Pierwsze bezzałogowce odrzutowe Kizilelma trafiły do służby. Czy to jeszcze dron, czy już myśliwiec?

Turecki bezzałogowy samolot bojowy Bayraktar Kizilelma, opracowany przez koncern Baykar wszedł oficjalnie na wyposażenie tureckich sił zbrojnych. 19 listopada 2026 roku dostarczono pierwsze trzy egzemplarze maszyny, które rozpoczęły aktywną służbę. Czy reklamowana przez Turków jako „pierwszy na świecie przyjęty do służby myśliwiec bezzałogowy” maszyna jest faktycznie alternatywą dla maszyn załogowych, czy tylko ich uzupełnieniem?

Koncern Baykar Defence uczynił z przekazania pierwszych trzech egzemplarzy do służby ogromne wydarzenie. Podkreślono też drogę, jaką przeszły płatowce Kizilelma. Dotychczas w ramach testów oraz szkoleń związanych z tym programem wykonano łącznie 600 lotów. Według komunikatu producenta, Turcja stała się pierwszym państwem na świecie, które wprowadziło bezzałogowy myśliwiec do operacyjnego uzbrojenia. Warto jednak zastanowić, na ile jest to prawdziwa teza.

Od projektu do służby w pięć lat

Tempo rozwoju programu Kizilelma naprawdę robi wrażenie i pokazuje szybkie przejście od koncepcji do maszyny operacyjnej. Pierwsze grafiki koncepcyjne samolotu opublikowano w lipcu 2021 roku, a już 12 marca 2022 roku maszyna trafiła na linię produkcyjną. Dziewiczy lot odbył się 14 grudnia 2022 roku, wyprzedzając pierwotnie zapowiadany przez koncern Baykar termin, planowany na 2023 roku.

W kolejnym roku program nabrał dynamiki – 24 kwietnia 2023 roku bezzałogowiec wykonał lot w bliskim szyku z bezzałogowym aparatem uderzeniowym Akinci, a na przełomie kwietnia i maja zaprezentował się w locie grupowym z zespołami akrobacyjnymi F-16 SOLOTÜRK oraz Türk Yıldızları podczas festiwalu TEKNOFEST w Stambule.

Próby uzbrojenia i autonomia w powietrzu

W następnych latach konstrukcja przechodziła zaawansowane testy integracji sensorów, uzbrojenia oraz systemów autonomicznego sterowania i planowania. Pierwsze próby ogniowe z wykorzystaniem bomb kierowanych TOLUN i TEBER-82 zakończono 8 października 2025 roku, natomiast 17 listopada tego samego roku zintegrowano elektrooptyczny system celowniczy Toygun.

Przełomowy test odbył się 29 listopada 2025 roku u wybrzeży Sinopu – maszyna zniszczyła odrzutowy cel powietrzny za pomocą krajowego pocisku powietrze-powietrze średniego zasięgu Gökdoğan. Nastąpiło to po wcześniejszym wykryciu i naprowadzeniu przez pokładowy radar z aktywnym skanowaniem elektronicznym (AESA) Murad firmy Aselsan. Tym samym Bayraktar Kizilelma stał się pierwszym bezzałogowym statkiem powietrznym, który zniszczył odrzutowy cel powietrzny pociskiem rakietowym. Turcy mieli tu sporo szczęścia, bo już 8 grudnia 2025 roku tego samego dokonał aystrjskialijski MQ-28A Ghost Bat, używając pocisku AIM-120D AMRAAM.

Dron Kizilelma na pokładzie TCG Anadolu
Autor: Baykar Defence/ Materiały prasowe Bezzałogowiec Bayraktar Kizilelma na pokładzię okrętu desantowego TCG Anadolu

27 grudnia 2025 roku dwa egzemplarze Kizilelma wykonały lot w ciasnym szyku, w oparciu o autonomiczny system synchronizacji lotu w ugrupowaniu, „demonstrując zdolności roju” – jak przekonuje producent. W maju bieżącego roku bezzałogowiec Kizilelma zrealizował autonomiczny lot w formacji z włoskimi maszynami M346 Master w ramach prac nad współdziałaniem załogowo-bezzałogowym. Był to element włosko-tureckiej współpracy w obszarze bezzałogowców.

Dwa miesiące później przeprowadzono próbę z naddźwiękowym pociskiem JET-230 oraz pierwsze użycie uzbrojenia (bomby TEBER-82 i TOLUN) z wewnętrznej komory uzbrojenia, istotnej dla zachowania cech obniżonej wykrywalności. W ten sposób potwierdzono zdolności użycia uzbrojenia przy zachowaniu zakładanych, docelowych parametrów operacyjnych.

Globalny wyścig bezzałogowych maszyn bojowych

Wejście trzech pierwszych samolotów Kizilelma do służby wpisuje się w międzynarodowy wyścig bezzałogowych maszyn bojowych. Wiele krajów obecnie planuje lub wprowadza do służby tego typu sprzęt. Część z nich ma pełnić zadania myśliwskie, inne jedynie uderzeniowe (atakowanie celów naziemnych) lub zapewniać wsparcie. Mówimy tutaj nie o jednorazowych dronach, ale o maszynach mogących realizować te same zadania co załogowe samoloty bojowe, ale działających autonomicznie lub półautonomicznie. W tym obszarze Turcja zdaje się mieć dzisiaj pewną przewagę, mając w służbie trzy samoloty Bayraktar Kizilelma.

Jeszcze dwa lata temu, wydawało się, że to Rosja ma największe osiagnięcia, rozwijając maszynę S-70 Ochotnik. Jednak po utracie prototypu w październiku 2024 roku nad Ukrainą (zestrzelonego przez rosyjski myśliwiec Su-57 po utracie kontroli), powrócono do testów na terenie Rosji. Ich przebieg i postępy programu nie są znane.

Siły Powietrzne USA zdecydowały 17 czerwca 2026 roku o produkcji maszyn FQ-42A i FQ-44A w ramach programu Collaborative Combat Aircraft (CCA) – często nazywanego przez media „lojalnym skrzydłowym. Chodzi o bezzałogowce mające wspierać w działaniach maszyny załogowe, które wskażą im zadania i cele. Zamówienie obejmuje ponad 150 bezzałogowców, dostarczanych do 2030 roku.

MQ-28A Ghost Bat odpalił pocisk AMRAAM
Autor: Boeing Defence Australia/ Materiały prasowe MQ-28A Ghost Bat odpalił pocisk AMRAAM do celu powietrznego

AustralijskiMQ-28 Ghost Bat, rozwijany we współpracy z Boeingiem, pozostaje na etapie testów i produkcji,ale wydaje się być dosłownie o krok za Kizilelmą. Podobnie jak turecki „konkurent” ma za sobą testy z uzbrojeniem, loty w formacji oraz zestrzelenie celu powietrznego. Tajemnicą pozostaje obecnie rozwój chińskiego bezzałogowcaGJ-11.Pojawiają się oceny z otwartych źródeł mówiące o jego służbie, lecz Pekin nie wydał oficjalnego potwierdzenia.Wiadomo natomiast, że trwają próby nie tylko GJ-11, ale też jego morskiego wariantu GJ-21, który wykonała pierwszy start i lądowanie na pokładzie uniwersalnego okrętu desantowego typu 076 Syczuan.

Myśliwiec czy dron?

Bayraktar Kizilelma to jednosilnikowy, odrzutowy bezzałogowy samolot bojowy o obniżonej wykrywalności radarowej (stealth). Ma być on przystosowany również do operowania z pokładów okrętów o krótkim pasie startowym, takich jak turecki desantowiec TCG Anadolu, ale dotąd nie odbyła się tego typu próba.

Długość maszyny to 14,7 m, rozpiętość skrzydeł sięga około 10 m. Maksymalna masa startowa maszyny (MTOW) sięga 8,5 tony, z czego około 1,5 tony stanowi udźwig użyteczny przeznaczony na wyposażenie i uzbrojenie przenoszone zarówno w wewnętrznych komorach kadłubowych, jak i na zewnętrznych węzłach podskrzydłowych.

Kızılelma jest przystosowany do przenoszenia szerokiej gamy precyzyjnego uzbrojenia produkcji tureckiej, w tym kierowanych pocisków powietrze–powietrze (takich jak Gökdoğan i Bozdoğan) oraz amunicji klasy powietrze–ziemia, obejmującej bomby kierowane serii MAM (MAM-L, MAM-C, MAM-T), zestawy naprowadzania bomb Teber i HGK, precyzyjną amunicję krążącą i szybującą Tolun, a także pociski manewrujące SOM oraz naddźwiękowe rakiety powietrze-ziemia TRG-230.

Bezzałogowiec rozwija prędkość przelotową 0,6 Ma (około 735 km/h), natomiast prędkość maksymalna, jest zależnie od zastosowanej jednostki napędowej. Może to być turboodrzutowy silnik AI-25TLT lub znacznie mocniejszy AI-322F z dopalaniem, co pozawala osiągnąć prędkość okołodźwiękową w zakresie 0,9–1,1 Ma. Pułap operacyjny platformy sięga 45 000 stóp (13 700 m), promień działania bojowego wynosi około 930 km (500 mil morskich), a maksymalna długotrwałość lotu do 5 godzin.

Podsumowując, i próbując odpowiedzieć na tytułowe pytanie – Baraktar Kizilelma to z pewnością zaawansowana maszyna bojowa, która jest w stanie zwalczać cele powietrzne, czyli pełnić zadania myśliwskie. Jednak pod względem osiągów, przede wszystkim w zakresie prędkości wznoszenia i prędkości maksymalnej oraz przelotowej, Kizilelma nie może się równać z myśliwcami wielozadaniowymi. Pozostaje jednak maszyną bojową o ogromnym potencjale i dowodem na to, jak długą drogę przeszedł turecki przemysł lotniczy i zbrojeniowy. Stawia to Turcję na krótkiej liście państw, które samodzielnie są w stanie opracować i wyprodukować maszynę tej klasy.

 

Player otwiera się w nowej karcie przeglądarki