- Sekretarz wojny Pete Hegseth podpisał memorandum zrównujące stanowisko Asystenta Sekretarza ds. Operacji Specjalnych z szefami departamentów wojskowych nadzorujących rodzaje sił zbrojnych.
- Nowe biuro otrzyma budżet w wysokości 45 mln dol. rocznie oraz 100 nowych etatów oraz władzę nad organizacją i wyposażeniem amerykańskich sił operacji specjalnych.
- Sekretarz wojny napisał, że decyzja wynika z niedostosowania istniejących struktur do współczesnych wyzwań światowego bezpieczeństwa.
Aby zrozumieć wagę decyzji sekretarza wojny, warto zwrócić uwagę na amerykański system cywilnego zarządzania siłami zbrojnymi oraz służbami specjalnymi. Odpowiednikiem naszego ministra obrony jest sekretarz wojny. Podlegają mu sekretarze departamentów wojskowych zarządzający rodzajami sił zbrojnych m. in.: armią (wojskami lądowymi), marynarką wojenną, siłami powietrznymi czy kosmicznymi. Sekretarzami są cywile, odpowiadają za wydawanie środków budżetowych oraz nadzór nad dowódcami wojskowymi.
Natomiast asystent sekretarza znajdował się o poziom niżej. Był doradcą, a nie decydentem.
Wzmocnienie sił operacji specjalnych
Tę sytuację zmieniło memorandum podpisane 2 listopada 2026 r. przez Pete'a Hegsetha. Komunikat o tym dokumencie Departament Wojny (którego historyczną nazwę Donald Trump przywrócił we wrześniu 2025 r., wcześniej był to Departament Obrony) opublikował 12 listopada 2026 r.
„40 lat od utworzenia Dowództwa Operacji Specjalnych Stanów Zjednoczonych (USSOCOM) oraz stanowiska Asystenta Sekretarza Wojny ds. Operacji Specjalnych i Konfliktów o Niskiej Intensywności [ASW(SO/LIC)], a ponad 80 lat od utworzenia poprzednika USSOCOM - Biura Służb Strategicznych (Office of Strategic Services) - siły operacji specjalnych (SOF) pozostają pionierami amerykańskich Sił Połączonych oraz awangardą naszego Narodu w epoce globalnej niepewności i konkurencji strategicznej.
Pomimo tego wkładu w Siły Połączone i nasz Naród, zabezpieczenie zasobów dla SOF pozostaje w tyle za obecnymi wymogami operacyjnymi i strukturą sił. Nadszedł czas na śmiałą, fundamentalną zmianę” - napisano w memorandum.
Dokument wzmacnia stanowisko Asystenta Sekretarza Wojny ds. Operacji Specjalnych i Konfliktów o Niskiej Intensywności.
„Z mocy prawa ASW(SO/LIC) jest głównym doradcą cywilnym sekretarza wojny do spraw operacji specjalnych oraz sprawuje władzę, kierownictwo i kontrolę nad wszystkimi sprawami administracyjnymi specyficznymi dla operacji specjalnych związanymi z organizacją, szkoleniem i wyposażeniem sił operacji specjalnych za pośrednictwem pionowego łańcucha dowodzenia, który biegnie od prezydenta, przez sekretarza wojny, do ASW(SO/LIC), aż do dowódcy USSOCOM” - czytamy w memorandum.
Pete Hegseth napisał też: „zarządzam następujące działania administracyjne mające na celu podniesienie pozycji tego stanowiska w departamencie do poziomu równego partnerom ASW(SO/LIC) będącym sekretarzami departamentów wojskowych oraz umożliwienie ASW(SO/LIC) pełnego i skutecznego wykonywania tych ustawowych uprawnień”.
Co przewiduje memorandum?
W dokumencie zawarto dziewięć szczegółowych wytycznych. Dotyczą one:
1. Opracowania i wdrożenia formalnych zmian prawnych zrównujących asystenta z sekretarzami.
2. Budżetu na funkcjonowanie biura „w wysokości nie mniejszej niż 45 mln dol. rocznie” oraz wygospodarowania - w ciągu 60 dni - 75 dodatkowych etatów personelu cywilnego (w tym co najmniej pięciu etatów w randze Wyższych Urzędników Państwowych). Koszt utrzymania nowych etatów ma pochodzić spoza 45 mln dol. przewidzianych na funkcjonowanie nowej struktury. Do nowej komórki należy też przekazać 25 dodatkowych etatów dla wojskowych, którzy do tej pory zajmowali się SOF w istniejących strukturach dowódczych.
W memorandum wskazano również konieczność wygospodarowania „skonsolidowanej powierzchni biurowej” w Pentagonie „w celu umieszczenia w jednej lokalizacji kierownictwa i personelu”. W memorandum zaznaczono, że ta powierzchnia musi obejmować nie tylko właściwe wymogi bezpieczeństwa i przestrzeń konferencyjną, ale również odpowiednie przydziały miejsc parkingowych na wewnętrznych parkingach Pentagonu.
3. Uprawnień dla asystenta związanych z wydawaniem i kontrolą środków budżetowych dla SOF - analogicznych do uprawnień sekretarzy departamentów wojskowych.
4. Podejmowania przez asystenta - w imieniu sekretarza wojny - decyzji i wytycznych oraz prowadzenia nadzoru dotyczącego „pozyskiwania zasobów, sprzętu i pokrewnych spraw administracyjnych związanych z SOF”.
5. Zarządzania personelem przydzielonym i powiązanym z SOF.
6., 7. Dwie kolejne wytyczne gwarantują nowej komórce udział w obradach wyższych szczebli decyzyjnych oraz zapewniają rozwój amerykańskich sił specjalnych: „Zarządzam, aby Biuro Podsekretarza Wojny ds. Polityki zapewniło wyraźne wyodrębnienie SOF w Wytycznych Planowania Obronnego oraz Wytycznych dotyczących Użycia Sił, w tym zapewnienie wytycznych dotyczących zwiększonych inwestycji w modernizację SOF”. Ma to zapewnić „zwiększoną gotowość SOF do wspierania dynamicznych żądań operacyjnych i celów narodowych”.
8. Wszystkie departamenty wojskowe mają priorytetowo potraktować wsparcie SOF „wszędzie tam, gdzie jest to wykonalne, np. poprzez zapewnienie platform wspólnych dla rodzajów sił zbrojnych oraz odtworzenie strat bojowych”. Sekretarz wojny wskazał również, że należy uwzględnić złożone już wnioski USSOCOM dotyczące wydatków budżetowych na 2027 r. oraz „rozważyć obecnie przedłożone wnioski USSOCOM dotyczące zasobów i siły roboczej w procesie opracowywania budżetu na lata 2028-2032 jako priorytetów najwyższego szczebla dla Departamentu Wojny”.
9. Ostatnia wytyczna dotyczy szybkiego wdrożenia decyzji. Sekretarz wojny nakazuje, aby podlegli mu urzędnicy włączyli nowe biuro „do wszystkich odpowiednich forów i procesów, na zasadach równości”.
Jak interpretować decyzje Pete'a Hegsetha?
Od jakiegoś czasu pojawiały się medialne przecieki, z których wynikało, że szefostwo Departamentu Wojny oraz Centralnej Agencji Wywiadowczej inaczej definiują swoje priorytety. W czasie swoich paramilitarnych operacji CIA systematycznie korzystała z wojskowych sił specjalnych, ale na własnych zasadach. Według Departamentu Wojny nie obejmowały one wszystkich koniecznych obszarów, były też za mało agresywne i nie odpowiadały współczesnym wyzwaniom.
Pete Hegseth ma świadomość, że wiodące jednostki SOF mają kluczowe znaczenie dla prowadzenia operacji o charakterze strategicznym. Departament Wojny finansuje SOF, ale nie ma pełnego wpływu na sposób wykorzystania tych sił. Stąd decyzje o wzmocnieniu oraz zapewnieniu stabilnego finansowania w przyszłości. Pozwoli to na modernizację, szybkie odtwarzanie gotowości i zdolność do błyskawicznej odpowiedzi na pojawiające się zagrożenia.
Jakie są wnioski dla Polski?
Intrygujące jest stwierdzenie w memorandum, że - mimo posiadanego potencjału - amerykańskie SOF „pozostają w tyle za obecnymi wymogami operacyjnymi i strukturą sił”.
Dosyć prosto można to przełożyć na polski grunt, gdyż takie stwierdzenie czytelnie wpisuje się w prowadzone w Polsce dyskusje o umiejscowieniu i uprawnieniach dla polskich Wojsk Specjalnych. Reforma Systemu Kierowania i Dowodzenia Siłami Zbrojnymi RP, przeprowadzona w 2014 r., zlikwidowała istniejące Dowództwo Wojsk Specjalnych i obniżyła rangę nowopowołanej struktury - Dowództwa Komponentu Wojsk Specjalnych. Od tego czasu eksperci zwracają uwagę, że ta struktura jest niewydolna, a przepisy dotyczące użycia jednostek specjalnych nie odpowiadają współczesnym zagrożeniom, m.in. wojnie hybrydowej, jaką Rosja prowadzi przeciw Polsce i państwom Europy Środkowo-Wschodniej.
Drugi wniosek istotny dla czytelników znad Wisły wskazuje kierunek, w jakim mają rozwijać się amerykańskie siły zbrojne. Departament Wojny szczegółowo analizuje skutki wojny w Ukrainie dla gospodarki Rosji. Można więc przypuszczać, że Amerykanie zrozumieli, że pełnoskalowy konflikt zbrojny doprowadzi do poważnego kryzysu w gospodarkach walczących stron. Dlatego Pentagon - mając na uwadze możliwość wystąpienia klasycznej wojny - chce się przygotowywać do sprawnego prowadzenia wojen hybrydowych. Na nich doskonale sprawdzają się siły specjalne. Patrząc z takiej perspektywy, SOF są tanie, a jednocześnie niesamowicie efektywne. Dlatego warto w nie inwestować, rozwijać je i wzmacniać.
Pytanie czy podobnie myślą polscy politycy pracujący nad nową Strategią Bezpieczeństwa Narodowego oraz nowelizacją Systemu Kierowania i Dowodzenia?