibru 122 mm przeznaczoną dla WR-40 Langusta i kiedy MON przewiduje uzyskanie przez te systemy realnej zdolności do precyzyjnego zwalczania celów punktowych? Czy przewidziano konkretny termin rozpoczęcia produkcji seryjnej i dostaw takiej amunicji do jednostek?
- Jak MON ocenia obecne zabezpieczenie logistyczne pododdziałów WR-40 Langusta, w szczególności możliwości szybkiego uzupełniania amunicji, wykonywania napraw i odtwarzania gotowości sprzętu w warunkach konfliktu wysokiej intensywności, oraz kiedy wszystkie jednostki otrzymają nowoczesne wozy amunicyjne i warsztaty remontu uzbrojenia?
- Jaka jest docelowa rola WR-40 Langusta w strukturze Wojsk Rakietowych i Artylerii po pełnym wdrożeniu systemów HIMARS i Homar-K oraz jak długo MON planuje utrzymywać około 70 wyrzutni WR-40 w służbie? Czy istnieje kompleksowy harmonogram ich modernizacji, wykorzystania i docelowego zastępowania lub uzupełniania przez nowsze systemy?
Pełna integracja i gotowość operacyjna. Stan obecny wyrzutni WR-40
Resort obrony jednoznacznie podkreśla, że obawy o brak integracji Langust z systemami dowodzenia są bezpodstawne. Jak czytamy w oficjalnej odpowiedzi:
"Wszystkie wyrzutnie WR-40 Langusta, służące do rażenia celów powierzchniowych, znajdujące się obecnie na wyposażeniu Sił Zbrojnych RP, posiadają zdolność do działania w systemie dowodzenia, rozpoznania i kierowania ogniem (sieci dowodzenia)".
Oznacza to, że każda z 75 posiadanych przez Wojsko Polskie wyrzutni jest wpięta w cyfrowy system, co pozwala na błyskawiczne przekazywanie danych o celach, automatyzację części procedur i efektywne prowadzenie ognia we współpracy z innymi elementami ugrupowania bojowego. Zapewniona jest więc podstawowa cecha nowoczesnej artylerii – zdolność do działania w środowisku sieciocentrycznym.
Paweł Bejda podkreślił także, że pododdziały dysponują systemem logistycznym umożliwiającym uzupełnianie zapasów amunicji, wykonywanie napraw oraz bieżące odtwarzanie gotowości sprzętu. Co istotne w kontekście pytań o kompletność systemu, do czasu wdrożenia nowo zamówionych pojazdów wsparcia, ciągłość działań zabezpieczają starsze rozwiązania. Do czasu wprowadzenia nowego sprzętu towarzyszącego zapewniona jest zdolność operacyjna poprzez wykorzystywanie istniejących wozów dowodzenia i amunicyjnych.
Kluczowa modernizacja na horyzoncie. Langusta 2.0 nadchodzi
Resort obrony narodowej zaplanował jednak znaczące unowocześnienie zaplecza logistycznego oraz samych wyrzutni, co ma związek z kontraktami podpisanymi w ostatnich latach. Wojsko szykuje się na przyjęcie fabrycznie nowych pojazdów wsparcia Remontowo-Logistycznego.
„Nowy sprzęt towarzyszący, w tym wozy amunicyjne oraz warsztaty remontu uzbrojenia, został zamówiony zgodnie z umową z 2024 r., a jego dostawy planowane są na lata 2027- 2028. Po jego przyjęciu pododdziały zyskają zmodernizowane wsparcie logistyczne.”
Sama modernizacja bojowa wyrzutni WR-40 Langusta również opiera się na umowie z 2024 roku i ma na celu przede wszystkim dostosowanie sprzętu do wymogów współczesnego, cyfrowego pola walki. Prace obejmą wprowadzenie najnowszej wersji systemu kierowania ogniem TOPAZ, modernizację środków łączności, automatyzację procesu dowodzenia, a także przygotowanie integracji z bezzałogowymi systemami rozpoznawczymi.
Paweł Bejda nakreślił również przyszłość systemu WR-40 w strukturach polskiego wojska. Po planowanym, pełnym wdrożeniu do Sił Zbrojnych RP potężniejszych systemów rakietowych HIMARS oraz Homar-K, Langusty nie zostaną wycofane, lecz zmienią swoje przeznaczenie operacyjne. Będą one pełnić funkcję wsparcia dywizjonów artylerii mieszanej, zapewniając dodatkową zdolność ognia rakietowego kalibru 122 mm.
Wiceszef MON uspokoił także w kwestii funkcjonowania zaplecza technicznego w warunkach realnego zagrożenia militarnego o dużej skali.
Siły Zbrojne RP posiadają zdolności do realizacji napraw sprzętu wojskowego w oparciu o pododdziały remontowe jednostek wojskowych oraz podmioty polskiego przemysłu obronnego.”
Zapewnienie to ma kluczowe znaczenie dla utrzymania ciągłości bojowej jednostek artylerii w przypadku ewentualnego konfliktu o wysokiej intensywności.
Geneza Langusty – od radzieckiego Grada do polskiej modernizacji
Początki systemu WR-40 Langusta sięgają potrzeby zastąpienia i unowocześnienia floty posiadanych przez Polskę radzieckich wyrzutni BM-21 Grad. Od lat 60. XX wieku stanowiły one podstawę artylerii rakietowej, jednak na przełomie wieków ich platformy – samochody Ural-375D – były już mocno zużyte, a ich benzynowe silniki nieekonomiczne. Co ważniejsze, analogowe systemy celownicze i ręczne obliczanie nastaw nie przystawały do wymogów współczesnego, dynamicznego pola walki, gdzie kluczowa jest szybkość reakcji i mobilność.
W odpowiedzi na te wyzwania, w latach 2005-2006 Huta Stalowa Wola opracowała projekt głębokiej modernizacji, który otrzymał nazwę WR-40 Langusta. Zamiast kupować drogie systemy zagraniczne, zdecydowano się na ekonomiczniejsze rozwiązanie: zachowano sprawdzony 40-prowadnicowy blok luf kalibru 122 mm, ale zintegrowano go z całkowicie nowymi, kluczowymi komponentami. Pierwsze egzemplarze zaczęły trafiać do jednostek Wojska Polskiego w 2008 roku, a obecnie na wyposażeniu Sił Zbrojnych RP znajduje się 75 takich wyrzutni.
Choć wizualnie Langusta przypomina swojego poprzednika, jest to konstrukcja o generację nowocześniejsza. Kluczowe zmiany, które zdefiniowały jej nowe zdolności, to przede wszystkim nowe podwozie oraz cyfrowa rewolucja w systemie kierowania ogniem.
Sercem mobilności Langusty jest nowoczesne podwozie ciężarowe Jelcz P662D.35 w układzie 6x6. Zastąpiło ono wysłużonego Urala, zapewniając nie tylko większą niezawodność i zasięg operacyjny wynoszący około 650 km, lecz przede wszystkim wyższy poziom ochrony załogi. Pojazd wyposażono w opancerzoną kabinę, która zapewnia ochronę balistyczną na poziomie 1 według normy STANAG 4569, chroniąc czteroosobową załogę przed odłamkami i ostrzałem z broni strzeleckiej.
Najważniejszą zmianą było zintegrowanie wyrzutni ze Zautomatyzowanym Zestawem Kierowania Ogniem (ZZKO) TOPAZ, opracowanym przez polską firmę WB Electronics. To właśnie ten system przeniósł Langustę w XXI wiek. Dzięki niemu proces przygotowania do strzału został w dużej mierze zautomatyzowany – system sam oblicza nastawy dla rakiet na podstawie danych o celu otrzymanych cyfrowo. Wyrzutnia jest wpięta w sieciocentryczny system dowodzenia, co umożliwia błyskawiczne przekazywanie koordynatów i komend. Dodatkowo zintegrowany system nawigacji inercyjnej i satelitarnej, na przykład Talin 5000, pozwala na precyzyjne określenie własnej pozycji, co jest kluczowe dla celności ognia i skraca czas osiągnięcia gotowości do strzału po zajęciu stanowiska. Dzięki tym rozwiązaniom Langusta może otworzyć ogień znacznie szybciej i precyzyjniej niż jej poprzedniczka.
WR-40 Langusta dysponuje 40-prowadnicową wyrzutnią kalibru 122,4 mm, zdolną do wystrzelenia pełnej salwy w zaledwie 20 sekund. Jej głównym zadaniem jest rażenie celów powierzchniowych, takich jak zgrupowania wojsk, sprzęt bojowy, umocnienia polowe czy stanowiska dowodzenia.
Podstawowym atutem systemu jest możliwość użycia zmodernizowanej amunicji. Pociski standardowe M-21OF, oparte na radzieckiej amunicji, pozwalają na rażenie celów na dystansie do około 20 km. Znacznie większe możliwości dają pociski rodziny Feniks-Z, opracowane przez polskie zakłady Mesko. W wersji odłamkowo-burzącej M-21FHE ich zasięg sięga nawet 42 km, natomiast wersja z głowicą kasetową (cargo) ma donośność około 32 km.
Obecnie WR-40 Langusta stanowi trzon polskiej artylerii rakietowej, służąc w pułkach artylerii m.in. w Bolesławcu, Sulechowie i Węgorzewie
