Efektem przeprowadzonego przeglądu środkokresowego programów operacyjnych – zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym – jest realokacja środków na nowe priorytety gospodarcze. Ostatnie miesiące przyniosły również intensywne prace legislacyjne i wykonawcze nad szczegółowymi kryteriami wyboru projektów. Z aktualnych harmonogramów naborów wynika, że przełom 2026 i 2027 roku będzie szczególnie istotnym okresem dla przedsiębiorstw rozwijających technologie i zdolności produkcyjne na potrzeby obronności i bezpieczeństwa.
Co istotne, dostępne instrumenty nie są adresowane wyłącznie do największych przedsiębiorstw sektora zbrojeniowego. O środki mogą ubiegać się również producenci komponentów i podzespołów oraz przedsiębiorstwa sektora cywilnego rozwijające technologie, które mogą znaleźć zastosowanie w obszarze obronności i bezpieczeństwa.
Defence i dual-use – różne kryteria kwalifikacji, podobne potrzeby inwestycyjne
Z perspektywy przedsiębiorcy dostępne mechanizmy wsparcia można podzielić na dwa zasadnicze obszary: technologie stricte militarne oraz rozwiązania dual-use, czyli produkty, technologie lub usługi o cywilnym i wojskowym zastosowaniu.
Do pierwszej grupy należą m.in. sprzęt wojskowy, amunicja, pojazdy bojowe, systemy uzbrojenia oraz rozwiązania służące ochronie infrastruktury krytycznej i bezpieczeństwu narodowemu. Druga obejmuje znacznie szerszy katalog technologii, w tym systemy bezzałogowe, specjalistyczną optoelektronikę, czujniki, zaawansowane materiały czy infrastrukturę telekomunikacyjną.
W obu przypadkach zasadnicze potrzeby przedsiębiorstw są jednak podobne: rozwój technologii poprzez prace B+R oraz zwiększanie zdolności produkcyjnych poprzez inwestycje w infrastrukturę, park maszynowy i nowe linie technologiczne. Różnice dotyczą przede wszystkim sposobu kwalifikowania projektu, wymogów formalnych oraz kryteriów oceny.
Jak wskazuje Bartłomiej Aksman, ekspert ds. funduszy UE w ECDF Dotacje:
O ile w klasycznych programach unijnych kluczowa bywa sama innowacyjność, o tyle w sektorze defence kryterium rozstrzygającym staje się twarde, bezpośrednie powiązanie projektu z potrzebami obronności. Przedsiębiorcy planujący wejście na ten rynek z rozwiązaniami cywilnymi muszą z wyprzedzeniem zadbać o formalne uregulowanie certyfikacji i norm oraz przedstawić wiarygodne dowody na realne zapotrzebowanie ze strony branży zbrojeniowej.
W praktyce oznacza to, że samo posiadanie technologii o potencjalnym zastosowaniu wojskowym nie zawsze będzie wystarczające. Kluczowe staje się właściwe zdefiniowanie projektu oraz wykazanie jego związku z potrzebami sektora obronnego albo spełnienia kryteriów dual-use.
B+R czy inwestycja? Jakiego rodzaju projekty mogą otrzymać wsparcie?
Niezależnie od tego, czy projekt dotyczy technologii defence, czy dual-use, zasadniczo można wyróżnić dwa główne kierunki wykorzystania dostępnych środków: prace badawczo-rozwojowe oraz inwestycje produkcyjne.
W przypadku projektów B+R finansowaniu mogą podlegać m.in. wynagrodzenia zespołów badawczych, aparatura, materiały, prace rozwojowe oraz budowa i testowanie prototypów. Poziom wsparcia może sięgać do 80% kosztów badań oraz do 60% kosztów prac rozwojowych.
Drugi obszar stanowią inwestycje ukierunkowane na zwiększenie zdolności produkcyjnych. Mogą obejmować m.in. rozbudowę zakładu, zakup maszyn i urządzeń, wyposażenie oraz uruchomienie nowych linii technologicznych. W tym przypadku intensywność wsparcia zależy przede wszystkim od wielkości przedsiębiorstwa oraz lokalizacji inwestycji i może sięgać maksymalnie 75% kosztów netto. Najwyższe poziomy dofinansowania dostępne są w regionach Polski Wschodniej.
Z punktu widzenia przedsiębiorstwa kluczowe jest zatem nie tylko ustalenie, czy dana technologia mieści się w obszarze defence lub dual-use. Równie istotne jest właściwe określenie charakteru przedsięwzięcia – czy jego celem jest opracowanie nowego rozwiązania, czy też wdrożenie technologii i zwiększenie zdolności produkcyjnych.
Defence – krajowe i europejskie instrumenty wsparcia
Dla przedsiębiorstw działających w obszarze stricte militarnym jednym z kluczowych instrumentów dotacyjnych w Polsce staje się program STEP przeznaczony dla technologii obronnych. Nabory wniosków, zaplanowane na okres od listopada 2026 do stycznia 2027 roku, umożliwią pozyskanie wsparcia firmom z całej Polski. Zakres programu obejmuje zarówno projekty badawczo-rozwojowe, jak i inwestycje produkcyjne.
Katalog wspieranych obszarów technologicznych jest szeroki i obejmuje m.in. obronę przeciwlotniczą i przeciwrakietową, artylerię, systemy rakietowe i amunicję, systemy dronowe i antydronowe (C-UAS), cyberbezpieczeństwo, sztuczną inteligencję, walkę elektroniczną (EW), domenę morską i powietrzną, mobilność wojskową oraz medycynę i ochronę CBRN.
Istotne jest przy tym, że projekt nie musi dotyczyć kompletnego wyrobu końcowego. Wsparciem mogą zostać objęte również przedsięwzięcia realizowane w ramach łańcuchów dostaw, w tym przez producentów podzespołów i komponentów.
Ze względu na strategiczny cel programu, jakim jest redukcja zależności technologicznych UE, istotna będzie skala przedsięwzięcia. Minimalna wartość kosztów kwalifikowalnych wynosi 10 mln zł netto dla projektów inwestycyjnych oraz 5 mln zł dla projektów badawczych.
Uzupełnieniem krajowych instrumentów jest wsparcie unijne w ramach Europejskiego Programu Przemysłu Obronnego (EDIP / IRA). Oferuje on dotacje standardowo do 35%, a w określonych przypadkach do 50% kosztów, sięgające nawet 30 mln euro na projekt. Finansowanie jest przeznaczone na rozwój kluczowych zdolności produkcyjnych, m.in. w obszarze amunicji, materiałów wysokoenergetycznych, platform bojowych, systemów bezzałogowych oraz zaawansowanej elektroniki i sensorów.
Istotnym elementem finansowania projektów defence jest również preferencyjne finansowanie dłużne w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności udostępnia pożyczki od 10 mln zł do nawet 300 mln zł, z oprocentowaniem od 1%, okresem spłaty do 20 lat oraz 12-miesięczną karencją. Finansowanie może pokryć do 100% kosztów kwalifikowalnych netto, a nabór wniosków prowadzony jest w trybie ciągłym.
Dual-use – szeroki katalog technologii i dodatkowe możliwości finansowania
W przypadku technologii podwójnego zastosowania katalog potencjalnych beneficjentów jest jeszcze szerszy. Obejmuje przedsiębiorstwa, które nie funkcjonują tradycyjnie w sektorze obronnym, ale rozwijają rozwiązania mogące znaleźć równoległe zastosowanie cywilne i wojskowe.
Jednym z najważniejszych nowych instrumentów jest ogłoszony przez Bank Gospodarstwa Krajowego „Kredyt na wytwarzanie produktów podwójnego zastosowania”. W tym mechanizmie przedsiębiorstwo zaciągające kredyt inwestycyjny w banku komercyjnym otrzymuje wsparcie w postaci premii, czyli dotacji przeznaczonej na spłatę części kapitału. Nabór wniosków zaplanowano od 29 października 2026 r. do 28 stycznia 2027 r.
Kluczowym warunkiem formalnym jest wpisanie projektu w ramowy wykaz technologii dual-use oparty na rozporządzeniu unijnym 2021/821. Obejmuje on m.in. materiały specjalistyczne, obróbkę precyzyjną, zaawansowaną elektronikę, czujniki, lasery, sprzęt nawigacyjny i telekomunikacyjny. Wnioskodawca musi jednoznacznie wykazać i udokumentować realne podwójne zastosowanie wdrażanego rozwiązania.
Alternatywną ścieżką dla przedsiębiorstw rozwijających technologie jest Ścieżka SMART w ramach FENG, w której od tego roku dopuszczono finansowanie projektów typu dual-use. Wnioski na prace B+R realizowane w konsorcjach można składać do 16 października, natomiast MŚP aplikujące samodzielnie mają czas do 19 grudnia. Na 2027 rok zaplanowano z kolei uruchomienie modułów inwestycyjnych ukierunkowanych na wdrożenia wyników zakończonych prac badawczych.
W projektach dual-use szczególne znaczenie ma innowacyjność. W przeciwieństwie do typowych zamówień wojskowych, w konkursach dedykowanych technologiom podwójnego zastosowania – zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym – może ona stanowić wymóg konieczny lub zapewniać istotną preferencję punktową.
Programy regionalne – dodatkowe źródło finansowania
Obok instrumentów krajowych i europejskich przedsiębiorstwa mogą korzystać ze wsparcia dostępnego w ramach Programów Regionalnych. Aż 12 z 16 województw przeznaczyło dedykowane pule środków na wsparcie lokalnego przemysłu zbrojeniowego i technologii podwójnego zastosowania. Wyjątkiem są województwa mazowieckie, małopolskie, dolnośląskie oraz warmińsko-mazurskie.
Nabory obejmują już przedsiębiorstwa w województwach świętokrzyskim, podkarpackim oraz lubelskim, a kolejne regiony uruchomią swoje konkursy w nadchodzących tygodniach. Maksymalne kwoty wsparcia mogą sięgać nawet 20 mln zł na jeden projekt.
Regionalne podejście do definicji dual-use może być przy tym szersze niż na poziomie centralnym.
Jak zauważa Bartłomiej Aksman:
Podejście władz regionalnych do definicji dual-use jest wyraźnie elastyczniejsze niż na poziomie centralnym. Urzędy marszałkowskie często nie ograniczają się sztywno do unijnego rozporządzenia wywozowego. Za technologie podwójnego zastosowania uznają m.in. rozwiązania medycyny ratunkowej i urazowej, systemy ochrony osobistej, zaawansowaną żywność funkcjonalną czy technologie rolniczo-spożywcze. Otwiera to ogromną szansę dla firm, które dotychczas nie utożsamiały swojej działalności z branżą obronną.
To oznacza, że potencjalnych beneficjentów należy szukać nie tylko wśród przedsiębiorstw tradycyjnie kojarzonych z przemysłem obronnym. W zależności od programu i regionu również firmy działające w sektorach cywilnych mogą znaleźć uzasadnienie dla swoich projektów w kontekście dual-use.
Najbliższe miesiące będą kluczowe
Kumulacja naborów zaplanowanych na drugą połowę 2026 i początek 2027 roku sprawia, że przygotowanie projektów warto rozpocząć odpowiednio wcześnie. W przypadku przedsięwzięć defence i dual-use proces ten wymaga nie tylko przygotowania dokumentacji merytorycznej i finansowej, ale w szczególności odpowiedniego przygotowania certyfikacyjnego i regulacyjnego w przypadku podmiotów planujących dopiero wejść w ten segment rynku.
Szczególnego znaczenia nabiera właściwa kwalifikacja projektu: wykazanie jego bezpośredniego związku z potrzebami obronności w przypadku projektów defence albo udokumentowanie podwójnego zastosowania i spełnienia wymogów innowacyjności w przypadku projektów dual-use.
Połączenie dotacji, preferencyjnych pożyczek z KPO oraz instrumentów bankowych daje przedsiębiorstwom możliwość finansowania zarówno rozwoju technologicznego, jak i zwiększania mocy produkcyjnych. Dla firm planujących wejście do łańcuchów dostaw sektora obronnego lub rozwój istniejących zdolności produkcyjnych najbliższe miesiące mogą być więc okresem o strategicznym znaczeniu.
Bezpłatny webinar: Miliony z UE dla branży defence i dual-use
Przedstawiony przegląd instrumentów i kryteriów stanowi jedynie punkt wyjścia do przygotowania konkretnego projektu. Szczegółowe możliwości finansowania oraz praktyczne aspekty aplikowania zostaną omówione podczas bezpłatnego webinaru „Miliony z UE dla branży defence i dual-use. Przegląd źródeł wsparcia”, który odbędzie się 27 sierpnia 2026 r. (czwartek) o godz. 10:00.
Organizatorem webinaru jest ECDF Dotacje – firma specjalizująca się w pozyskiwaniu finansowania na rozwój przedsiębiorstw, działająca na rynku od 2003 roku.
Podczas spotkania eksperci ECDF Dotacje przeanalizują dostępne formy wsparcia – od bezzwrotnych dotacji po preferencyjne finansowanie dłużne. Omówione zostaną programy na poziomie krajowym, realizowane m.in. przez BGK, NCBR i PARP, oraz ramowa charakterystyka instrumentów dostępnych na poziomie regionalnym.
Przedstawione zostaną również możliwości finansowania konkretnych celów – od prac B+R, przez zakup aparatury i rozbudowę parku maszynowego, po zwiększanie mocy produkcyjnych. Eksperci omówią także kluczowe wymogi formalnoprawne oraz kryteria kwalifikacji projektów defence i dual-use.
Na zakończenie przewidziana jest sesja Q&A z odpowiedziami na pytania uczestników.
Zapisz się na webinar TUTAJ. Rejestracja jest wymagana. Udział w webinarze jest bezpłatny, a liczba miejsc ograniczona.
Skonsultuj swój projekt z doradcą
Przedsiębiorcy mogą również skorzystać z bezpłatnej konsultacji z doradcą ECDF Dotacje. W ramach konsultacji eksperci przeanalizują profil działalności przedsiębiorstwa, jego potrzeby inwestycyjne oraz planowane kierunki rozwoju w kontekście dostępnych instrumentów wsparcia. Ocena obejmie w szczególności dopasowanie projektu do kryteriów poszczególnych programów, poziom możliwego dofinansowania oraz kluczowe warunki i wymogi formalne. Na tej podstawie doradcy wskażą najbardziej adekwatne źródła finansowania i pomogą określić potencjał projektu pod kątem ubiegania się o dotację.
Podcasty
Playlisty tematyczne
