• Mała Tokmaczka stała się symbolem długotrwałych i kosztownych rosyjskich ofensyw.
• Przewaga liczebna i materiałowa Rosji nie zapewnia jej szybkich zdobyczy na froncie.
• Moskwa od lat nie publikuje wiarygodnych danych o liczbie poległych żołnierzy.
• Dane o stratach ukraińskich również pozostają niepełne, mają charakter szacunkowy.
• Ukraina nie chce porozumienia, które dałoby Rosji czas na odbudowę potencjału militarnego i wznowienie agresji.
Mała Tokmaczka – wieś, która zyskała status wielkiego symbolu
Wypowiedź szefa ukraińskiej dyplomacji wpisuje się w szerszą narrację Kijowa o rosnących kosztach rosyjskiej wojny i o tym, że przewaga liczebna oraz materiałowa Rosji nie przekłada się automatycznie na trwałe zdobycze terytorialne. Ukraina od miesięcy podkreśla, że rosyjskie natarcia koncentrują się na wąskich odcinkach frontu, są prowadzone przy bardzo wysokich stratach i rzadko przynoszą efekty proporcjonalne do ponoszonych kosztów.
Jako przykład takich działań Andrij Sybiha wskazał wieś Mała Tokmaczka w obwodzie zaporoskim. Od początku wojny siły rosyjskie usiłują ją zdobyć i głoszą, że już ją opanowały, co nie jest zgodne ze stanem rzeczywistym.
W ukraińskiej narracji wojennej ta wieś przedstawiana jest jako symbol długotrwałych, kosztownych i w dużej mierze nierozstrzygniętych rosyjskich operacji ofensywnych. Mała Tokmaczka leży na ważnym odcinku frontu zaporoskiego. Jej zdobycie mogłoby ułatwić rosyjskim wojskom dalsze naciski w kierunku Orichowa, a tym samym zmienić układ sił na tym odcinku frontu. Orichowo to kilkunastotysięczne miasteczko.
Dla Rosji jest ono celem operacyjnym. Gdyby rosyjskim wojskom udało się je zdobyć, po wcześniejszym przejęciu pełnej kontroli nad małą wsią, która urosła do rangi wielkiego symbolu, mogłyby przełamać ukraińską obronę na centralnym froncie zaporoskim i stworzyć warunki do dalszego natarcia na północ.
Dla Ukrainy miasto jest głównym punktem oporu i logistycznym węzłem centralnego odcinka frontu zaporoskiego.
Boje o wieś mają także wymiar cywilny. Dziś nie ma w niej ani jednego cywila. 13 listopada ukraińskie media poinformowały, że żołnierze Sił Zbrojnych Ukrainy ewakuowali ostatniego cywila: 64-letnią Switłanę Podolską. Kobieta spędziła z żołnierzami pięć miesięcy, zanim udało się doprowadzić ją na bezpieczniejszy teren.
„Rosja od czterech lat i ośmiu miesięcy »niemal zdobywa« wieś Mała Tokmaczka w obwodzie zaporoskim i nadal nie jest w stanie osiągnąć swojego celu” – podkreślił minister Sybiha.
Ukraina nie może być kartą w rosyjsko-zachodnich negocjacjach
Wpisem na X Andrij Sybiha odniósł się do rosyjskiej koncepcji budowy „nowej architektury bezpieczeństwa w Europie”.
„Przywódca Rosji Władimir Putin przedstawia pomysły dotyczące zmiany architektury bezpieczeństwa w Europie i »w swoich marzeniach widzi się na konferencji jałtańskiej w 1945 roku«. Problem polega na tym, że aby wysuwać propozycje na taką skalę, trzeba najpierw wygrać wojnę światową”.
Sybiha uważa, że Rosja chce powrotu do stylu polityki, w którym wielkie mocarstwa dzielą Europę na strefy wpływów, a bezpieczeństwo państw takich jak Ukraina jest przedmiotem układów między Moskwą a Zachodem. Kijów konsekwentnie odrzuca taki model, argumentując, że Ukraina nie może być kartą w rosyjsko-zachodnich negocjacjach i że jej suwerenność, integralność terytorialna oraz bezpieczeństwo muszą być gwarantowane w ramach prawa międzynarodowego.
Jak Kijów widzi przyszłość rokowań ukraińsko-rosyjskich? Bez większego optymizmu. „Na tym etapie Putin może prowadzić negocjacje co najwyżej w kwestii sprawiedliwego zawieszenia broni wzdłuż obecnej linii styczności wojsk, a nie podziału Europy na strefy wpływów” – ocenił Sybiha we wpisie na X.
To stanowisko pokazuje linię ukraińskiej dyplomacji: Kijów nie akceptuje rozmów, które miałyby legitymizować rosyjskie zdobycze terytorialne, osłabiać gwarancje bezpieczeństwa Ukrainy albo tworzyć mechanizmy pozwalające Rosji na regenerację sił i wznowienie agresji w przyszłości.
„Europa nie potrzebuje nowego porządku bezpieczeństwa, bo już go ma, a Rosja nieustannie go narusza. Najlepszym sposobem na zapewnienie Europie bezpieczeństwa i wolności jest zakończenie rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie”.
Wpis Sybihy pojawił się w momencie, gdy ponownie zaistniała szansa na zakończenie wojny. Ukraina systematycznie komunikuje, że rosyjskie straty są nie tylko moralnym i ludzkim kosztem agresji, lecz także wskaźnikiem jej strategicznej nieefektywności. Kijów unika przedstawiania wojny jako konfliktu, który można zakończyć wyłącznie ustępstwami terytorialnymi. Jego stanowisko jest jasne: trwały pokój musi opierać się na realnych gwarancjach bezpieczeństwa, zaprzestaniu rosyjskiej agresji oraz ochronie suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy.
Ilu żołnierzy rosyjskich zginęło, walcząc z Ukraińcami?
Sybiha podał liczbę łącznych strat. Rannych zawsze jest więcej niż zabitych. Ranni po wyleczeniu mogą trafić na front. Rzecz jasna Rosja nie potwierdza ukraińskich szacunków, tak jak Ukraina rosyjskich – odnoszących się do strat SZU. Moskwa od dłuższego czasu nie publikuje danych o stratach własnych. Po raz ostatni Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej wypowiedziało się w tej kwestii we wrześniu 2022 r., informując o 5937 poległych.
Więcej informacji o rzeczywistych stratach rosyjskich w wojnie z Ukrainą zawdzięczamy hakerom z grup Belarusian Cyber Partisans oraz Silent Crow. Na przełomie października i listopada udało im się włamać do baz danych Rosstatu (odpowiednika naszego GUS), w tym do rejestru zgonów.
Wynika z niego, że do końca sierpnia ponad 450 tys. zgonów było związanych z wojną. Nie znaczy to, że ta liczba dotyczy wyłącznie żołnierzy. W rejestrach mogły znaleźć się także ofiary cywilne, osoby związane z formacjami paramilitarnymi, pracownicy struktur państwowych oraz inne kategorie zgonów związane pośrednio lub bezpośrednio z wojną.
Mimo tych zastrzeżeń wyciek jest istotny, ponieważ pochodzi z rosyjskich struktur państwowych i po raz kolejny wskazuje, że rzeczywiste straty mogą być znacznie wyższe niż oficjalne komunikaty Kremla.
Szacunkowe rosyjskie straty w wojnie określiło Ministry of Defence UK. Informowało ono na początku września, że w walkach po stronie Rosji zginęło już ponad pół miliona osób. Łączna liczba poszkodowanych, w tym rannych, mogła wówczas sięgać 1,5 mln. Londyn oszacował straty na podstawie m.in. analizy otwartych źródeł, danych satelitarnych, informacji wywiadowczych, ruchu w rosyjskich szpitalach i cmentarzach oraz obserwacji tempa rosyjskiego poboru i rotacji jednostek.
Nie ma – to trzeba podkreślić – pełnych danych o stratach SZU. Przez jakiś czas Kijów konsekwentnie unikał podawania takich informacji. To celowa polityka informacyjna (taką samą uprawiają Rosjanie). W tym roku Wołodymyr Zełenski uczynił to dwukrotnie: w lutym i w lipcu. Latem przekazał, że w wojnie poległo ok. 50 tys. żołnierzy, a niemal 400 tys. zostało rannych. Szacunki CSIS wskazują na 525–625 tys. łącznych strat, w tym 125–150 tys. zabitych. Jakie są rzeczywiste straty rosyjskie i ukraińskie, być może, będzie wiadomo po zakończeniu wojny. A na to w tym miesiącu lub następnym raczej się nie zanosi...
