Spis treści
Informacje o stratach wśród cudzoziemców walczących dla Rosji ujrzały światło dzienne dzięki operacji hakerskiej. Białoruska grupa Cyber Partisans oraz ukraińska Silent Crow włamały się do serwerów Federalnej Służby Statystycznej Rosji (Rosstat), uzyskując dostęp do gigantycznej bazy danych. Hakerzy poinformowali o wykradzeniu 23 terabajtów danych, w tym ponad 11 milionów aktów zgonu zarejestrowanych w okresie od 24 lutego 2022 r. do końca sierpnia 2026 r.
Dokumenty te, zawierające szczegółowe informacje o obywatelstwie, miejscu urodzenia i śmierci, zostały przekazane agencji Bloomberg oraz kilku innym redakcjom. Rosstat oficjalnie potwierdził, że padł ofiarą cyberataków, jednak zaprzeczył, by doszło do wycieku poufnych informacji. Mimo to analiza danych pozwoliła na stworzenie szczegółowego obrazu strat, które Kreml od lat stara się ukryć.
Szokująca skala strat – kim są polegli cudzoziemcy?
Z przeanalizowanych dokumentów wynika, że 11 335 zgonów osób urodzonych poza Rosją lub posiadających obce obywatelstwo zostało bezpośrednio powiązanych z wojną. Akty zgonu zawierały kody klasyfikacyjne lub odniesienia tekstowe, takie jak "operacja wojskowa", "ostrzał" czy "drony".
Dane pokazują drastyczny wzrost liczby poległych cudzoziemców w miarę trwania konfliktu. W 2022 roku odnotowano około 630 takich zgonów, podczas gdy w samym 2025 roku liczba ta wzrosła do ponad 5,5 tysiąca. Świadczy to o rosnącej zależności rosyjskiej armii od rekrutów z zagranicy.
Ukraińcy i obywatele byłych republik ZSRR
Największą grupę wśród poległych cudzoziemców – około 3700 osób – stanowili obywatele Ukrainy lub osoby urodzone na jej terytorium po rozpadzie Związku Radzieckiego. Większość z nich pochodziła z terenów okupowanych przez Rosję, co sugeruje przymusowy pobór lub rekrutację pod presją. Łącznie około 80% wszystkich zabitych obcokrajowców pochodziło z krajów byłego ZSRR, co wskazuje, że to właśnie ten region jest głównym źródłem "mięsa armatniego" dla Kremla.
Polacy, Niemcy i najemnicy z blisko 100 krajów
Wykradzione dane potwierdzają, że w wojnie po stronie Rosji giną obywatele z niemal całego świata, w tym z państw Unii Europejskiej. Z opublikowanej przez Bloomberga mapy wynika, że wśród poległych było od 50 do 99 osób pochodzących z Polski. Co ciekawe, w statystykach odnotowano również śmierć około 300 obywateli Niemiec. W większości byli to mężczyźni urodzeni przed 1992 rokiem w miastach Niemiec Wschodnich, gdzie do 1994 roku stacjonowały wojska radzieckie, a później rosyjskie. Prawie wszyscy polegli obcokrajowcy (99%) to mężczyźni.
Zmieniające się kierunki rekrutacji Kremla
Analiza aktów zgonu w czasie pozwala prześledzić zmieniającą się geografię rosyjskich działań rekrutacyjnych. Trendy te pokazują, gdzie w danym okresie Moskwa najintensywniej poszukiwała żołnierzy. W latach 2023–2024 odnotowano znaczący wzrost zgonów wśród obywateli Nepalu. W okresie 2024–2025 na front masowo trafiali rekruci ze Sri Lanki i Chin. Od końca 2025 r. statystyki wskazują na rosnącą liczbę ofiar z Kolumbii, Kenii i Nigerii. Wśród poległych zidentyfikowano także około 340 osób pochodzących z Afryki, głównie z Egiptu, Kamerunu, Nigerii, Kenii i Ghany.
Czego nie ujawniają dane? "Czarne dziury" w statystykach
Rzeczywista liczba ofiar jest prawdopodobnie znacznie wyższa. W danych Rosstatu nie odnotowano na przykład żadnych zgonów żołnierzy z Korei Północnej, mimo że według doniesień tysiące z nich walczyły po stronie Rosji. Eksperci Bloomberga sugerują, że rosyjskie władze mogły nie wystawiać im aktów zgonu, ponieważ służyli oni w odrębnych, zagranicznych jednostkach, a nie jako indywidualni żołnierze w rosyjskiej armii.
Warto dodać, że te same wykradzione dane wskazują, iż całkowite straty Rosji w Ukrainie (obejmujące obywateli rosyjskich) mogą wynosić od 393 tys. do nawet 450 tys. osób. Zebrane szacunki wskazują, że Rosja traci w przybliżeniu od 5 do 8,2 tysiąca żołnierzy tygodniowo, a rekrutuje około 5,5–8 tysięcy
W maju brytyjska agencja wywiadowcza GCHQ oszacowała liczbę zabitych rosyjskich żołnierzy na prawie 500 000. Niezależna rosyjska agencja Mediazona i rosyjskie źródło BBC potwierdziły tożsamość 236 066 zabitych rosyjskich żołnierzy.
W zeszłym lipcu Amerykańskie Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych (CSIS) oszacowało liczbę zabitych rosyjskich żołnierzy na 450 000, a całkowite straty na około 1,4 miliona. Według szacunków CSIS, straty po stronie ukraińskiej w tym samym okresie mogły sięgnąć 625 000 osób, w tym do 150 000 zabitych. Warto tutaj jednak podkreślić, że szacunki mogą być stronnicze, a definicje strat różnią się, jedne źródła mówią tylko o zabitych, inne o zabitych i rannych, jeszcze inne uwzględniają także zaginionych. Nie zawsze wiadomo, czy wliczano żołnierzy z lekkimi ranami, którzy wrócili do walki, ani jeńców wymienionych i ponownie skierowanych na front. Często brakuje też precyzyjnych informacji o metodologii oraz dokładnym okresie, którego dotyczą dane, co dodatkowo utrudnia rzetelne zestawienia.
Putin unika powtórzenia częściowej mobilizacji z września 2022 roku, dlatego obecnie stawia na ochotników kuszonych wysokimi premiami. Według reportażu autorstwa Christiny Hebel i Alexandra Chernysheva z „Der Spiegel” w Jamalsko-Nienieckim Okręgu Autonomicznym oferuje się jednorazowo 3,6 miliona rubli plus dodatkowe świadczenia, co plasuje ten region wśród liderów, choć jeszcze wyższe kwoty płacą Jugra oraz Petersburg z okolicami. Prawie połowa regionów podniosła premie od początku roku, czasem kilkukrotnie, bo gubernatorzy odpowiadają za wypełnianie limitów rekrutacyjnych narzuconych przez Moskwę – ponad 400 tysięcy nowych żołnierzy rocznie.
Według ich tekstu, pieniądze stały się głównym narzędziem pozyskiwania kontraktników, a wokół rekrutacji rozwinął się rozległy biznes pośredników. Premie otrzymują nie tylko urzędnicy, ale też policjanci, funkcjonariusze FSB, personel więzienny, profesjonalni łowcy głów, a nawet osoby prywatne, w tym kobiety prowadzące działalność z domu. Rekruterzy publikują masowo ogłoszenia w mediach społecznościowych, obiecując wysokie zarobki, pakiet socjalny i często służbę daleko od frontu, choć ostatecznie o przydziale decydują dowódcy wojskowi. W praktyce wielu zwerbowanych trafia do brygad szturmowych, gdzie straty są największe.
W artykule zwraca się uwagę, że jakość rekrutów spada, wielu jest zbyt starych, chorych, z problemami alkoholowymi czy narkotykowymi, a nawet schorzenia formalnie dyskwalifikujące bywają tolerowane. Władze sięgają już także po studentów, oferując im rzekomo bezpieczniejsze role. Rekrutacja cudzoziemców ma odsunąć jednak trudne decyzje o nowej mobilizacji wewnątrz kraju i świadczy o rosnącej presji wynikającej z długotrwałej, kosztownej wojny.
Fałszywe obietnice i międzynarodowe zaniepokojenie
Rosja jest oskarżana o stosowanie drapieżnych metod werbunku. Cudzoziemcy są kuszeni fałszywymi obietnicami pracy, wysokimi zarobkami lub przyspieszonym uzyskaniem rosyjskiego obywatelstwa. Wielu rekrutów z Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej dowiaduje się, że zostaną wysłani na front, dopiero po przyjeździe do Rosji, gdzie zmusza się ich do podpisania kontraktów wojskowych w języku rosyjskim, którego wielu nie rozumie. Pojawiają się też groźby deportacji, konfiskata dokumentów, presja fizyczna oraz fabrykowanie zarzutów karnych.
Zamiast służby na tyłach rekruci po zaledwie kilku tygodniach szkolenia trafiają na linię frontu i są wykorzystywani w ryzykownych atakach frontalnych. Według raportów co piąty zagraniczny rekrut nie przeżywa, a wielu ginie w pierwszych miesiącach. Międzynarodowi eksperci uznają te działania za element globalnego schematu handlu ludźmi, co stanowi naruszenie Protokołu z Palermo do Konwencji ONZ przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej.
Te praktyki wywołały oficjalne zaniepokojenie władz m.in. Kenii, Ghany, Kazachstanu i Kirgistanu. Według Dmytra Usowa, sekretarza ukraińskiego Sztabu Koordynacyjnego ds. Jeńców Wojennych, Rosja zwerbowała dotychczas około 46 tys. obcokrajowców z ponad 130 krajów, a siły ukraińskie wzięły do niewoli żołnierzy pochodzących z 59 różnych państw.
Dodatkowo około 14 tysięcy bojowników z Korei Północnej uczestniczyło w walkach na podstawie dwustronnych ustaleń. Rekrutacja obejmuje Azję Środkową i Południową, Afrykę, region SWANA oraz Amerykę Łacińską. Między wrześniem 2025 a lutym 2026 liczba zagranicznych bojowników wzrosła o ponad 30 procent, a według szacunków wywiadu Rosja może próbować zwerbować kolejne 18,5 tysiąca cudzoziemców do końca 2026 roku.
Według raportu CSIS z 1 lipca 2026 roku, autorstwa Setha G. Jonesa i Rileya McCabe’a, rosyjskie ofensywy niemal się zatrzymały. Średnie tempo natarcia wynosiło około 50 metrów dziennie w rejonie Kostiantyniwki, 70 metrów dziennie wokół Pokrowska i 90 metrów dziennie w kierunku Słowiańska – tempo porównywalne z najwolniejszymi ofensywami I wojny światowej. Wiosną 2026 roku rosyjska kontrola terytorialna na Ukrainie skurczyła się w kwietniu i maju Rosja poniosła netto straty około 400 kilometrów kwadratowych, pierwsze miesięczne straty terytorialne od sierpnia 2024 roku. Obecnie Rosja kontroluje około 118 tysięcy kilometrów kwadratowych Ukrainy, czyli mniej więcej 20 procent kraju.
