Spis treści
Od piątku (25 września) resort spraw wewnętrznych ruszył z kolportażem instrukcji reagowania w razie zagrożenia atakiem z powietrza. Instrukcja jest dostępna na rządowych stronach internetowych, a także za pośrednictwem wojewodów przekazana do wszystkich samorządów. Przygotowana instrukcja nie jest nowym Poradnikiem bezpieczeństwa, a jego uzupełnieniem. W dwunastostronicowej broszurze reagowania na zagrożenia atakiem z powietrza resort zaleca, aby jeszcze przed wystąpieniem zagrożenia poznać sygnały alarmowe, sprawdzić położenie najbliższych punktów schronienia i drogę dotarcia do nich.
Przygotowanie przed wystąpieniem zagrożenia
Skuteczna reakcja zaczyna się jeszcze przed pojawieniem się alarmu. Każda osoba i każda rodzina powinna ustalić podstawowy plan działania. Należy określić miejsce spotkania w przypadku rozdzielenia członków rodziny oraz sposób wzajemnego kontaktu, szczególnie gdy sieci telefoniczne będą przeciążone lub czasowo niedostępne.
Warto wcześniej sprawdzić lokalizację najbliższego punktu schronienia, drogę dojścia oraz sposób wejścia do obiektu. W pierwszej kolejności należy korzystać z miejsc wskazanych lub sprawdzonych przez właściwe służby. Ich lokalizacje mogą być dostępne w aplikacji lub serwisie wskazanym w instrukcji, między innymi na stronie gdziesieukryc.pl. Jeśli w najbliższej okolicy nie ma odpowiedniego punktu, trzeba zawczasu wybrać alternatywne miejsce schronienia.
Niezbędne jest również poznanie sygnałów alarmowych i zasad postępowania. Informacje na ten temat można znaleźć w aplikacji mObywatel oraz w oficjalnych komunikatach Rządowego Centrum Bezpieczeństwa. W sytuacji zagrożenia należy kierować się przede wszystkim komunikatami służb, alertami RCB i oficjalnymi informacjami, a nie niesprawdzonymi doniesieniami publikowanymi w mediach społecznościowych.
Przed alarmem należy także przygotować plecak ewakuacyjny. Jego kompletowanie dopiero po ogłoszeniu alarmu może niepotrzebnie opóźnić wyjście lub uniemożliwić zabranie najważniejszych rzeczy. Zawartość plecaka trzeba dostosować do wieku, stanu zdrowia i indywidualnych potrzeb domowników, a także do konieczności opieki nad dziećmi, osobami starszymi, osobami z niepełnosprawnościami i zwierzętami.
Gdzie szukać schronienia
Wybór miejsca zależy od dostępności obiektu, odległości oraz czasu, jaki pozostaje na reakcję. Jeżeli oznaczony punkt schronienia jest dostępny, droga do niego jest bezpieczna i istnieje wystarczająco dużo czasu, należy się do niego udać. Trzeba zabrać przygotowany plecak ewakuacyjny oraz niezbędne leki. W budynkach nie wolno korzystać z windy — należy poruszać się schodami.
Możliwe miejsca schronienia obejmują:
- oznaczony lub wskazany przez służby punkt schronienia;
- odpowiednio przygotowany garaż podziemny;
- piwnicę, tunel lub przejście podziemne, o ile spełniają wymagania bezpieczeństwa;
- budynek o solidnych ścianach i stropach, bez widocznych uszkodzeń;
- centralne pomieszczenie mieszkania lub domu, z zastosowaniem zasady dwóch ścian.
Jeżeli dotarcie do oznaczonego punktu wymagałoby długiego przemieszczania się na otwartej przestrzeni, nie należy próbować docierać do niego za wszelką cenę. W takiej sytuacji należy pozostać w bezpiecznym budynku albo wejść do najbliższego solidnego obiektu. Priorytetem jest ograniczenie czasu spędzanego na zewnątrz, a nie samo osiągnięcie formalnie wyznaczonego punktu.
Zasada dwóch ścian
W mieszkaniu, domu, szkole, urzędzie lub innym budynku należy wybrać pomieszczenie położone możliwie blisko środka obiektu, bez okien albo z jak najmniejszą powierzchnią przeszkleń. Między osobą chroniącą się a przestrzenią zewnętrzną powinny znajdować się co najmniej dwie solidne ściany. Pomieszczenie powinno być oddalone od balkonów, ścian zewnętrznych i dużych przeszkleń.
Odpowiednie mogą być między innymi wewnętrzny korytarz, przedpokój, przedsionek, łazienka bez okna, garderoba, komórka bez okien, piwnica lub bezpieczny garaż podziemny. Należy unikać pomieszczeń, w których znajdują się kotły, piecyki gazowe, butle gazowe, duże lustra, ciężkie szafki lub inne przedmioty, które mogą spaść albo rozbić się w czasie fali uderzeniowej.
Łazienkę można wybrać tylko wtedy, gdy nie ma ona okna, kotła ani piecyka gazowego. Należy zająć miejsce z dala od luster, szklanych elementów, bojlera i ciężkich szafek. Klatka schodowa zasadniczo służy do przemieszczania się i nie powinna być traktowana jako miejsce schronienia, szczególnie jeśli posiada duże okna
Piwnica i garaż podziemny
Piwnica lub garaż podziemny mogą zapewnić lepszą ochronę, ale nie każde pomieszczenie pod ziemią jest bezpieczne. Przed zagrożeniem należy sprawdzić, czy obiekt ma solidne ściany i stropy bez widocznych uszkodzeń, drożne wejście, bezpieczną drogę wyjścia, oświetlenie awaryjne oraz sprawną wentylację.
Nie należy korzystać z piwnicy, w której występują pęknięcia konstrukcyjne, uszkodzony strop albo tylko jedno wyjście łatwe do zablokowania. Niebezpieczne są również pomieszczenia, przez które przebiega instalacja gazowa. Piwnica lub garaż powinny być wolne od paliw, butli gazowych, chemikaliów i innych materiałów łatwopalnych.
W garażu podziemnym należy wybrać strefę możliwie daleko od bramy i rampy wjazdowej. Nie wolno uruchamiać silników, blokować przejść ani dróg wyjazdowych. Należy również zachować dystans od ładowarek i pomieszczeń technicznych. Jeśli nie ma pewności, czy piwnica lub garaż są bezpieczne, właściwsze będzie pozostanie w centralnym pomieszczeniu mieszkania albo domu.
Postępowanie podczas alarmu
Podczas alarmu należy działać bez zwłoki, ale nie chaotycznie. Jeżeli oznaczone miejsce schronienia jest blisko, droga do niego bezpieczna, a służby wskazują konieczność udania się do obiektu, należy przejść tam schodami i zabrać plecak oraz leki.
Jeżeli droga prowadzi przez otwartą przestrzeń i wymagałaby długiego przebywania na zewnątrz, należy pozostać w budynku o solidnych ścianach i stropach, bez widocznych uszkodzeń. Trzeba przejść do centralnego pomieszczenia bez okien i zastosować zasadę dwóch ścian. Należy odsunąć się od szyb, balkonów, ścian zewnętrznych, luster i ciężkich przedmiotów wiszących.
Jeśli na otwartym terenie słychać eksplozję, należy natychmiast paść na ziemię - najlepiej w zagłębieniu - i osłonić głowę. W takiej sytuacji podstawowym celem jest ograniczenie skutków fali uderzeniowej oraz odłamków.
W każdym przypadku trzeba wykonywać polecenia służb i stosować się do treści alertów RCB oraz oficjalnych komunikatów. Nie należy samodzielnie wracać do zagrożonego obszaru ani opuszczać miejsca schronienia bez wyraźnego komunikatu o ustaniu zagrożenia.
Jeśli alarm zastanie kierowcę
Osoba znajdująca się w samochodzie lub innym pojeździe powinna opuścić pojazd i udać się do najbliższego miejsca schronienia, kierując się komunikatami oraz poleceniami służb. Samochód należy zaparkować w sposób, który nie utrudnia przejazdu pojazdom ratowniczym ani innym pojazdom uprzywilejowanym.
Nie wolno pozostawiać auta na drodze dojazdowej, przed wejściem do schronienia, na rampie ani w miejscu ograniczającym możliwość prowadzenia działań ratowniczych. Jeśli nie ma czasu na dotarcie do bezpiecznego obiektu, należy znaleźć najbliższą możliwą osłonę i ograniczyć ekspozycję na otwartej przestrzeni.
Ograniczenie ryzyka pożaru i zawalenia
Miejsce schronienia oraz prowadzące do niego przejścia powinny być wcześniej uporządkowane. Należy usunąć benzynę i inne paliwa, farby, rozpuszczalniki, butle gazowe, materiały pirotechniczne oraz duże ilości drewna, papieru i innych materiałów łatwopalnych.
Trzeba również usunąć przedmioty, które mogą spaść, stłuc się albo zablokować wyjście. Drogi prowadzące do miejsca schronienia, a także wyjścia podstawowe i awaryjne muszą pozostawać drożne.
Podczas bezpośredniego zagrożenia nie należy jednak tracić czasu na porządkowanie pomieszczenia ani przenoszenie ciężkich przedmiotów. W pierwszej kolejności trzeba jak najszybciej zająć najbezpieczniejsze dostępne miejsce.
Co powinien zawierać plecak ewakuacyjny
Plecak ewakuacyjny powinien umożliwić przetrwanie przez czas schronienia i zapewnić dostęp do podstawowych środków łączności, oświetlenia, wody, żywności oraz leków. Instrukcja wskazuje przede wszystkim na potrzebę przygotowania:
- apteczki pierwszej pomocy i leków przyjmowanych na stałe;
- butelkowanej wody;
- żywności gotowej do spożycia;
- telefonu komórkowego;
- naładowanego powerbanku i przewodu do ładowania;
- radioodbiornika zasilanego bateriami lub korbką;
- zapasowych baterii;
- latarki;
- ciepłej odzieży;
- dokumentu tożsamości;
- notatnika z listą numerów telefonów do najbliższych.
Zawartość plecaka należy uzupełnić o przedmioty wynikające z indywidualnej sytuacji domowników. Dla dzieci mogą być potrzebne dodatkowe środki uspokajające i ochronne, w tym zatyczki do uszu. Osoby starsze, przewlekle chore i osoby ze szczególnymi potrzebami powinny mieć zapewniony zapas niezbędnych leków oraz sprzętu pomocniczego. Należy uwzględnić także potrzeby zwierząt domowych.
Najważniejsza zasada
Instrukcja sprowadza reagowanie na zagrożenie z powietrza do trzech podstawowych decyzji: przygotować się wcześniej, wybrać rzeczywiście bezpieczne miejsce i nie podejmować niepotrzebnego ryzyka podczas alarmu. Oznaczony punkt schronienia jest najlepszym rozwiązaniem, jeśli można do niego dotrzeć bezpiecznie i w krótkim czasie. Jeśli jednak droga wymaga długiego przebywania na zewnątrz, lepszą ochronę może zapewnić solidny budynek, centralne pomieszczenie bez okien i zasada dwóch ścian.
W sytuacji kryzysowej najważniejsze są szybkość, dyscyplina i korzystanie z wiarygodnych informacji. Przygotowany wcześniej plan rodzinny, znajomość lokalizacji schronienia i gotowy plecak ewakuacyjny mogą ograniczyć chaos oraz zwiększyć szanse bezpiecznego przetrwania alarmu.
Z instrukcją można się zapoznać także na stronie MSWiA.
