Polska puka do drzwi GCAP. Warszawa zainteresowana udziałem w charakterze obserwatora

Polska dąży do uzyskania statusu obserwatora w programie budowy myśliwca szóstej generacji GCAP, realizowanym przez Japonię, Wielką Brytanię i Włochy. Deklarację o zainteresowaniu projektem powiedział szef MSZ Radosław Sikorski, co stanowi rozwinięcie wcześniejszych, nieoficjalnych rozmów prowadzonych przez polskie resorty od wiosny 2026 roku.

  • Polska, za pośrednictwem szefa MSZ Radosława Sikorskiego, oficjalnie zadeklarowała chęć uzyskania statusu obserwatora w programie budowy myśliwca szóstej generacji GCAP.
  • Program Global Combat Air Programme (GCAP) jest realizowany przez Japonię, Wielką Brytanię i Włochy; status obserwatora zapewnia dostęp do informacji niejawnych, ale bez bezpośredniego udziału w projektowaniu.
  • Zainteresowanie Polski, wynikające z wcześniejszych rozmów prowadzonych od wiosny 2026 roku, ma na celu uzyskanie wglądu w przyszłe technologie i przygotowanie się do potencjalnej eksploatacji maszyn.
  • Dołączenie nowych krajów do GCAP, podobnie jak w przypadku propozycji dla Niemiec, budzi obawy partnerów założycielskich o opóźnienia w realizacji już i tak skomplikowanego programu.

Polski wicepremier i minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski oświadczył w wywiadzie udzielonym agencji Kyodo News, że "Polska jest zainteresowana udziałem w charakterze obserwatora" w Globalnym Programie Lotnictwa Bojowego (GCAP).

Sikorski przyznał, że Ministerstwo Obrony analizują obecnie szczegóły i podkreślił:

„Zdecydowanie popieramy zbadanie możliwości GCAP”.

Warto tutaj jednak zaznaczyć, że państwa posiadające status obserwatora w tym programie nie biorą bezpośredniego udziału w projektowaniu ani pracach rozwojowych nad samym płatowcem, lecz zyskują dostęp do określonej puli informacji niejawnych, co ma ułatwić ewentualne przyszłe zakupy i eksploatację tych maszyn. Pierwszym krajem, który oficjalnie dołączył do programu GCAP w roli obserwatora, była Kanada. Dzięki temu ma dostęp do informacji o rozwoju programu, współpracy przemysłowej i planach dostaw, choć bez prawa decydowania.

Niedawno Financial Times (FT) informował, że Włochy stanowczo sprzeciwiły się brytyjskiej propozycji włączenia Niemiec jako pełnoprawnego członka do programu budowy myśliwca nowej generacji Global Combat Air Programme (GCAP) i zamiast tego zaproponowano Berlinowi jedynie status obserwatora. Podczas niedawnej wizyty w Japonii kanclerz Niemiec Friedrich Merz wyraził zainteresowanie udziałem w GCAP, mówiąc na wspólnej konferencji prasowej z premier Sanae Takaichi po ich spotkaniu, że Berlin chciałby zbadać możliwość „współpracy” w zakresie produkcji myśliwców.

Japan Times informowała potem 15 listopada, że Włochy już formalnie zaproponowały przyznanie Niemcom statusu obserwatora w programie, odrzucając doniesienia, że ​​sprzeciwiają się przystąpieniu Berlina do grupy.

Włoskie ministerstwo obrony stwierdziło, że informacje Financial Times nie odzwierciedla stanowiska włoskiego rządu.

„Włochy zawsze wyrażały pełną gotowość do przyjęcia Niemiec” do GCAP, poinformowało ministerstwo w sobotnim oświadczeniu.

„Właśnie po to, aby ułatwić i przyspieszyć ten proces, Włochy zaproponowały, aby Niemcy dołączyły jako obserwator, jako natychmiastowy podmiot umożliwiający wymianę informacji w ramach programu w celu późniejszego pełnego członkostwa”.

Ministerstwo stwierdziło, że jego propozycja nie ma na celu ograniczenia przyszłej roli Niemiec w programie. Wielka Brytania poinformowała, że ​​wszelkie dyskusje na temat dodania nowych krajów do programu będą prowadzone z partnerami GCAP.

„Jesteśmy otwarci na rozważenie wiarygodnych opcji przyszłego udziału innych krajów, przy jednoczesnym utrzymaniu programu na właściwym torze i dostarczeniu przyszłych zdolności wojskowych” – powiedział rzecznik brytyjskiego ministerstwa obrony w oświadczeniu.

Minister obrony Niemiec B. Pistorius powiedział, że alternatywą dla GCAP byłoby podjęcie przez firmę Airbus projektu we współpracy z innymi europejskimi partnerami, którego celem byłoby rozpoczęcie prac na początku lat 40. XXI w.

Mimo to japońscy urzędnicy mają już wątpliwości, czy dodanie kolejnego partnera nie opóźni jeszcze bardziej programu, który i tak jest opóźniony, ponieważ nieunikniona staje się renegocjacja już ustalonego podziału obowiązków.

Polska zainteresowana GCAP

Deklaracje ministra spraw zagranicznych stanowią kontynuację wcześniejszych sygnałów dotyczących polskiego zainteresowania tym programem zbrojeniowym, które pojawiały się już od wiosny 2026 roku. Pierwsze publiczne doniesienia na ten temat przekazał w marcu 2026 roku wiceminister aktywów państwowych Konrad Gołota, który ujawnił, że strona polska prowadzi wstępne rozmowy z partnerami przemysłowymi z Włoch oraz Japonii na temat potencjalnego zaangażowania w projekt. Jak ustaliła wówczas „Rzeczpospolita”, zrobił to bez wiedzy Ministerstwa Obrony Narodowej.

Z kolei wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz potwierdził wówczas, że intencją rządu jest udział Polski w kluczowych, międzynarodowych projektach rozwojowych w dziedzinie obronności, deklarując gotowość do przystąpienia do programu GCAP, o ile szanse na współpracę okażą się realne.

Choć brytyjski minister obrony John Healey wyraził ogólną otwartość państw założycielskich na rozszerzenie programu o nowych partnerów, ale jak informował „UK Defence Journal”, priorytetem pozostaje utrzymanie dynamiki w ramach trójstronnego sojuszu.

Poza tym w strukturach polskiej administracji rządowej istniał początkowo rozdźwięk decyzyjny. Wstępne rozmowy były prowadzone głównie przez Ministerstwo Aktywów Państwowych oraz Polską Grupę Zbrojeniową, podczas gdy Ministerstwo Obrony Narodowej nie było początkowo bezpośrednio zaangażowane w ten proces. Również Agencja Uzbrojenia nie potwierdziła prowadzenia negocjacji w tej sprawie o czym informował Defence24.

14 października „Rzeczpospolita” informowała powołując się na własne ustalenia, że Polska otrzymała od trzech państw założycielskich (Japonii, Wielkiej Brytanii i Włoch) nieformalne „zielone światło” (nieformalną zgodę) na to, by móc ubiegać się o status obserwatora w programie Global Combat Air Programme (GCAP). Kolejnym krokiem powinno być złożenie formalnego wniosku, jednak decyzja rządu w tej sprawie jeszcze nie zapadła - przekazała wówczas Rzeczpospolita.

Warto tutaj nadmienić, że Polskie Siły Powietrzne przechodzą obecnie historyczną modernizację. Do służby wchodzą pierwsze samoloty F-35, a flota F-16 jest modernizowana do standardu F-16V. Jednak resursy "Jastrzębi" zaczną się wyczerpywać w latach 40. XXI wieku. Trzeba pamiętać, że przy programie F-35 Polska kupuje samoloty „z półki” i nie wyciągnęła z tego większych korzyści przemysłowych, w przeciwieństwie do krajów partnerskich takich jak Wielka Brytania, Włochy czy Holandia. Status obserwatora w GCAP mógłby dać Polsce przynajmniej wgląd w technologię i przygotowywać się do przyszłego przetargu i ewentualnej integracji nowego systemu z już posiadanymi platformami.

GCAP - Global Combat Air Program co to jest?

Wielka Brytania, Włochy i Japonia w grudniu 2022 roku ogłosiły, że będą współpracować w celu stworzenia myśliwca bojowego bardziej zaawansowanego niż amerykański F-35 i Eurofighter, z najnowocześniejszą technologią w ramach wspólnego projektu Global Combat Air Program (GCAP).

Kraje te chcą zastąpić starzejącą się flotę amerykańskich samolotów F-2 (pochodna F-16 w Japonii) oraz Eurofighter Typhoony używane przez siły zbrojne Wielkiej Brytanii i Włoch. Kraje te chcą wyprodukować samolot do 2035 roku. Obecnie trwają prace rozwojowe nad myśliwcem, a trzy kraje zamierzają opracować specyfikacje i osiągi w ciągu najbliższych pięciu lat – jak mówił niedawno minister obrony Japonii. W grudniu kraje wydały komunikat, że projekt budowy samolotu ma ruszyć w 2025 r., zaś 10 lat później pierwsze maszyny, wstępnie nazwane Tempest, powinny wzbić się w powietrze. W zaangażowane w budowę są takie firmy jak: BAE Systems PLC., japońska firma Mitsubishi Heavy Industries i włoski Leonardo. Wcześniej Japonia pracowała nad rodzimym projektem o nazwie FX, jednak w grudniu 2022 roku, zgodziła się połączyć swoje wysiłki z Brytyjczykami i Włochami w programie o nazwie Tempest.

Samolot będzie miał takie cechy, jak technologie kontroli gestów i śledzenia wzroku pozwalające zmierzyć obciążenie pilota i identyfikować jego zmęczenie oraz stres psychiczny. Wbudowana sztuczna inteligencja pozwoli samolotowi pozostać w walce, nawet gdy pilot utraci przytomność. W kokpicie nie będzie żadnych pokręteł, a zaawansowana technologia stealth sprawi, że odrzutowiec będzie niemal niewidoczny dla radarów.

Gen. Nowak: F-35 to wyzwanie dla całej armii

Player otwiera się w nowej karcie przeglądarki