• Czy wyrok NSA oznacza, że Sławomir Cenckiewicz odzyska dostęp do informacji niejawnych?
• Jakie kroki po orzeczeniu sądu musi teraz podjąć Służba Kontrwywiadu Wojskowego?
• Ile może potrwać ponowne postępowanie w sprawie poświadczeń bezpieczeństwa?
Sąd nie unieważnił decyzji SKW, lecz ją uchylił...
PAP przypomina, że NSA oddalił skargi kasacyjne Kancelarii Prezesa Rady Ministrów od wcześniejszych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o cofnięciu Sławomirowi Cenckiewiczowi poświadczeń bezpieczeństwa, ale jednocześnie nie nakazał umorzenia całego postępowania. Ostateczna decyzja w tej sprawie została pozostawiona właściwemu organowi, czyli SKW.
Po ogłoszeniu orzeczenia sam Cenckiewicz stwierdził, że wyrok potwierdza, iż „nigdy nie utracił dostępu do informacji niejawnych”.
Innego zdania jest jednak zarówno SKW, jak i rzecznik ministra koordynatora służb specjalnych Jacek Dobrzyński, który podkreślił, że postępowanie musi być kontynuowane zgodnie ze wskazaniami sądów.
Gen. bryg. Stróżyk zaznaczył, że sąd nie unieważnił decyzji SKW, lecz ją uchylił. W praktyce oznacza to konieczność ponownego zajęcia się sprawą. Jak wyjaśnił, po zwrocie akt przez sąd służba będzie musiała jeszcze raz przeanalizować całość materiału i podjąć nową decyzję.
– Ustawa o ochronie informacji niejawnych nakazuje nam ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z wytycznymi sądu – podkreślił szef SKW.
Uważa on, że możliwe są dwa scenariusze: umorzenie postępowania albo wydanie nowej decyzji w sprawie poświadczeń.
W ponownej analizie uwzględnione mają zostać również nowe okoliczności, które pojawiły się już po rozpoczęciu pierwotnego postępowania. Chodzi m.in.i o akt oskarżenia wniesiony przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie, dotyczący ujawnienia w 2023 r. fragmentów jednego z planów obronnych państwa o kryptonimie „Warta”. Akt ten został skierowany do sądu w 2025 r. SKW ma również sprawdzić, czy nadal pozostaje właściwą instytucją do prowadzenia tego postępowania. Gdy służba wszczynała je po raz pierwszy, Cenckiewicz był pracownikiem uczelni wojskowej, a więc instytucji pozostającej w zakresie jej kompetencji. Obecnie, jako szef BBN, pełni już inną funkcję.
Wszczęcie procedury oznacza utratę dostępu do informacji niejawnych…
Gen. bryg. Stróżyk przypomniał, że kontrolne postępowanie sprawdzające dotyczy osób, które mają już poświadczenie bezpieczeństwa, ale wobec których pojawiają się wątpliwości co do dalszego dawania rękojmi zachowania tajemnicy. Samo wszczęcie procedury oznacza utratę dostępu do informacji niejawnych aż do jej zakończenia.
Szef SKW podkreślił także, że sądy administracyjne badają przede wszystkim prawidłowość procedur, a nie przesądzają o tym, czy dana osoba rzeczywiście spełnia warunki dostępu do tajemnic państwowych. I tak to tłumaczy:
– Po to jest procedura ponownego rozpatrzenia sprawy. Ma wyjaśnić wszelkie okoliczności i wskazać czynności, które należy dodatkowo przeprowadzić.
W jego ocenie obecna sprawa, mimo dużego zainteresowania opinii publicznej, nie wpływa na funkcjonowanie systemu ochrony informacji niejawnych, który działa prawidłowo i bez względu na stanowisko sprawdzanej osoby.
Spór wokół poświadczeń Sławomira Cenckiewicza trwa od lipca 2024 r., kiedy gen. bryg. Stróżyk podjął decyzję o ich cofnięciu. Decyzję tę utrzymał następnie w mocy premier jako organ drugiej instancji.
Dodatkowe kontrowersje pojawiły się w sierpniu 2025 r., gdy prezydent Karol Nawrocki mianował Cenckiewicza szefem Biura Bezpieczeństwa Narodowego – stanowiska, na którym dostęp do informacji niejawnych ma kluczowe znaczenie.
Od tego momentu trwa spór interpretacyjny między otoczeniem prezydenta a przedstawicielami rządu. Kancelaria Prezydenta utrzymuje, że Sławomir Cenckiewicz posiada ważne poświadczenia bezpieczeństwa. Strona rządowa konsekwentnie twierdzi, że do czasu zakończenia postępowania nie ma on dostępu do informacji niejawnych.
Oni kierowali Biurem Bezpieczeństwa Narodowego...
Biuro Bezpieczeństwa Narodowego powstało 31 stycznia 1991 r., na mocy zarządzenia prezydenta Lecha Wałęsy. Obecnie BBN działa na podstawie art. 26 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny oraz zarządzeń prezydenta RP.
BBN kierowali:
• Jacek Merkel (29 grudnia 1990 – 11 marca 1991 – jako minister stanu do bezpieczeństwa narodowego).
• Lech Kaczyński (12 marca 1991 – 1 listopada 1991 – jako minister stanu do bezpieczeństwa narodowego).
• Jerzy Milewski (8 lutego 1991 – 13 czerwca 1994).
• Henryk Goryszewski (14 czerwca 1994 – 22 grudnia 1995).
• Jerzy Milewski (3 stycznia 1996 – 10 lutego 1997).
• Marek Siwiec (19 lutego 1997 – 17 czerwca 2004).
• Tadeusz Bałachowicz (p.o., 18 czerwca 2004 – 28 lutego 2005).
• Jerzy Bahr (1 marca 2005 – 22 grudnia 2005).
• Ryszard Łukasik (p.o., 22 grudnia 2005 – 13 stycznia 2006).
• Andrzej Urbański (p.o., 13 stycznia 2006 – 24 sierpnia 2006).
• Władysław Stasiak (24 sierpnia 2006 – 8 sierpnia 2007).
• Roman Polko (p.o., 8 sierpnia 2007 – 19 listopada 2007).
• Władysław Stasiak (19 listopada 2007 – 15 stycznia 2009).
• Aleksander Szczygło (15 stycznia 2009 – 10 kwietnia 2010).
• Zbigniew Nowek (p.o., 10 kwietnia 2010 – 13 kwietnia 2010).
• Stanisław Koziej (13 kwietnia 2010 – 6 sierpnia 2015).
• Paweł Soloch (7 sierpnia 2015 – 10 października 2022).
• Jacek Siewiera (11 października 2022 – 3 lutego 2025).
• Dariusz Łukowski (4 lutego 2025 – 7 sierpnia 2025).
• Sławomir Cenckiewicz – urzęduje od 7 sierpnia 2025 r.
Kilka zdań komentarza
Spór o to, czy Sławomir Cenckiewicz ma dostęp do informacji niejawnych, czy nie ma, jest tyleż kwestią prawną, co efektem zmagań politycznych między obecną władzą a byłą, którą w ocenie rządu utożsamia prezydent Karol Nawrocki.
Rząd raczej nie wybaczył Cenckiewiczowi współautorstwa cyklu filmów dokumentalnych „Reset”, traktującego o relacjach polsko-rosyjskich w latach 2007–2015. „Reset” nie przedstawiał w korzystnym świetle Donalda Tuska i jego politycznego środowiska.
Niezależne sądy wyraziły swoją opinię w sprawie. Kiedy będzie wiadomo, czy szef BBN zyska dostęp do informacji niejawnych wszelkiego rodzaju? Jeśli takowy uzyska, może to potrwać od 6 do 12 miesięcy. Zależy to – jak podkreślił Jacek Dobrzyński, rzecznik koordynatora służb specjalnych (Tomasza Siemoniaka) – od współpracy stron. A o zgodną wcale łatwo nie będzie...
