• Donald Trump zmienił nazwę urzędu rozporządzeniem wykonawczym.
• Departament Wojny nie stała się Departamentem Obrony z dnia na dzień.
• W dokumentach ustawowych obowiązuje tylko jedna nazwa tego departamentu.
• Używanie tej czy innej nazwy bywa wyznacznikiem stosunku do polityki Donalda Trumpa.
• Możliwe, że kolejny prezydent rozporządzeniem wykonawczym powróci do ustawowego nazewnictwa.
Jak i dlaczego Departament Wojny przeobraził do w Departament Obrony?
Dlaczego Donald Trump powrócił do nazwy obowiązującej praktycznie od początków istnienia Stanów Zjednoczonych aż do 18 września 1947 r.? Generalnie ujmując: uczynił to 5 września 2025 r. wydając rozporządzenie wykonawcze numer 14347. A w nim wytłumaczył tę decyzję tym, że przez powrót do historycznej nazwy urzędu USA pokazują, że są gotowe nie tylko do obrony, ale i ofensywy. Co zresztą obecny prezydent USA, co by o nim nie mówić i jakby go nie oceniać, dobitnie pokazuje w praktyce.
W 1947 r. nie od razu w nazwie urzędu „wojnę” zastąpiono „obroną”. Pamiętać należy, że w co prawda było już dwa lata po II wojnie światowej, to od roku trwała nowa wojna. Bez czołgów, bombardowań i wielkich bitew. Winston Churchill 5 marca 1946 r. ogłosił w Fulton (USA): „Od Szczecina nad Bałtykiem do Triestu nad Adriatykiem zapadła żelazna kurtyna, dzieląc nasz kontynent”.
W tym dniu poniekąd oficjalnie zaistniała, już miesięcy trwająca, „zimna wojna” między Zachodem (pod przewodnictwem USA) a Wschodem (pod dominacją Związku Sowieckiego). Nie było w interesie Zachodu, a szczególnie Stanów Zjednoczonych zaogniać sytuacji w relacjach z ZSRR. Sowieci i ich satelitarni sojusznicy nazwę „Departament Wojny” używali w swojej antyzachodniej propagandzie. Nie był to jednak jedyny powód do zmiany nazwy.
Już w 1945 r. prezydent Harry Truman oświadczył:
„Zalecam, aby Kongres przyjął ustawodawstwo łączące Departament Wojny i Departament Marynarki w jeden Departament Obrony Narodowej. Taka unifikacja jest kolejnym niezbędnym krokiem […] w rozwoju kompleksowego i ciągłego programu na rzecz naszego przyszłego bezpieczeństwa oraz pokoju i bezpieczeństwa świata…”.
26 lipca 1947 r. Truman podpisał National Security Act of 1947. Wszedł w życie 18 września. Na jego mocy Department of War został przemianowany na Department of the Army (Departament Armii). Z niego wydzielono i utworzono nowy, niezależny Department of the Air Force (Departament Sił Powietrznych). Istniał trzeci departament o charakterze militarnym: Department of the Navy (Departament Marynarki) – jemu nie zmieniono nazwy. Te trzy urzędy włączono do nowo utworzonej struktury – National Military Establishment (Narodowej Instytucji Wojskowej – NME).
W systemie administracji federalnej taki twór nie miał pełnej rangi departamentu (Executive Department). Departamenty wojskowe miały nadal status indywidualnych departamentów (executive departments), choć podlegały formalnie pod sekretarza obrony (Secretary of Defense). Tenże miał rangę ministra (sekretarza) i zasiadał w Gabinecie Stanów Zjednoczonych (odpowiedniku naszej Rady Ministrów, w którym premierem jest prezydent USA).
Trochę to skomplikowane, więc już nie będę wchodził w szczegóły. Wkrótce pojawił się problem, można tak go określić, natury public relations. Otóż skrótowiec nazwy nowego departamentu wymawia się jak „enemy”, a to po angielsku oznacza: „wróg”. Skoro NME kierował sekretarz obrony, to uznano, że powinien on stać na czele departamentu z „obroną” w nazwie.
10 sierpnia 1949 r. doszło do tej zmiany na mocy National Security Act Amendments of 1949.
Ta ustawa przekształciła NME w Department of Defense (Departament Obrony). Równie ważne było to, że wzmocniła uprawnienia sekretarza obrony i podporządkowała mu w pełni sekretarzy Armii, Marynarki oraz Sił Powietrznych.
Czym jest tytuł ustawowy, a czym jest tytuł wtórny?
I teraz przechodzimy do współczesności i odpowiedzi na pytanie: Departament Wojny czy Departament Obrony?
Bez sztucznego przedłużania. Odpowiedź brzmi: obie nazwy są poprawne, ale w różnym zakresie.
Oficjalną, ustawową nazwą pozostaje Department of Defense. Rozporządzenie wykonawcze nr 14347 z 5 września 2025 r. upoważniło jedynie do używania tytułu wtórnego „Department of War” w korespondencji, komunikatach publicznych, kontekstach ceremonialnych i dokumentach nieustawowych.
Prezydent, nawet Donald Trump, nie może samodzielnie zmienić nazwy tzw. departamentu gabinetowego. To leży wyłącznie w gestii Kongresu. A nie zapowiada się, ten miał zamienić tytuł wtórny na ustawowy. Dlatego w dokumentach prawnych i umowach międzynarodowych nadal obowiązuje nazwa „Department of Defense”, choć strona internetowa ma adres promujący tę trumpowską zmianę: war.gov (wcześniej: defense.gov).
Może wydawać się, że dziś poniekąd wskaźnikiem stosunku do polityki Donalda Trumpa jest używanie ustawowej lub wtórnej nazwy rzeczonego departamentu.
W amerykańskich mediach sympatyzujących z obecną ekipą rządzącą częściej pojawia się określenie „Department of War”.
W krytycznie do niej nastawionych – posługują się tytułem ustawowym.
Podobnie czynią analitycy z poważnych think-tanków, choć z innej przyczyny: dla podkreślenia niezależności. Zatem jak ktoś ma wątpliwości, to niech najlepiej posługuje się konstrukcją: „Departament Obrony vel Departament Wojny”. A później może już używać jednej lub drugiej nazwy…
Podcasty
Playlisty tematyczne
