- Starzejąca się flota NATO-wskich samolotów AWACS wymaga natychmiastowej wymiany.
- Zamiast amerykańskiego Boeinga E-7A Wedgetail, NATO skłania się ku zakupowi do samolotów Saab GlobalEye.
- Wybór GlobalEye wzmocni europejski przemysł obronny i strategiczną niezależność.
- Dowiedz się, dlaczego ta decyzja jest kluczowa dla bezpieczeństwa Polski i wschodniej flanki NATO.
Przez ostatnie cztery dekady symbolem powietrznego nadzoru NATO były charakterystyczne maszyny Boeing E-3A Sentry, lepiej znamy jako AWACS, z ogromnym dyskiem obrotowego radaru nad kadłubem. Jednak starzejąca się flota, stacjonująca głównie w niemieckim Geilenkirchen, wymaga natychmiastowej wymiany. To kwestia wyeksploatowania w ostatnim czasie, ale też granic opłacalności modernizacji maszyn, opartych na czterosilnikowym płatowcu Boeing 707, który dawno już wyszedł z cywilnego użycia. Jeszcze rok temu wydawało się niemal pewne, że następcą E-3A Sentry zostanie amerykański Boeing E-7A Wedgetail, oparty na nowym Boeingu 767. Sytuacja uległa jednak gwałtownej zmianie.
Europa wybiera własną drogę
Zamiast kontynuować współpracę z amerykańskim gigantem, NATO skłania się ku zakupowi do 12 samolotów wczesnego ostrzegania i kontroli (AEW&C) Saab GlobalEye. Zbudowanych na bazie kanadyjskiego płatowca Bombardier Global 6000 lub 6500. Wartość tego kontraktu szacowana jest na miliardy euro.
Głównym impulsem do zmiany planów była decyzja rządu USA z ubiegłego lata o wycofaniu się z części programów wspierających E-7 Wedgetail, co poddało w wątpliwość opłacalność i stabilność tego wyboru dla europejskich członków Sojuszu. Nie bez znaczenia jest też to, że Kanada, produkująca samoloty Bombardier, przyjęła polityczny kurs zbliżenia z Europą, Mocnym sygnałem jest tutaj np. wejście Ottawy w program SAFE i działania na rzecz poszerzenia współpracy w zakresie przemysłu obronnego z krajami naszego regiony. Pisaliśmy o tym nawiązując do niedawnego polsko-kanadyjskiego forum przemysłów obronnych.
W tej sytuacji Niemcy, które mają przejąć największy ciężar finansowy zakupu, zaczęły otwarcie faworyzować ofertę Saaba. Minister obrony Niemiec, Boris Pistorius, już we wrześniu ubiegłego roku sygnalizował, że GlobalEye jest poważnym kandydatem do zastąpienia wysłużonych AWACS-ów. Dziś podobne sygnały, choć jeszcze nieoficjalnie, płyną ze struktur NATO.
Technologia i strategiczna niezależność
System GlobalEye jest uznawany za jeden z najnowocześniejszych na świecie, głównie ze względu na kompaktowy i wielozadaniowość. Radar Erieye ER, jest umieszczony w podłużnej owiewce umieszczonej nad kadłubem samolotu. Pozwala on na jednoczesne wykrywanie i śledzenie obiektów w powietrzu, na morzu oraz na lądzie na dystansach przekraczających 450 kilometrów.
Maszyna posiada też system śledzenia i wykrywania źródeł promieniowania radiowego ESM/ELINT, jak również systemu samoobrony wykrywający również promień lasera. Całość ma umożliwiać wykrywanie szerokiej gamy celów powietrznych, wodnych i naziemnych z opcją SAR oraz GMTI (Ground Moving Target Indication), a więc umożliwia wykrywanie i śledzenie celów w czasie.
Plusem jest też wykorzystanie nowoczesnego samolotu dyspozycyjnego, kanadyjskiego odrzutowca Bombardier Global 6000/6500, co zapewnia niższe koszty eksploatacji niż zabudowa na dużej platformie pasażerskiej, jak Boeing 767. Maszyna zapewnia też długotrwałość lotu przekraczającą 11 godzin.
Kluczowym argumentem przemawiającym za tym rozwiązaniem jest również budowanie niezależności technologicznej, ponieważ wybór Saaba znacząco wzmacnia europejski przemysł obronny i realnie zmniejsza uzależnienie NATO od dostawców ze Stanów Zjednoczonych. Nie bez znaczenia jest też z pewnością to, że np. Francja wybrała GlobaEye jako nowe maszyny wczesnego ostrzegania, podobnie jak Dania.
Strategiczne znaczenie dla wschodniej flanki
Decyzja o wyborze nowego dostawcy ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa Polski i krajów bałtyckich. Obecnie flota AWACS odgrywa istotną rolę w monitorowaniu przestrzeni powietrznej wzdłuż wschodniej flanki NATO, dostarczając dane o ruchach rosyjskich wojsk i lotnictwa w czasie rzeczywistym. Nie bez znaczenia jest też to, że Polska eksploatuje od dwóch lat samoloty Saab 340 EriEye, które można nazwać „przodkiem” Globaleye. Są one wyposażone w nieco starszy wariant systemu stosowanego w przyszłych samolotach wczesnego ostrzegania sojuszu.
Oficjalne potwierdzenie wyboru Saaba i Bombardiera spodziewane jest podczas nadchodzącego szczytu NATO w Ankarze, który odbędzie się w lipcu. Jeśli kontrakt zostanie podpisany, będzie to jeden z największych sukcesów szwedzkiego przemysłu zbrojeniowego w historii i jasny sygnał, że Europa chce odgrywać bardziej autonomiczną rolę w ramach Sojuszu. Będzie to również znaczący sygnał zbliżenia europejskich członków NATO z Kanadą.
Podcasty
Playlisty tematyczne
