Zgodnie z doniesieniami dziennika „Financial Times” z niedzieli (5 lipca), rząd francuski aktywnie zabiegał o wprowadzenie surowych kryteriów kwalifikacyjnych dla funduszu SAFE, którego całkowita wartość wynosi 150 miliardów euro. Celem tych działań było ograniczenie udziału krajów spoza Unii Europejskiej, w tym Wielkiej Brytanii, w europejskich projektach zbrojeniowych. Francja dążyła do uzyskania 16,2 miliarda euro z tego funduszu, jednak Komisja Europejska zatwierdziła jedynie 15,1 miliarda euro. Jak wskazują trzy źródła zaznajomione ze sprawą, powodem tej redukcji było to, że niektóre projekty powiązane z Wielką Brytanią nie spełniły rygorystycznych kryteriów, których wprowadzenie było silnie forsowane przez Paryż. Taka strategia, zamiast uderzyć wyłącznie w Wielką Brytanię, rykoszetem uderzyła również w interesy samej Francji, co doprowadziło do utraty części oczekiwanych środków.
Polecany artykuł:
Skutki francuskiej polityki: Odrzucone projekty i MBDA
Wśród projektów, które zostały odrzucone lub miały ograniczony dostęp do finansowania, znalazł się zakup pocisków produkowanych przez europejski koncern MBDA. Współwłaścicielami tej firmy są Airbus, brytyjska firma BAE Systems oraz włoska firma Leonardo. Brytyjskie i francuskie oddziały MBDA wspólnie produkują pociski dalekiego zasięgu Storm Shadow/SCALP, które są obecnie wykorzystywane przez Ukrainę w konflikcie z Rosją. Decyzja o odrzuceniu finansowania dla takich projektów pokazuje, jak mocno francuskie naciski na rygorystyczne kryteria uderzyły w europejską współpracę obronną, nawet w przypadku kluczowych technologii.
Firmy takie jak MBDA i grupa Thales aktywnie lobbowały na rzecz włączenia Wielkiej Brytanii do programu, wskazując na silne powiązania w łańcuchach dostaw i kluczowe partnerstwa, a brytyjscy urzędnicy sugerowali, że przedsiębiorstwa o zasięgu ogólnoeuropejskim powinny być klasyfikowane jako unijne. Mimo tych apeli, Francja podtrzymuje swoje stanowisko. Cytowany przez „FT” francuski urzędnik stwierdził:
„W pełni popieramy kryteria kwalifikacyjne związane z programem SAFE, za którymi sami się opowiadaliśmy. SAFE jest środkiem służącym rozwojowi i wspieraniu europejskiego (przemysłu obronnego), co stanowi sedno zasady preferowania europejskich (firm)”.
Dlaczego Wielka Brytania pozostała poza SAFE?
W zeszłym roku Wielka Brytania podpisała z UE umowę w sprawie obrony, co mogło sugerować możliwość jej włączenia do programu SAFE. Jednakże rozmowy dotyczące opłaty za uczestnictwo w funduszu zakończyły się fiaskiem. Główną przyczyną były naciski Francji na Komisję Europejską, aby zażądała od Wielkiej Brytanii ponad 6 miliardów euro. Chociaż kwota ta została później obniżona do 2 miliardów euro, strony nadal nie osiągnęły porozumienia. Jak pisze „FT”, wiele z najbardziej zaawansowanych programów zbrojeniowych Unii nadal opiera się na brytyjskiej wiedzy specjalistycznej, co w obliczu wykluczenia Wielkiej Brytanii z SAFE stwarza paradoksalną sytuację. Brak porozumienia i francuskie naciski sprawiły, że projekty z udziałem Wielkiej Brytanii, mimo ich strategicznego znaczenia, nie mogły uzyskać pełnego finansowania z funduszu SAFE.
