Spis treści
Polska aktywnie poszukuje rozwiązań, które pozwolą na skuteczne przygotowanie kraju na wypadek zagrożeń, w tym ataków. Jednym z kluczowych kierunków działań jest rozwój infrastruktury ochronnej, a w szczególności budowa i modernizacja schronów oraz miejsc doraźnego ukrycia. Jak podaje PAP, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji odgrywa w tym procesie centralną rolę, koordynując działania i promując innowacyjne podejścia.
W ostatnim czasie obserwuje się znaczący wzrost liczby propozycji ze strony prywatnych przedsiębiorstw, które oferują samorządom budowę nowoczesnych obiektów ochronnych. Firmy te stawiają na koncepcję dual use, czyli podwójnego zastosowania. Obiekty te, na co dzień pełniąc funkcje cywilne, w przypadku zagrożenia mogłyby zostać szybko przekształcone w schrony lub miejsca ukrycia. Jest to rozwiązanie, które pozwala na optymalne wykorzystanie zasobów i środków, łącząc funkcje użytkowe z potrzebami obrony cywilnej.
Innowacyjne propozycje dla samorządów: Od Orlików po parkingi
Wśród propozycji zgłaszanych przez prywatnych inwestorów, które mają na celu wzmocnienie budownictwa ochronnego w Polsce, znajduje się szereg innowacyjnych i często zaskakujących pomysłów. Jednym z nich jest budowa hal sportowych, które w swojej podziemnej części mogłyby mieścić schrony. W czasie pokoju te podziemne przestrzenie mogłyby służyć jako siłownie, kluby fitness czy inne obiekty komercyjne, generując przychody i służąc społeczności lokalnej. W przypadku zagrożenia, zostałyby one zaadaptowane do funkcji ochronnych, zapewniając bezpieczeństwo ludności.
Szczególnie interesującą koncepcją, która zyskała uwagę, jest propozycja budowy schronów najwyższej kategorii (S-1) pod tysiącami boisk Orlik. Polska dysponuje ponad 2,6 tys. takimi boiskami, co stwarza ogromny potencjał do stworzenia ogólnopolskiej sieci schronów. Pomysłodawca tej inicjatywy zakłada, że taki schron mógłby zapewnić bezpieczeństwo dla 750 osób, chroniąc je m.in. przed atakami z powietrza. Co więcej, w czasie pokoju w obiekcie tym mógłby funkcjonować komercyjny klub padlowy z trzema kortami, dostępny całą dobę. Jak tłumaczy pomysłodawca, rzeczywisty koszt netto dla Skarbu Państwa za jedno miejsce w takim schronie wyniósłby zaledwie 1 tys. zł.
Inne rozwiązania, o których mowa w depeszy, obejmują budowę wielofunkcyjnych parkingów podziemnych na gruncie samorządowym. W tym modelu przedsiębiorca czerpałby zyski z najmu miejsc parkingowych w czasie pokoju, zobowiązując się jednocześnie do utrzymania określonej liczby kondygnacji w standardzie schronu i udostępnienia ich ludności w razie potrzeby. Rozważane są także podziemne pasaże handlowe oraz schrony modułowe, które oferują elastyczność w projektowaniu i instalacji.
Wiesław Leśniakiewicz, wiceszef MSWiA, wyraża pozytywne stanowisko wobec tych inicjatyw. Jak powiedział PAP: „Wszystkie rozwiązania idące w kierunku wzmocnienia budownictwa ochronnego w Polsce są warte rozważenia. Oczywiście, zachęcamy samorządy do współpracy ze wszystkimi, którzy oferują dobre pomysły”. Podkreśla jednak, że kluczowe jest spełnianie przez oferowane rozwiązania określonych w rozporządzeniach norm. „Dobre pomysły w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego naprawdę mogą przynieść wartość dodaną dla całego procesu tworzenia obiektów zbiorowej ochrony” – ocenił Leśniakiewicz.
Miliardowe inwestycje i rola MSWiA w zapewnieniu bezpieczeństwa
Wzmocnienie obrony cywilnej i rozbudowa sieci schronów to przedsięwzięcie o ogromnym rozmachu finansowym. MSWiA aktywnie działa na rzecz zapewnienia odpowiednich środków na te cele. Jak poinformował Wiesław Leśniakiewicz, już w tym roku na obiekty zbiorowej ochrony, w tym na dostosowanie obiektów do miejsc doraźnego schronienia, przeznaczono imponującą kwotę 3,5 mld zł. Co więcej, w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (OLiOC) na lata 2025-2026 przewidziano łącznie blisko 34 mld zł, z czego 5,5 mld zł zostanie skierowane bezpośrednio na inwestycje związane z tworzeniem budowli ochronnych. To świadczy o priorytetowym traktowaniu tej kwestii przez rząd.
Wiceszef MSWiA podkreślił, że resort prowadzi intensywne rozmowy i konsultacje. O ewentualnym projektowaniu części podziemnych pod halami sportowymi odbyły się już spotkania z Ministerstwem Sportu i Turystyki, przedstawicielami MSWiA oraz wojewodami.
„Stoimy na stanowisku, by wojewodowie w takich przypadkach jak najbardziej wyrażali zgodę na partycypację ze środków pochodzących z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej” – zaznaczył Leśniakiewicz.
MSWiA zwraca również uwagę na możliwość adaptacji istniejących obiektów. Pojawiają się propozycje dostosowania parkingów osiedlowych z lat 70., 80. i 90., których elementy podziemne obecnie nie spełniają wymagań technicznych dla funkcji ukryć. Prywatne firmy są gotowe partycypować finansowo w tym procesie, budując jednocześnie komponent biznesowy, z którego korzystają w czasie pokoju, a w zamian gwarantują udostępnienie obiektów ludności cywilnej w czasie wojny.
Jednakże, Wiesław Leśniakiewicz przestrzega przed rozwiązaniami, które nie spełniają wymaganych norm.
„Pamiętajmy o tym, że mamy wydane rozporządzenia wykonawcze, w których określono, jakie warunki muszą być spełnione, aby zaprojektowany obiekt mógł spełniać funkcję ukrycia lub schronu” – zaznaczył. Odpowiedzialność za parametry techniczne i ochronne obiektów spoczywa na projektantach.
Schrony przydomowe i odpowiedzialność samorządów
Oprócz dużych projektów infrastrukturalnych, na rynku dostępne są również rozwiązania dla osób prywatnych zainteresowanych budową schronów przydomowych. W sieci nietrudno znaleźć oferty sprzedaży takich obiektów, a ich koszt waha się od kilkunastu do kilkuset tysięcy złotych, w zależności od parametrów technicznych i ochronnych. Dostępne są różnorodne opcje, takie jak kilkuosobowe metalowe schrony rurowe, modułowe schrony betonowe czy prefabrykowane konstrukcje betonowe. Można wybrać opcję podziemną lub naziemną. Najdroższe są przydomowe schrony przeciwatomowe, których budowa może kosztować kilkaset tysięcy złotych. Cena końcowa uzależniona jest od wielkości obiektu, głębokości posadowienia oraz wyposażenia wnętrza.
W odpowiedzi przesłanej PAP, MSWiA przypomniało, że system ochrony ludności i obrony cywilnej jest koordynowany przez resort, natomiast większość zadań w jego ramach, w tym budowa obiektów zbiorowej ochrony, spoczywa w rękach samorządów – gmin, powiatów i województw. Samorządy te mogą wykorzystywać dotacje celowe z rządowego Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (OLiOC).
Rolą MSWiA jest akceptacja propozycji inwestycji od strony formalnej. Za faktyczną budowę, modernizację i adaptację schronów oraz miejsc zbiorowego schronienia odpowiadają lokalne władze. „Trwają intensywne prace związane z opiniowaniem projektów zgłoszonych przez samorządy – zarówno w MSWiA jak i urzędach wojewódzkich” – przekazało MSWiA. Samorządy, w ramach realizowanych zadań, mają również możliwość zawierania umów partnerstwa publiczno-prywatnego w obszarze ochrony ludności i obrony cywilnej, co otwiera drogę do szybszego i bardziej efektywnego wdrażania niezbędnych inwestycji w bezpieczeństwo obywateli. Warto również pamiętać, że miejsca doraźnego schronienia, wykorzystywane w czasie pokoju do celów cywilnych, w wypadku wojny będą musiały zostać dostosowane do przyjęcia ludności w ciągu 72 godzin, co stanowi istotne wyzwanie logistyczne i organizacyjne.
