Bułgaria wstrzymuje pomoc dla Ukrainy. Premier Radew wyjaśnia powody

Premier Bułgarii Rumen Radew ogłosił, że jego kraj nie będzie w stanie udzielać dalszej pomocy finansowej Ukrainie ani przekazywać broni i amunicji z własnych zasobów armii. Decyzja ta, cytowana przez agencję BTA, zapadła w kontekście unijnego szczytu w Dublinie, gdzie omawiano przyszłość wsparcia dla Kijowa. Jednocześnie Komisja Europejska przygotowuje propozycję nowej pożyczki w wysokości 45 miliardów euro, mającej na celu wsparcie Ukrainy w pokryciu przyszłorocznego deficytu budżetowego, co budzi jednak kontrowersje wśród niektórych państw członkowskich, w tym Bułgarii, Czech, Słowacji i Węgier.

Żołnierz w transporterze opancerzonym na polnej drodze. O braku wsparcia militarnego Bułgarii przeczytasz na SE Portal Obronny.
Autor: Spc. Samantha Hall/US Army/public domain/ Materiały prasowe Bułgarki transporter BTR-60BP
  • Premier Bułgarii Rumen Radew ogłosił na unijnym szczycie w Dublinie, że jego kraj nie przekaże już więcej broni i amunicji z własnych zasobów ani pomocy finansowej Ukrainie. Decyzja ta wynika z problemów finansowych Bułgarii oraz zmieniającego się zapotrzebowania na uzbrojenie.
  • Bułgaria jest jednak gotowa wspierać Ukrainę pomocą humanitarną, dostawami energii elektrycznej i pomocą medyczną, a także nie będzie blokować wsparcia finansowego Kijowa przez inne państwa UE. Premier podkreślił również, że Bułgaria popiera integralność terytorialną Ukrainy, ale nie zgadza się z podejściem "pokoju poprzez siłę".
  • Komisja Europejska zaproponuje nową pożyczkę w wysokości 45 mld euro dla Ukrainy, która ma pokryć dwie trzecie jej przyszłorocznego budżetu. Środki te miałyby być gwarantowane budżetem UE, a odsetki spłacane przez kraje członkowskie (z wyjątkiem Czech, Słowacji i Węgier).
  • Plan nowej pożyczki napotyka opór ze strony kilku państw, w tym Bułgarii, Czech, Słowacji i Węgier, które już wcześniej zadeklarowały brak dalszego wsparcia finansowego dla Kijowa. Kwestia ta będzie jednym z kluczowych tematów na szczycie unijnych przywódców w Brukseli w dniach 26-27 listopada.

Bułgaria, borykająca się z własnymi wyzwaniami finansowymi i objęta procedurą nadmiernego deficytu, wyraźnie zasygnalizowała zmianę swojej polityki wobec Ukrainy. Jak oświadczył premier Rumen Radew podczas unijnego szczytu w Dublinie, „Nie przekażemy już więcej broni ani amunicji z zasobów bułgarskiej armii”. Radew zauważył, że choć bułgarscy producenci uzbrojenia odnotowali wysoki eksport w latach 2022-2023, to sprzedaż ta systematycznie spadała, co polityk przypisał zmieniającemu się charakterowi wojny. Początkowy, ogromny popyt na bułgarską amunicję ustępuje obecnie rosnącemu zapotrzebowaniu na drony, w których produkcji Bułgaria nie jest tak wyspecjalizowana.

Mimo braku możliwości dalszego wsparcia militarnego i finansowego, premier Radew zaznaczył, że Bułgaria nie zamierza blokować innych państw Unii Europejskiej w kwestii udzielania pomocy finansowej Kijowowi. Podkreślił również gotowość swojego kraju do rozmów na temat przekazania środków na cele humanitarne, dostawy energii elektrycznej oraz pomoc medyczną, stanowczo odrzucając jednak finansowanie zakupu uzbrojenia. Wcześniej, bo już 21 października, rząd w Sofii informował, że Bułgaria nie będzie więcej finansować śmiercionośnej broni dla Ukrainy za pośrednictwem Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju (EPF), ograniczając się wyłącznie do przekazywania pomocy niewojskowej, szczególnie do regionów zamieszkanych przez ludność pochodzenia bułgarskiego. Radew, którego partia wygrała ostatnie wybory parlamentarne, popiera suwerenność i integralność terytorialną Ukrainy, ale jednocześnie nie zgadza się z podejściem opartym na zasadzie „pokoju poprzez siłę”.

Co Bułgaria przekazała Ukrainie?

Oficjalnie Bułgaria przekazała Ukrainie łącznie 13 pakietów pomocy wojskowej, których szczegółowa zawartość była w dużej mierze utajniona. Choć początkowo władze w Sofii zaprzeczały możliwości wysłania ciężkiego sprzętu, z czasem potwierdzono dostawy w tym zakresie. Ukraina otrzymała między innymi co najmniej 100 transporterów opancerzonych BTR-60, pewną liczbę czołgów T-72, które często były transferowane przez pośredników takich jak Czechy, a także artylerię obejmującą haubice samobieżne 2S1 Goździk, holowane haubice D-20 i D-30 oraz wieloprowadnicowe wyrzutnie rakiet BM-21 Grad. Przekazano również pociski do systemów S-300. Bułgaria konsekwentnie odmawiała jednak przekazania całych systemów S-300 oraz samolotów MiG-29 i Su-25, argumentując to potrzebą zapewnienia własnego bezpieczeństwa.

Jednak najważniejszym elementem bułgarskiej pomocy była amunicja, zwłaszcza postsowieckich kalibrów. W początkowym okresie wojny bułgarskie dostawy mogły zaspokajać nawet jedną trzecią zapotrzebowania ukraińskiej armii. Do Ukrainy trafiły między innymi duże ilości pocisków artyleryjskich kalibrów 122 mm i 152 mm, różnego rodzaju amunicja strzelecka, granaty ręczne oraz pociski do granatników, a także rakiety do systemów Grad i pociski do granatników przeciwpancernych. Oprócz ciężkiego sprzętu i amunicji Bułgaria dostarczała również broń strzelecką, w tym karabiny maszynowe i inną broń ręczną, granatniki (również przeciwpancerne), moździerze kalibrów 60 mm, 82 mm i 120 mm, a także wyposażenie indywidualne, takie jak hełmy i kamizelki kuloodporne.

Unijny plan ratunkowy: Nowa pożyczka dla Kijowa

W odpowiedzi na pilne potrzeby finansowe Ukrainy, Komisja Europejska zaproponuje państwom członkowskim zaciągnięcie gwarantowanej budżetem UE pożyczki na kwotę 45 miliardów euro. Informacje te, przekazane przez dziennik „Financial Times” w poniedziałek (16 listopada), powołują się na cztery źródła zaznajomione z planem. Nowa pożyczka miałaby opierać się na tym samym mechanizmie, co wcześniejsza pożyczka o wartości 90 miliardów euro, przyznana Ukrainie w tym roku. Mechanizm ten zakłada, że Komisja Europejska zaciąga środki na rynkach kapitałowych w imieniu krajów członkowskich. Kluczowe jest to, że Ukraina nie będzie musiała spłacać kredytu do czasu wypłacenia jej reparacji wojennych przez Rosję, natomiast odsetki będą pokrywane przez państwa członkowskie, z wyłączeniem Czech, Słowacji i Węgier.

Plan UE ma kluczowe znaczenie dla Ukrainy, której budżet na przyszły rok wymaga około 70 miliardów euro. Proponowana pożyczka ma pokryć dwie trzecie tej kwoty, a Unia apeluje do pozostałych partnerów Ukrainy o sfinansowanie pozostałej części. Pierwotnie pożyczka w wysokości 90 miliardów euro miała zapewnić Ukrainie finansowanie na lata 2026-2027, jednak nieustające rosyjskie ataki znacząco zwiększyły koszty, co wymusiło przyspieszenie działań. Nowa pożyczka musi zostać zaakceptowana przez wszystkie państwa członkowskie, co może stanowić wyzwanie.

Podziały w UE: Kto nie chce wspierać Ukrainy?

Kwestia dalszego wsparcia dla Ukrainy wywołuje wyraźne podziały wewnątrz Unii Europejskiej. Już wcześniej Czechy, Słowacja, Węgry i Bułgaria zadeklarowały, że nie zamierzają dalej wspierać finansowo Kijowa. Sytuacja ta zaostrzyła się po groźbie kanclerza Niemiec Friedricha Merza, który w ubiegłym tygodniu zagroził, że jeśli wszystkie państwa członkowskie nie zobowiążą się do wspierania Ukrainy, to nie poprze projektu wspólnego budżetu UE na lata 2028-2034.

Reakcja na słowa Merza była natychmiastowa. Jak podaje „FT”, premier Czech Andrej Babisz w liście do przewodniczącego Rady Europejskiej Antonio Costy napisał, że „przyjęcie następnego wspólnego budżetu UE nie może być uzależnione od przyszłego (pakietu) wsparcia finansowego Ukrainy”. Dziennik zaznaczył, że kilka innych państw, choć generalnie przychylnych Ukrainie, również wyraziło obawy w związku ze strategią obraną przez Merza. Dyskusje te będą kontynuowane na szczycie unijnych przywódców w Brukseli, który odbędzie się w dniach 26-27 listopada. Celem spotkania będzie wynegocjowanie wspólnego budżetu i zabezpieczenie dalszego wsparcia dla Ukrainy, co w świetle narastających rozbieżności, zapowiada trudne rozmowy.

TO UKRAINA POWINNA BYĆ NASZYM PETENTEM! – PRZYPOMINA GRZEGORZ KUCZYŃSKI | Poranna Rozmowa VOX FM