Czym jest Koalicja Chętnych, jaka rysuje się jej przyszłość?

Koalicja Chętnych (Coalition of the Willing) to nieformalny, nietraktatowy sojusz państw wspierających Ukrainę wobec rosyjskiej agresji. Jej głównym celem jest koordynowanie pomocy wojskowej, finansowej i logistycznej oraz przygotowanie gwarancji bezpieczeństwa i ewentualnej wielonarodowej siły na wypadek trwałego zawieszenia broni. Wykreowały ją Francja i Wielka Brytania, o czym powiadomiono 2 marca 2025 r. Czym dziś jest ta luźna koalicja państw, które Kijów określa mianem „partnerów”? Jaka jest jej przyszłość?

Globus z mapą Europy i zaznaczoną na żółto-niebiesko Ukrainą na tle polityków. O Koalicji Chętnych na SE Portal Obronny.
Autor: Wygenerowane przez AI

• Koalicja Chętnych skupia 37 państw wspierających Ukrainę. Jakie są jej cele i możliwości?

• Koalicja Chętnych chce zabezpieczyć przyszłość Ukrainy, ale jej własna przyszłość pozostaje niepewna.

• Wielonarodowa Siła dla Ukrainy ma być gwarantem bezpieczeństwa. Czy jednak kiedykolwiek trafi na Ukrainę?

• Polska i Niemcy nie zamierzają wysyłać żołnierzy na Ukrainę.

• Czy Koalicja Chętnych przetrwa próbę czasu i zmieniające się polityczne realia?

Obecnie w nieformalnym aliansie dla Ukrainy jest 37 państw

Kiedy w Londynie ówczesny premier UK Keir Starmer ogłaszał powstanie Coalition of the Willing, przystąpiły do niej 33 państwa. Później było 35 koalicjantów. W lipcu 2026 r. szeregi opuściła Bułgaria, ale dołączyły Mołdawia i Macedonia Północna. Zatem – według francuskiego MSZ – obecnie w tym aliansie są 37 państw chętnych do pomagania Ukrainie. Paryż tak skrótowo wskazuje cele Koalicji:

• długoterminowe wsparcie militarne dla ukraińskich sił zbrojnych;

• wzmacnianie zasobów obronnych Ukrainy;

• umożliwienie Ukraińcom powrotu do normalnego życia, w szczególności poprzez ponowne otwarcie przestrzeni powietrznej dla samolotów cywilnych i przywrócenie ruchu morskiego na Morzu Czarnym.

„Poprzez tę koalicję Francja, Wielka Brytania i ich partnerzy pokazują swoją gotowość do wzięcia na siebie większej odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa kontynentowi europejskiemu”.

Co w Berlinie uzgodni Koalicja Chętnych?

W czwartek (19 listopada) w Berlinie spotykają się przedstawiciele 30 członków Koalicji. W obradach mają uczestniczyć także specjalni wysłannicy prezydenta USA ds. Ukrainy – Steve Witkoff i Jared Kushner. Obecny będzie także prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski.

Wysłannicy Donalda Trumpa dzień później mają spotkanie z zespołem reprezentującym Unię Europejską w rosyjsko-ukraińskich negocjacjach. Tę reprezentację tworzyć będą przedstawiciele Polski, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Włoch oraz instytucji unijnych. Koalicja prawdopodobnie uzgodni rozmiar dalszego „długoterminowego wsparcia militarnego” dla Sił Zbrojnych Ukrainy.

GEN. KRASZEWSKI: Wzywanie do zaprzestania pomocy Ukrainie to woda na młyn dla Kremla

Jaki jest bilans dotychczasowej pomocy wojskowej?

Precyzyjne wyliczenie jest trudne, choćby z tego powodu, że część danych potrzebnych do sporządzenia takiego bilansu jest niejawna. Rząd brytyjski określa dotychczasowy wkład koalicji na „miliardy funtów” przeznaczone na pomoc wojskową, sprzęt i szkolenia dla SZU.

Członkowie koalicji przekazują Ukrainie m.in. systemy przeciwlotnicze, pociski, amunicję, pojazdy i szkolenia. Wyliczenie dotychczasowego zaangażowania Koalicji jest też utrudnione tym, że ta pomoc łączy się z pomocą udzielaną przez samo NATO.

Dotyczy to choćby Priorytetowej Listy Potrzeb dla Ukrainy (PURL). Sojusznicy i partnerzy NATO zobowiązali się do sfinansowania zakupu sprzętu z USA za ponad 6 mld USD w ramach PURL. Zatem nie jest to wyłącznie zaangażowanie samej Koalicji Chętnych. Można uznać, że w ramach Koalicji Francja i Wielka Brytania uzgodniły przekazanie Ukrainie licencji i technologii, m.in. dla produkcji rakiet Storm Shadow/SCALP, bomb AASM oraz pocisków Aster 30.

Jeśli Kijowska Szkoła Ekonomiczna wyceniła deklarowane wsparcie militarne dla Ukrainy od 2022 r. do 31 sierpnia 2026 r. na 311,4 mld euro, to istotna część tego wsparcia pochodzi od Koalicji.

Jej państwa prognozują też swoje zaangażowanie w sprawie ukraińskiej perspektywicznie – w czasie powojennym. Tu sztandarowym projektem jest Wielonarodowa Siła dla Ukrainy (MNF-U, Multinational Force-Ukraine). Czym jest, a ściślej ujmując: czym ma być MNF-U? Oto wyjaśnienie z francuskiego MSZ:

„Francja i Wielka Brytania przewodzą Wielonarodowym Siłom na rzecz Ukrainy, znanym jako MNF-U. Obecnie w ich skład wchodzi 11 państw koalicji gotowych wesprzeć ukraińskie siły zbrojne i wzmocnić bezpieczeństwo kraju na lądzie, morzu i w powietrzu. Gdy walki ustaną na dobre, Ukraina będzie musiała wystąpić o rozmieszczenie Wielonarodowych Sił Zbrojnych (MNF-U) w ramach określonych ram prawnych. Ukraińskie siły zbrojne pozostaną na pierwszej linii frontu, broniąc kraju przy wsparciu MNF-U”.

Dodajmy, że dowódcą Sił jest brytyjski gen. por. Tom Bateman. Obecnie operacyjne dowództwo działa w Paryżu. Jeszcze w tym roku ma być przeniesione do Londynu.

Trudno prognozować czas, w którym MNF-U przystąpią do wykonywania statutowych działań. Przygotowują się do nich podczas pierwszych wspólnych ćwiczeń KOALICJA 26.2. Prowadzone są one w Polsce, w rejonie Nowej Dęby na Podkarpaciu, od 9 do 22 listopada. Uczestniczy w nich ok. 2,8 tys. żołnierzy z 11 państw (spośród 24, które zadeklarowały obecność w MNF-U). Choć w manewrach uczestniczyli żołnierze Wojska Polskiego i Bundeswehry, to zarówno Polska, jak i Niemcy już wcześniej oświadczyły, że nie wyślą wojska na Ukrainę, nawet w szeregach MNF-U.

Rosja sprzeciwia się obecności obcych wojsk na Ukrainie

MNF-U ma przed sobą, przed wykonaniem zaplanowanej misji, jedną przeszkodę. Raczej nie będzie jej na Ukrainie, jeśli nie zgodzi się na to Moskwa, a ona postrzega MNF-U jako wojska NATO pod innym sztandarem. Zatem z dużą ostrożnością trzeba prognozować przyszłość wojskowego zaangażowania Koalicji w powojennej Ukrainie, skoro Moskwa konsekwentnie odrzuca obecność obcych wojsk na Ukrainie. I to niezależnie od tego, czy nazywają się „koalicją chętnych”, siłą wielonarodową czy misją pokojową. Dla Rosji taka obecność jest „militarną interwencją”, co nieraz komunikował jej resort spraw zagranicznych.

Liderzy Koalicji wskazują, że Wielonarodowa Siła zostanie rozmieszczona na zaproszenie Ukrainy, a nie za zgodą Moskwy.

To argumentacja oderwana od realiów. Jeśli nastanie pokój (a kiedyś dojdzie do tego wiekopomnego wydarzenia), a Rosja nie da zgody na obecność MNF-U, a ta pojawi się na zaproszenie Ukrainy, to nie ma mowy o „trwałym pokoju”. Zresztą należy założyć, że – „gdyby przyszło co do czego” – Moskwa będzie wskazywać, że nie ma konsensusu w Koalicji co do obecności jej militarnej reprezentacji w powojennej Ukrainie, skoro do MNF-U nie zamierzają przystąpić Polska i Niemcy.

Taką samą przeszkodą co zgoda Moskwy, a może nawet jeszcze większą, może być finansowanie (zakładanej) obecności Siły na Ukrainie. Koszty mogą sięgać setek milionów euro. Koalicja nie ma jako takiego własnego budżetu. A nie wiadomo, jak po wojnie będzie przedstawiało się w państwach partnerskich podejście do dalszego finansowania wsparcia dla Ukrainy.

Jest wielce prawdopodobne, że po wyborach prezydenckich we Francji będzie ono co najmniej zminimalizowane. Można również zapytać, czy po zakończeniu wojny i wypracowaniu pokoju Koalicja nadal będzie zapewniała „długoterminowe wsparcie militarne” dla SZU?

Można też postawić inne pytanie: czy SZU w perspektywie dekady po zakończeniu wojny mogą obejść się bez zachodniej pomocy? I trzeba mieć na uwadze to, co oszacowała Unia Europejska. A Bruksela wyliczyła, że w ciągu dekady odbudowa powojenna Ukrainy może kosztować ponad pół biliona euro, a sama Ukraina będzie przez dekadę po wojnie potrzebować co roku 20 mld euro, by móc funkcjonować w nowej rzeczywistości. Okaże się wówczas, na ile polityczne deklaracje urzeczywistnią się.

Player otwiera się w nowej karcie przeglądarki