Spis treści
Dla rosyjskiego dowództwa zneutralizowanie ukraińskiej floty samolotów F-16 i Mirage 2000 stanowi absolutny priorytet. Maszyny te odgrywają fundamentalną rolę w systemie obronnym Ukrainy. Są one nie tylko wykorzystywane do obrony przestrzeni powietrznej przed rosyjskimi pociskami manewrującymi, ale także z powodzeniem przeprowadzają ataki na cele naziemne przy użyciu bomb szybujących. Co więcej, ukraińscy piloci na F-16 odnotowali już historyczne sukcesy w bezpośrednich starciach powietrznych, zestrzeliwując m.in Su-35.
W związku z tym każda informacja dotycząca lokalizacji baz, harmonogramów lotów, personelu technicznego czy załóg jest dla GRU na wagę złota. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) ogłosiła w czwartek (13 sierpnia) sukces w walce z działalnością wywiadowczą wroga, informując o zneutralizowaniu rozbudowanej, 14-osobowej rosyjskiej siatki szpiegowskiej podlegającej wywiadowi wojskowemu GRU. Głównym celem grupy było pozyskiwanie kluczowych danych dotyczących rozmieszczenia i operacji nowoczesnych samolotów bojowych, w tym maszyn F-16 oraz Mirage 2000. Pozyskane informacje miały być wykorzystane przez Rosję do precyzyjnego planowania i przeprowadzania ataków rakietowych na strategiczne ukraińskie lotniska, co stanowiłoby poważne osłabienie obrony powietrznej kraju.
Członkowie wykrytej siatki szpiegowskiej, jak ustalono, operowali z różnych regionów Ukrainy, prowadząc skoordynowane działania wywiadowcze. Ich zadaniem było fotografowanie obiektów wojskowych, ze szczególnym uwzględnieniem lotnisk, samolotów bojowych, a także ich załóg i personelu technicznego. Oprócz wizualnego dokumentowania, agenci mieli również za zadanie zbieranie szczegółowych informacji o harmonogramach startów i lądowań maszyn, co pozwoliłoby Rosjanom na dokładne określenie momentów największej wrażliwości ukraińskich sił powietrznych.
Ponadto funkcjonariusze SBU zablokowali cztery kanały w serwisie Telegram i 10 grup tematycznych, w których rozpowszechniano zdjęcia i inne dane o jednostkach lotniczych Sił Zbrojnych Ukrainy.
„Śledczy Służby Bezpieczeństwa powiadomili zatrzymanego agenta, jego wspólnika i żołnierza o podejrzeniu popełnienia przestępstw przeciwko podstawom bezpieczeństwa narodowego” – czytamy w oświadczeniu.
Jak działała rosyjska siatka szpiegowska w Ukrainie?
Ustalenia SBU rzucają światło na mechanizm rekrutacji i funkcjonowania siatki. Początkowo rosyjskie GRU zwerbowało mieszkańca Lwowa, który aktywnie prowadził kanał na Telegramie poświęcony tematyce lotniczej. Jego aktywność wzbudziła zainteresowanie rosyjskiego wywiadu po tym, jak mężczyzna publikował na prokremlowskich kanałach zdjęcia ukraińskich samolotów bojowych. To właśnie ta osoba stała się kluczowym ogniwem w strukturze szpiegowskiej.
Zwerbowany przez Rosjan mężczyzna wykorzystał swoją pozycję i zaufanie, by zaangażować do współpracy 13 obserwatorów swojego kanału. Osoby te, dysponujące wysokiej jakości sprzętem fotograficznym, mieszkały w bezpośrednim sąsiedztwie ukraińskich lotnisk wojskowych. Agent przekonywał ich, że wykonywane przez nich fotografie są potrzebne wyłącznie na potrzeby jego kanału, skutecznie maskując prawdziwe intencje i cel gromadzonych materiałów.
Kto był kluczowym ogniwem GRU?
Główny agent, zwerbowany w Lwowie, regularnie przekazywał zebrane materiały swojemu prowadzącemu agentowi w Rosji. Tożsamość rosyjskiego oficera wywiadu została już ustalona przez SBU, co może mieć kluczowe znaczenie dla dalszego śledztwa i ewentualnych działań dyplomatycznych. Przepływ informacji był dobrze zorganizowany, a zgromadzone dane trafiały bezpośrednio do rąk rosyjskiego wywiadu, stanowiąc cenne źródło dla potencjalnych działań ofensywnych.
Polecany artykuł:
Zaskakująca rola ukraińskiego dowódcy
W toku śledztwa wyszła na jaw również niezwykle niepokojąca informacja. Okazało się, że zwerbowany przez Rosjan agent przekazywał swoim mocodawcom nie tylko zdjęcia i harmonogramy lotów samolotów, ale także plany startów i lądowań śmigłowców bojowych. Co najbardziej zaskakujące i alarmujące, dane te otrzymywał od dowódcy eskadry lotniczej Sił Zbrojnych Ukrainy. SBU podkreśliła w komunikacie, że „Dowódca udostępniał mu informacje z własnej inicjatywy”.
Wszyscy trzej główni podejrzani – zatrzymany agent z Lwowa, jego wspólnik oraz dowódca eskadry lotniczej Sił Zbrojnych Ukrainy – usłyszeli już zarzuty. Dotyczą one przestępstw wymierzonych w podstawy bezpieczeństwa narodowego Ukrainy. Śledztwo w tej sprawie jest nadal w toku, a SBU zapowiada dalsze działania mające na celu pełne wyjaśnienie okoliczności i identyfikację wszystkich osób zaangażowanych w działalność szpiegowską. Sprawa ta podkreśla ciągłe zagrożenie ze strony rosyjskich służb wywiadowczych i konieczność zachowania najwyższej czujności w obliczu trwającej wojny.
Rosja aktywnie działa na terytorium Ukrainy
Rosja nieustannie poluje na ukraińskie Siły Powietrzne. W lipcu 2025 roku instruktor lotniczy ukraińskich Sił Powietrznych został aresztowany za przekazywanie Rosji informacji, które miały pomóc w planowaniu ataków na lotniska. Wcześniej SBU poinformowała o aresztowaniu mieszkańców obwodu połtawskiego, którzy przygotowywali rosyjski atak rakietowy na lotniska, na których stacjonują F-16.
Poza tym Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) ujawniła 12 sierpnia 2026 roku sieć informatorów pracujących dla rosyjskiej Federalnej Służby Bezpieczeństwa (FSB). Czterej podejrzani, zatrzymani niezależnie od siebie w obwodach donieckim, dniepropietrowskim i kirowohradzkim, przekazywali dane temu samemu opiekunowi. Ich głównym zadaniem było wskazywanie celów dla rosyjskich ataków powietrznych, zwłaszcza magazynów z bronią i amunicją Sił Obronnych Ukrainy, pozycji obrony przeciwlotniczej oraz miejsc największej koncentracji wojsk i sprzętu wojskowego. Jeden z zatrzymanych, były pracownik zakładu budowy maszyn w Kramatorsku, zbierał informacje o lokalizacjach lotnisk operacyjnych i umocnień. Dwóch innych – pracownik przedsiębiorstwa komunalnego z Kamianska oraz dezerter wojskowy z Pawłohradu – przekazywało koordynaty obiektów wojskowych w obwodzie dniepropietrowskim. W obwodzie kirowohradzkim zatrzymano bezrobotnego mężczyznę z Znamianki, który na polecenie FSB przemierzał miasto i rejestrował miejsca, które według niego były wykorzystywane przez ukraińskie wojsko. Podczas przeszukań zabezpieczono telefony komórkowe zawierające dowody współpracy z FSB. Podejrzanym postawiono zarzuty z części 2 artykułu 111 Kodeksu karnego Ukrainy (zdrada stanu popełniona w warunkach stanu wojennego). Obecnie przebywają w areszcie i grozi im dożywotnie pozbawienie wolności z konfiskatą mienia.
Międzynarodowa koalicja dla ukraińskiego nieba
Droga do pozyskania zachodnich myśliwców była długa i skomplikowana. Ostatecznie, dzięki determinacji Ukrainy i wsparciu sojuszników, powstała tzw. "koalicja F-16". Kluczową rolę odegrały w niej państwa takie jak Dania, Holandia, Norwegia i Belgia, które zobowiązały się do przekazania łącznie nawet 95 maszyn F-16AM/BM. Pierwsze samoloty zaczęły pojawiać się na Ukrainie w 2024 roku. Holandia zakończyła przekazywanie obiecanych 24 sztuk w maju 2025 roku.
Równolegle Francja podjęła decyzję o wsparciu Ukrainy, dostarczając myśliwce Dassault Mirage 2000 w zmodernizowanej wersji 2000-5. Pierwsze z tych maszyn, trafiły na Ukrainę na początku 2025 roku. Francuski program objął nie tylko dostawę samolotów, ale również kompleksowe szkolenie pilotów i personelu naziemnego.
Integracja zachodnich maszyn pozwoliła Siłom Powietrznym Ukrainy na realizację zadań, które wcześniej były niezwykle trudne lub niemożliwe do wykonania przy użyciu postsowieckiego sprzętu. F-16 i Mirage 2000 stały się trzonem obrony przed rosyjskimi pociskami manewrującymi i dronami Shahed (Gierań-2). Dzięki nowoczesnym radarom i uzbrojeniu, takim jak pociski AIM-9, myśliwce te skutecznie przechwytują cele powietrzne, odciążając naziemne systemy obrony. Do listopada 2025 roku ukraińskie F-16 przyczyniły się do zniszczenia ponad 1300 celów powietrznych. Samoloty zostały przystosowane do przenoszenia zachodniego uzbrojenia precyzyjnego. Mirage 2000-5F zintegrowano z pociskami manewrującymi SCALP/Storm Shadow oraz bombami AASM Hammer, co pozwoliło na przeprowadzanie precyzyjnych uderzeń na cele naziemne. Z kolei F-16 z powodzeniem wykorzystywano do ataków na rosyjskie pojazdy, stanowiska dowodzenia i logistykę, niszcząc ponad 300 celów lądowych.
4
