Program SAFE po wecie prezydenta. MSWiA ma alternatywną drogę finansowania służb mundurowych.

Decyzja prezydenta Karola Nawrockiego o zawetowaniu ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa (SAFE) wywołała w polskiej polityce falę dyskusji i kontrowersji. Minister Marcin Kierwiński podczas posiedzenia sejmowej Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych stanowczo podkreślił, że mimo utrudnień, rząd nie zamierza rezygnować z modernizacji i doposażenia służb mundurowych.

„Nadal potrzebujemy inwestycji, nadal musimy przeznaczać pieniądze na ochronę naszych granic, nadal nasi funkcjonariusze wymagają wsparcia państwa. Tak, będzie trudniej pozyskać te środki, ale obierzemy nawet dłuższą drogę, by osiągnąć cel. Pieniądze z programu SAFE zostaną wykorzystane, a straty związane ze skutkiem weta zminimalizujemy. Większość tych funduszy zostanie wydana zgodnie z założeniem, bo bezpieczeństwo Polski to sprawa najwyższej wagi” – oświadczył Kierwiński.

Weto prezydenta dotyczyło ustawy, która miała umożliwić finansowanie z programu SAFE nie tylko Sił Zbrojnych, ale także służb podległych MSWiA, takich jak Policja, Straż Graniczna i Służba Ochrony Państwa. Jak wyjaśniła pełnomocniczka rządu ds. SAFE Magdalena Sobkowiak-Czarnecka,

„Decyzja pana prezydenta w żaden sposób nie zmienia niczego po stronie unijnej. Dalej Polska ma alokowane 43,7 mld euro. Dalej lista zakupowa, która leży w Komisji Europejskiej, którą wynegocjowaliśmy, jest dalej listą zakupową z projektami dla policji, Straży Granicznej czy SOP”.

Trudność, jaka powstała, to „trudność spowodowana przez weto prezydenta, które wprost odrzuciło możliwość finansowania i zakupów dla SOP, policji i Straży Granicznej”.

Kierwiński nie krył rozgoryczenia decyzją prezydenta, nazywając ją „nierozsądnym wetem”, które „szkodzi polskiemu bezpieczeństwu”. „Przez prezydenckie weto służby podległe MSWiA zostały ograbione z dodatkowych 7 mld zł, które dotąd były niedostępne” – powiedział szef MSWiA, deklarując jednocześnie, że każdy z tych projektów „zostanie zrealizowany dla dobra polskiego bezpieczeństwa”. Rząd przyjął już uchwałę Rady Ministrów, która ma pozwolić na wykorzystanie unijnych środków z programu, nawet pomimo weta. Zamiast specjalnego funduszu w Banku Gospodarstwa Krajowego, pożyczka z SAFE zostanie zaciągnięta przez BGK na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.

Inwestycje w bezpieczeństwo: Co zyskają służby?

Program SAFE, obejmujący 42 projekty dla służb podległych MSWiA, to dodatkowe 7 mld zł przeznaczone na wzmocnienie bezpieczeństwa Polski. Jak podkreślił Marcin Kierwiński, te środki mają na celu przede wszystkim wzmocnienie wyposażenia służb mundurowych. W ramach programu planowane są zakupy:

• broni osobistej i karabinów maszynowych,
• hełmów i kamizelek kuloodpornych,
• tarcz i transporterów opancerzonych,
• oraz innego kluczowego asortymentu niezbędnego do bezpiecznego wykonywania służby.

Poza bieżącym doposażeniem, projekty z europejskiego SAFE obejmują również zaawansowane systemy antydronowe, śmigłowce, łodzie i pojazdy specjalistyczne. Są to narzędzia kluczowe do reagowania na prowokacje i zagrożenia hybrydowe, takie jak te związane z granicą wschodnią i morską, presją migracyjną, dronami czy manewrowaniem rosyjskiej floty cieni na Bałtyku.

„Inwestycje w systemy antydronowe to nie jest kwestia przyszłości, tylko konieczność wynikająca z wydarzeń, które miały miejsce zarówno w Polsce, jak i w całej Europie. Zobaczyliśmy, jakie zagrożenia niosą ataki na infrastrukturę krytyczną, próby dywersji, sabotażu, presja migracyjna, manewrowanie floty cieni na Bałtyku w pobliżu rurociągów. Musimy działać dziś, nie mamy czasu, żeby czekać” – dodał minister Kierwiński.

Konkretne projekty przewidują, że Policja zostanie doposażona w systemy wykrywania i neutralizacji dronów, lekkie transportery opancerzone oraz nowoczesne narzędzia teleinformatyczne oparte na sztucznej inteligencji. Straż Graniczna otrzyma środki na wzmocnienie nadzoru nad granicą lądową i morską, co obejmuje zakup radarów, uzbrojonych jednostek pływających oraz śmigłowców, a także zaawansowanej optyki termowizyjnej. Z kolei Służba Ochrony Państwa zyska mobilne schrony oraz systemy rozpoznania i blokowania wrogich transmisji radiowych.

Pomimo trudniejszej ścieżki proceduralnej, MSWiA zdecydowało o włączeniu wszystkich 42 projektów do rządowej inicjatywy Polska Zbrojna. Dzięki tej determinacji rozwój Policji, Straży Granicznej oraz Służby Ochrony Państwa będzie kontynuowany, a środki trafią w nawet 81 proc. do polskiego przemysłu zbrojeniowego.

Debata polityczna i zarzuty opozycji: Kto ma rację w sprawie bezpieczeństwa?

Posiedzenie sejmowej Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, na którym minister Kierwiński informował o skutkach weta, było areną ostrej debaty politycznej. Posłowie Prawa i Sprawiedliwości negatywnie odnieśli się do działań rządu w sprawie SAFE, a ostatecznie opuścili posiedzenie. Wiceprzewodniczący komisji Paweł Hreniak (PiS) ocenił, że dyskusja jest „seansem nienawiści do prezydenta”. Podkreślił, że „nie jest problemem, aby łożyć na bezpieczeństwo Polek i Polaków. Nie jest dziś problemem dla PiS, jak również dla pana prezydenta, żeby szukać środków finansowych na ten cel, tylko należy to robić w sposób mądry i rozsądny, mając na uwadze różne możliwości poszukiwania tych pieniędzy”.

Hreniak wskazał, że prezydent zaproponował alternatywne źródło finansowania – program „polski SAFE 0 proc.”, który, zdaniem prezydenta Karola Nawrockiego i szefa NBP Adama Glapińskiego, ma być „konkretną, polską, bezpieczną i suwerenną alternatywę, która nie będzie wiązała się z żadnymi odsetkami finansowymi”. Prezydencki projekt ustawy w tej sprawie jest już w Sejmie. Hreniak podkreślił, że propozycja SAFE 0 proc. „nie jest pożyczką”, „nie ma ryzyka wstrzymania środków”, „braku kosztów obsługi”, „braku oprocentowania” oraz „braku ryzyka walutowego środków i pełnej transparentności”.

Piotr Kaleta (PiS) dopytywał, kiedy pod obrady Sejmu trafi inicjatywa prezydenta, zarzucając rządowi brak zainteresowania prezydencką propozycją. Z kolei Konrad Frysztak (KO) ostro skrytykował postawę opozycji i prezydenta, stwierdzając, że „to jest SAFE minus 100 mld" i „przedłużanie dyrektyw płynących z Pałacu Prezydenckiego". Frysztak zarzucił posłom PiS i prezydentowi „zdradę polskiego przemysłu zbrojeniowego” i „zdradę ojczyzny”.

Minister Kierwiński wyraził ubolewanie z powodu opuszczenia posiedzenia przez posłów PiS, apelując o „porozumienie” w sprawach dotyczących bezpieczeństwa. „Jeżeli nie użylibyśmy tych pieniędzy te inwestycje odsunęłyby się, czy byłyby wydłużone o wiele lat” – podkreślił. Zapewnił, że inicjatywa ustawodawcza prezydenta, choć nie dotyczyła pieniędzy dla służb MSWiA, będzie przedmiotem analizy rządu, jeśli taka ustawa się pojawi. Podkreślił również, że nad konkretnymi projektami w ramach SAFE pracowali generałowie i pułkownicy ze służb podległych MSWiA, co świadczy o ich realnych potrzebach.

Niezbędne zakupy dla funkcjonariuszy: Szczegółowe plany

Szefowie Policji, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa szczegółowo przedstawili posłom planowane zamówienia, podkreślając kluczowe obszary, w których braki są najbardziej odczuwalne.

Dla Policji priorytetem są:

• systemy antydronowe, które mają zapewnić skuteczną ochronę przed nieautoryzowanymi lotami i potencjalnymi zagrożeniami z powietrza.
• lekkie transportery opancerzone, niezbędne do bezpiecznego przemieszczania funkcjonariuszy w trudnych warunkach i podczas operacji specjalnych.
• pojazdy do transportu materiałów wybuchowych, kluczowe dla jednostek pirotechnicznych.
• nowoczesna broń i wyposażenie osobiste oraz ochronne, gwarantujące bezpieczeństwo i skuteczność działań.
• systemy teleinformatyczne, które mają usprawnić analitykę i codzienną służbę, wykorzystując potencjał sztucznej inteligencji.

Straż Graniczna skupia się na wzmocnieniu ochrony granic, planując zakup:

• systemów wykrywania i neutralizowania dronów, aby skutecznie monitorować i reagować na zagrożenia na granicy lądowej i morskiej.
• systemów do ochrony infrastruktury krytycznej, zapewniających bezpieczeństwo kluczowych obiektów.
• łodzie patrolowe i śmigłowce wielozadaniowe, niezbędne do szybkiej interwencji i patrolowania obszarów trudno dostępnych.
• nowoczesna broń, wyposażenie osobiste i ochronne oraz amunicja, podnoszące zdolności operacyjne funkcjonariuszy.

Dla Służby Ochrony Państwa kluczowe są inwestycje w:

• systemy antydronowe, analogicznie do innych służb, w celu ochrony ważnych obiektów i osób.
• schrony mobilne i opancerzone posterunki, zapewniające bezpieczeństwo w sytuacjach zagrożenia.
• systemy rozpoznania, analizowania sieci telekomunikacyjnych i radiowych oraz blokowania ich, niezbędne do przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym i szpiegostwu.
• broń, wyposażenie osobiste i ochronne oraz sprzęt pirotechniczny i transportowy, podnoszące gotowość operacyjną formacji.