Spis treści
- Biały Dom ogłosił w sierpniu 2026 roku Strategię Naukowo-Techniczną Bezpieczeństwa Narodowego (NSSTS), mającą na celu utrzymanie globalnej dominacji USA w sektorze technologicznym i wojskowym.
- Strategia koncentruje się na kluczowych obszarach, takich jak sztuczna inteligencja, przestrzeń kosmiczna i półprzewodniki, aby zapewnić Ameryce strategiczną przewagę nad rywalami.
- Dokument opiera się na czterech filarach (koncentracja, odporność, elastyczność, bezpieczeństwo) i zakłada wzmacnianie badań, edukacji STEM, współpracy z przemysłem i sojusznikami oraz ochronę ekosystemu naukowo-technicznego.
- NSSTS wymienia też listę Krytycznych i Wschodzących Technologii (CET), w które USA będą priorytetowo inwestować, obejmującą m.in. zaawansowane wytwarzanie, biotechnologię i technologie kwantowe.
Zaprezentowana w 19 sierpnia 2026 roku, Strategia Naukowo-Techniczna Bezpieczeństwa Narodowego to oficjalny dokument administracji USA liczący 24 strony, który określa, w jaki sposób kraj zamierza wykorzystać swój potencjał w dziedzinie nauki i technologii (S&T) do realizacji celów bezpieczeństwa narodowego. Stanowi ona odpowiedź na wymóg Kongresu, zawarty m.in. w ustawie CHIPS and Science Act, dotyczący stworzenia spójnej wizji dla „bezpieczeństwa gospodarczego, nauki, badań i innowacji narodu”. Strategia bezpośrednio nawiązuje do nadrzędnej Strategii Bezpieczeństwa Narodowego (NSS) z 2025 roku, uznając, że przywództwo w dziedzinie nauki i technologii samo w sobie jest celem bezpieczeństwa narodowego. Dokument podkreśla, że w obliczu rosnącej potęgi gospodarczej i technologicznej potencjalnych adwersarzy, Stany Zjednoczone muszą działać w sposób skoncentrowany, odporny i bezpieczny, aby chronić swoje interesy.
NSSTS jest dokumentem łączącym politykę bezpieczeństwa, strategię wojskową, politykę przemysłową oraz państwową agendę badań i rozwoju. Nie ogranicza się do wskazania listy technologii o znaczeniu militarnym. Przedstawia szeroką koncepcję funkcjonowania amerykańskiego ekosystemu naukowo-technicznego: od edukacji i kształcenia kadr, przez finansowanie badań podstawowych i infrastrukturę badawczą, po współpracę z przemysłem, uczelniami, państwami sojuszniczymi oraz partnerami technologicznymi. Punktem wyjścia strategii jest przekonanie, że przewaga naukowo-techniczna stała się samodzielnym wymiarem bezpieczeństwa państwa. W dokumencie przywołano słowa Strategii Bezpieczeństwa Narodowego:
„Chcemy pozostać najbardziej zaawansowanym naukowo i technologicznie oraz najbardziej innowacyjnym państwem świata i rozwijać te atuty”.
Oznacza to traktowanie badań, przemysłu wysokich technologii, infrastruktury cyfrowej i zdolności do szybkiego wdrażania innowacji jako elementów tego samego systemu strategicznego.
Polecany artykuł:
Cztery filary
NSSTS określa amerykańską postawę w dziedzinie nauki i technologii jako skoncentrowaną, odporną, elastyczną i bezpieczną.
- Pierwszy filar dotyczy koncentracji konkurencji technologiczno-strategicznej. USA zamierzają kierować wysiłki naukowo-techniczne na utrzymanie przewagi na polu walki, przeciwdziałanie strategicznym zagrożeniom wobec terytorium państwa oraz kształtowanie konkurencji w obszarach, w których Stany Zjednoczone posiadają mocne strony. Strategia podkreśla, że ukierunkowane priorytetyzowanie ma zapewnić zarówno skuteczność, jak i racjonalność kosztową.
- Drugi filar obejmuje budowanie odporności technologicznej. Ma ona ograniczać ryzyko wynikające z nadmiernego uzależnienia od podatnych technologii i łańcuchów dostaw, wspierać odporność kluczowych funkcji państwa oraz zmniejszać prawdopodobieństwo, że postęp technologiczny przeciwnika podważy zdolność USA do ochrony żywotnych interesów.
- Trzeci filar zakłada przyspieszenie innowacji i wdrażania technologii w sektorze bezpieczeństwa narodowego. Dokument wskazuje na potrzebę zachęcania sektora prywatnego i środowisk akademickich do udziału w rozwiązywaniu potrzeb państwa, redukowania niepotrzebnych obciążeń administracyjnych i regulacyjnych oraz reformowania procesów pozyskiwania zdolności.
- Czwarty filar odnosi się do ochrony amerykańskiego ekosystemu naukowo-technicznego przed zagraniczną kradzieżą, przekierowaniem i wykorzystaniem, które mogłyby osłabić gospodarczą, wojskową i technologiczną konkurencyjność Stanów Zjednoczonych.
Przewaga na polu walki
W obszarze przewagi wojskowej NSSTS wskazuje trzy priorytety dla dominacji na polu walki i projekcji siły: domenę podwodną, przestrzeń kosmiczną oraz sztuczną inteligencję i autonomię. W przypadku domeny podwodnej celem jest „wyraźna przewaga technologiczna w środowisku podwodnym, w tym w zakresie przeżywalności okrętów podwodnych i zwalczania okrętów podwodnych”. W odniesieniu do przestrzeni kosmicznej strategia zakłada „wyraźną przewagę technologiczną w domenie kosmicznej” oraz zdolność wykrywania, charakteryzowania i przeciwdziałania zagrożeniom wobec interesów USA od bardzo niskiej orbity okołoziemskiej po przestrzeń cislunarną czyli obszar kosmosu znajdujący się między Ziemią a orbitą Księżyca oraz tuż za nią.
W obszarze AI i autonomii dokument wyznacza cel uzyskania przewagi konkurencyjnej w szybko rozwijających się zastosowaniach sztucznej inteligencji i autonomii na potrzeby wojska i innych elementów bezpieczeństwa narodowego. Strategia wskazuje również na konieczność zachowania przewagi w powietrzu, w zdolnościach rażenia dalekiego zasięgu oraz w systemach C5ISR, obejmujących dowodzenie, kontrolę, łączność, komputery, cyberbezpieczeństwo, wywiad, obserwację i rozpoznanie. W tym ostatnim obszarze celem jest dominacja informacyjna we wszystkich fazach konfliktu i zdolność do kierowania oraz koordynowania sił i zasobów mimo działań cybernetycznych przeciwnika.
W celu utrzymania zdolności w tych domenach NSSTS wymienia kluczowe technologie wspierające: zaawansowane wytwarzanie i materiały, AI i autonomię, komunikację i sieci, energię skierowaną, przyszłe technologie obliczeniowe, hipersonikę i zaawansowane technologie rakietowe, zarządzanie informacją i cyberbezpieczeństwo, energię jądrową, pozycjonowanie, nawigację i synchronizację czasu, półprzewodniki i mikroelektronikę, sensorykę i zarządzanie sygnaturą oraz technologie kosmiczne.
Ochrona terytorium i odporność
NSSTS wymienia pięć głównych obszarów zastosowania nauki i technologii do przeciwdziałania strategicznym zagrożeniom wobec USA. Są to bezpieczeństwo granic na podejściach lądowych, powietrznych i morskich; utrzymanie wiarygodnych i zdolnych do przetrwania sił odstraszania nuklearnego; budowa i utrzymanie obrony przeciwrakietowej nowej generacji w ramach inicjatywy Golden Dome for America; ochrona danych, sieci, zasobów i infrastruktury krytycznej przed cyberatakami oraz szpiegostwem; a także przeciwdziałanie zagrożeniom biologicznym.
Dokument wskazuje, że technologie priorytetowe dla przewagi wojskowej są jednocześnie ważne dla obrony kraju. Osobno podkreśla znaczenie biotechnologii ze względu na jej rolę w przeciwdziałaniu zagrożeniom biologicznym. Odporność technologiczna ma obejmować stałe, przyszłościowe oceny konsekwencji nowych technologii dla bezpieczeństwa narodowego. Analizy powinny identyfikować technologiczne pojedyncze punkty awarii, obserwować wykorzystanie technologii w nowoczesnych konfliktach oraz uwzględniać możliwość, że fundamentalne odkrycia naukowe zmienią przyszłe środowisko bezpieczeństwa.
Strategia wymienia trzy technologie transformacyjne, których znaczenie i terminy rozwoju pozostają niepewne: sztuczną inteligencję i autonomię, biotechnologię oraz technologie informacji kwantowej. W odniesieniu do AI dokument wskazuje, że zbliżenie się do lub osiągnięcie sztucznej inteligencji ogólnej może stworzyć zasadniczo nowe możliwości i zagrożenia. W przypadku biotechnologii zwraca uwagę na zastosowania związane ze zdrowiem i wydajnością człowieka oraz na ryzyko rozwoju przez przeciwników inżynierii broni biologicznej. Technologie kwantowe mają potencjalnie głębokie znaczenie dla sensorów, komunikacji, obliczeń i bezpieczeństwa informacji.
NSSTS postuluje modernizowanie infrastruktury krytycznej według priorytetów opartych na ocenie ryzyka. Wśród wskazanych działań znajdują się mikrosieci zasilane przez zaawansowane reaktory jądrowe, wykorzystanie prognoz pogody ziemskiej i kosmicznej, nadzór biologiczny wspierany przez AI, bioprodukcja wspierająca przenoszenie krytycznych łańcuchów dostaw do kraju, segmentacja architektur sieciowych, modernizacja kryptografii i infrastruktury cybernetycznej oraz wykorzystanie AI do wykrywania anomalii w systemach technologii operacyjnej i przemysłowych systemach sterowania.
Dokument postuluje także utrzymywanie optymalnej redundancji: geograficznej, czasowej oraz technologicznej. Jako przykład podaje amerykańską triadę jądrową, której elementy – okręty podwodne, międzykontynentalne pociski balistyczne i bombowce – stawiają przeciwnikowi odmienne problemy techniczne.
„Celem nie jest nieprzenikalność, która rzadko jest osiągalna w sposób przystępny cenowo, lecz łagodna degradacja: architektura, która ugina się pod działaniem przeciwnika lub w wyniku klęski żywiołowej, zamiast zawieść całkowicie i jednocześnie” – głosi strategia.
Przemysł, innowacje i ochrona technologii
NSSTS zakłada ograniczanie zależności od podatnych zagranicznych technologii i łańcuchów dostaw. Dokument wskazuje na rozwój krajowej produkcji i produktów, promowanie reindustrializacji, rozwój substytutów materiałowych dla krytycznych komponentów oraz współpracę z dostawcami zaufanych państw partnerskich wtedy, gdy produkcja krajowa nie jest wystarczająca. Strategia wymienia istniejące instrumenty służące ochronie technologii i sieci, w tym listę Covered List Federalnej Komisji Łączności, program Information and Communications Technology and Services prowadzony przez Bureau of Industry and Security oraz Federal Acquisition Security Council. Wskazuje przy tym na potrzebę koordynowania środków ochronnych z sojusznikami i partnerami.
W dziedzinie innowacji dokument zakłada uruchamianie szybkich mechanizmów finansowania badań i rozwoju w obszarach technologii krytycznych i wschodzących, organizowanie konkursów innowacyjnych o krótkim czasie realizacji oraz nagradzanie podmiotów prywatnych i akademickich dostarczających rozwiązania dla priorytetowych potrzeb operacyjnych. Federalnie finansowani badacze mają otrzymywać większe możliwości kontaktu ze środowiskiem politycznym i użytkownikami systemu bezpieczeństwa narodowego, w tym – gdy jest to właściwe – na poziomie informacji niejawnych.
NSSTS przewiduje usprawnienie patentowania i komercjalizacji wyników badań, organizowanie wewnętrznych konkursów na rozwiązania problemów bieżących i długoterminowych oraz umożliwienie wysoko ocenianym badaczom przeznaczania części czasu na innowacje w ramach ich dziedzin misji. Dokument wskazuje również na potrzebę akceptowania ryzyka technicznego, szybkiego uczenia się metodą prób i błędów oraz umożliwiania kierownikom projektów i badaczom szybkiego kończenia projektów niespełniających założeń i przenoszenia wysiłku na obszary pokrewne.
W procesach zakupowych strategia zaleca, tam gdzie jest to właściwe, stosowanie Other Transaction Authorities (tłum. uprawnienia dotyczące innych transakcji) dla projektów badawczych, prototypowych i produkcyjnych. Wskazuje również na kontrakty oparte na kamieniach milowych i stałych kosztach, z udziałem konkurujących wykonawców oraz wyborem podmiotów na podstawie wyników.
W części dotyczącej bezpieczeństwa badań NSSTS przewiduje lepsze śledzenie osób i instytucji otrzymujących federalne finansowanie badawcze, zakaz finansowania badań podstawowych dla podmiotów wysokiego ryzyka, wspólne formularze sprawozdawcze, zautomatyzowaną weryfikację wniosków badawczych, monitorowanie finansowanych projektów tam, gdzie jest to uzasadnione, wsparcie kontrwywiadowcze oraz wytyczne cyberbezpieczeństwa dla badaczy i instytucji naukowych.
Strategia deklaruje utrzymanie otwartego środowiska inwestycyjnego przy jednoczesnym wzmacnianiu mechanizmów kontroli ryzyka. Dokument wskazuje na rozwijanie możliwości Committee on Foreign Investment in the United States, w tym monitorowanie niektórych inwestycji typu greenfield oraz rozszerzenie jurysdykcji CFIUS w odniesieniu do technologii krytycznych.
W odniesieniu do inwestycji wychodzących strategia zapowiada wzmacnianie ograniczeń dotyczących inwestowania przez osoby amerykańskie w zagraniczne sektory wojskowo-przemysłowe przeciwników. Wskazuje też na stałą ocenę ograniczeń w dziedzinach obejmujących AI, systemy informacji kwantowej, półprzewodniki, superkomputery i hipersonikę.
Kontrola eksportu ma być aktualizowana zgodnie z nowymi ryzykami i rozwojem technologii, przy jednoczesnym usuwaniu lub upraszczaniu regulacji, które niepotrzebnie ograniczają innowacyjność, konkurencyjność lub międzynarodową współpracę amerykańskich przedsiębiorstw. Strategia obejmuje także ochronę danych rządowych oraz dużych zbiorów wrażliwych danych Amerykanów, w tym danych genomicznych, geolokalizacyjnych, biometrycznych, zdrowotnych i finansowych.
Polecany artykuł:
Kadry, infrastruktura i partnerzy
Wdrożenie NSSTS ma opierać się na amerykańskim potencjale naukowo-technologicznym: wykwalifikowanych kadrach, infrastrukturze badawczej, finansowaniu federalnym, partnerstwach z przemysłem i uczelniami oraz zdolnościach sojuszników i partnerów. Strategia postuluje wzmacnianie edukacji STEM, zwiększanie dostępu do kursów Advanced Placement oraz włączanie, stosownie do wieku uczniów, zagadnień związanych z AI, technologiami kwantowymi i przestrzenią kosmiczną do edukacji naukowej oraz rozwoju zawodowego nauczycieli. Dokument przewiduje rozwój praktyk, staży, współpracy przemysłu z instytucjami edukacyjnymi i nowych certyfikatów w dziedzinach takich jak infrastruktura AI, mikroelektronika, technologie kwantowe, biotechnologia oraz budowa i eksploatacja zaawansowanych reaktorów jądrowych.
Na poziomie szkolnictwa wyższego strategia zakłada rozwijanie programów nauczania w dziedzinie nauk kwantowych, zwiększanie kompetencji w zakresie AI w różnych kierunkach naukowo-technicznych, wspieranie federalnych programów promujących kariery STEM oraz zwiększanie stypendiów i grantów w wyznaczonych technologiach krytycznych i wschodzących.
Dokument wskazuje na potrzebę przyciągania i utrzymywania najwyższej klasy międzynarodowych talentów w krytycznych dziedzinach naukowo-technicznych. Przewiduje również bezpośrednie zatrudnienie federalne, programy stypendialne i stażowe, czasowe oddelegowania ekspertów spoza administracji oraz przegląd wymagań kwalifikacyjnych, aby eliminować niepotrzebne wymogi, na przykład obowiązek posiadania dyplomu uczelni wyższej tam, gdzie wystarczające może być potwierdzenie kompetencji certyfikatem.
Agencje federalne mają przeglądać i reformować własną infrastrukturę badawczo-rozwojową, w tym laboratoria, wyposażenie, zasoby obliczeniowe, bazy danych, obiekty eksperymentalne oraz zdolności testowe i ewaluacyjne. Strategia zaleca wdrażanie narzędzi AI i uczenia maszynowego oraz inżynierii cyfrowej, ograniczanie przeszkód regulacyjnych i administracyjnych, współdzielenie kosztów oraz – w granicach bezpieczeństwa i prawa – udostępnianie infrastruktury federalnej amerykańskim przedsiębiorstwom, w tym małym i nietradycyjnym podmiotom.
NSSTS zakłada, że środki federalne powinny przede wszystkim uzupełniać inwestycje prywatne. Państwo ma finansować zwłaszcza badania podstawowe w naukach fizycznych i biologicznych tam, gdzie brakuje wystarczającej zachęty komercyjnej. Na wczesnych i średnich etapach rozwoju mają być rozwijane partnerstwa publiczno-prywatne w takich obszarach, jak AI, technologie kwantowe, energia jądrowa, biotechnologia i kosmos. W późniejszych etapach rozwoju strategia przewiduje w większym stopniu oparcie się na sektorze prywatnym.
Kluczowym elementem jest także zacieśnienie partnerstwa między rządem, sektorem prywatnym i akademickim. Agencje rządowe mają wspierać komercjalizację technologii, udostępniać swoją infrastrukturę badawczą i tworzyć uproszczone ścieżki współpracy dla małych i nietradycyjnych firm. W wymiarze międzynarodowym dokument zakłada wykorzystywanie zdolności naukowo-technicznych sojuszników i partnerów dla wzmocnienia bezpieczeństwa USA oraz wspólnej obrony. W ramach bilateralnych porozumień dotyczących dobrobytu technologicznego administracja zamierza rozwijać współpracę w dziedzinie AI, energii jądrowej, technologii kwantowych, zaawansowanej łączności, PNT i kosmosu, a także w zakresie bezpieczeństwa badań, inwestycji i łańcuchów dostaw. Strategia wskazuje również na współpracę z Australią i Wielką Brytanią w obszarach technologii krytycznych i wschodzących, projektów surowcowych i energetycznych oraz rozbudowy amerykańskiego przemysłu okrętów podwodnych.
Kluczowe technologie w centrum uwagi Waszyngtonu
Dokument NSSTS zawiera zaktualizowaną listę Krytycznych i Wschodzących Technologii (CET), które są uznawane za kluczowe dla bezpieczeństwa narodowego USA. Administracja zamierza priorytetowo inwestować w rozwój i zastosowanie tych dziedzin. Na liście znajdują się między innymi:
- Zaawansowana produkcja i materiały: Druk 3D metali i ceramiki, inteligentna produkcja, nanomateriały.
- Sztuczna inteligencja (AI) i autonomia: Uczenie maszynowe, robotyka, systemy autonomiczne, modele językowe.
- Biotechnologia: Inżynieria genetyczna, biologia syntetyczna, neurotechnologie.
- Komunikacja i sieci: Sieci 5G/6G, technologie światłowodowe, komunikacja kwantowa.
- Półprzewodniki i mikroelektronika: Zaawansowane procesy produkcyjne, projektowanie chipów, nowe materiały półprzewodnikowe
- Energia jądrowa: Zaawansowane reaktory fuzyjne i termojądrowe.
- Technologie kwantowe: Obliczenia kwantowe, czujniki kwantowe.
- Technologie kosmiczne: Tanie i odnawialne systemy startowe, napędy nowej generacji.
