Spis treści
Przedstawiciele USA, występujący pod warunkiem zachowania anonimowości podczas telekonferencji prasowej, przedstawili swoją wizję przyszłych negocjacji dotyczących konfliktu na Ukrainie. Głównym celem jest przejście od obecnego formatu trójstronnego, obejmującego Rosję, Ukrainę i USA, do szerszego formatu wielostronnego. Ma to umożliwić równoległe prowadzenie rozmów zarówno na temat zakończenia działań wojennych, jak i na temat powojennego porządku bezpieczeństwa w Europie.
„Proponujemy, by po tym spotkaniu trójstronnym włączyć Europejczyków do rozmów i prowadzić je dwiema równoległymi ścieżkami – tak, by każda pomagała rozwiązać drugą” – powiedział jeden z urzędników. Podkreślił, że Ukraina i Europejczycy popierają tę inicjatywę, a USA jako mediatorzy również ją wspierają. Wyrażono nadzieję, że uda się przekonać do tego Rosjan, mimo ich „niesmaku” do Europy, wynikającego z rzekomego torpedowania rozmów w Stambule w 2022 roku. W Abu Zabi mają być obecni przedstawiciele grupy E3, czyli Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii, a także Włoch, NATO i Unii Europejskiej. Amerykańscy wysłannicy, Jared Kushner i Steve Witkoff, mają skonsultować się z nimi przed właściwymi rozmowami trójstronnymi.
Gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy: Na czym polega propozycja USA?
Kluczowym elementem amerykańskiej propozycji jest kwestia gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy. Amerykanie ujawnili, że zwrócili się do Rosji o zgodę na udzielenie Ukrainie zabezpieczeń na kształt tych zawartych w artykułach 4 i 5 NATO. Artykuł 5 NATO jest klauzulą sojuszniczą, która przewiduje, że atak na jednego członka organizacji jest atakiem na wszystkie państwa, co zakłada zbrojną odpowiedź. Sojusz miałby udzielić podobnych gwarancji.
„To, co otrzymałaby Ukraina, byłoby więc w praktyce bardzo podobne do NATO” – stwierdził jeden z oficjeli. Podkreślono jednak, że uzyskanie amerykańskiej gwarancji bezpieczeństwa to bardzo poważna sprawa, wymagająca zaangażowania USA. „Prezydent Zełenski będzie musiał go (przyp. red. prezydenta Donalda Trumpa) o to poprosić, a on będzie musiał się zgodzić. (...) To bardzo poważne zobowiązanie pod względem zasobów, finansowania i wsparcia wojskowego” – przyznał urzędnik, wskazując na skalę ewentualnego zaangażowania. W kontekście potencjalnego układu powojennego, Amerykanie mają również nadzieję na reaktywację i wzmocnienie Rady NATO-Rosja jako forum dialogu. Przewidują konsultacje w sprawach dotyczących bezpieczeństwa, utworzenie kanałów komunikacji kryzysowej oraz wzajemne kroki na rzecz deeskalacji.
Kreml "z entuzjazmem" o architekturze bezpieczeństwa: Czy to zwiastun przełomu?
Podczas ostatniej wizyty Steve’a Witkoffa w Petersburgu, prezydent Władimir Putin „z entuzjazmem” zareagował na propozycję podjęcia rozmów na temat powojennej „architekturze bezpieczeństwa”. Amerykańscy przedstawiciele wyrazili przekonanie, że możliwe jest wypracowanie „sensownego rozwiązania”, które doprowadziłoby do „prawdziwego pokoju, który mógłby być trwały i bezpieczny, w którym ludzie mieliby przewidywalność, i prawdziwe zachęty dla stron, aby dotrzymywały obietnic, a w razie ich złamania nakładano by kary”.
„Prezydent Putin powiedział: «Słuchajcie, taki jest właśnie nasz zamiar»” – relacjonował jeden z urzędników. Amerykański przedstawiciel zasugerował również, że to z inicjatywy USA doszło do rozmów przywódców Norwegii i Finlandii z Władimirem Putinem, co uznał za krok w dobrym kierunku. Zaznaczył jednak, że potrzeba więcej bezpośrednich kontaktów Europy z Rosją, aby zbudować zaufanie i znaleźć wspólne płaszczyzny dla rozwiązania konfliktu. Fakt, że Putin pozytywnie zareagował na rozmowy o przyszłej architekturze bezpieczeństwa, może być interpretowany jako sygnał otwarcia, choć ostrożność jest nadal wskazana.
Perspektywy rozmów w Abu Zabi: Co dalej z terytorium i rozejmem?
Rozmowy w Abu Zabi zostały podzielone na dwie sesje. Pierwsza dotyczy monitorowania potencjalnego rozejmu i kwestii bezpieczeństwa po zakończeniu wojny. Stronę amerykańską w tej sesji reprezentować będzie dowódca sił USA i NATO w Europie, generał Alexus Grynkewich. Druga sesja skupi się na sprawach terytorialnych i innych nierozwiązanych kwestiach.
Urzędnicy zaznaczyli, że choć publiczne stanowiska obu krajów dotyczące terytorium pozostają niezmienione – Rosja dąży do przejęcia całego Donbasu, a Ukraina domaga się zawieszenia broni na linii kontaktu – to prywatnie sygnalizowały one „pewną elastyczność”. To może wskazywać na możliwość poszukiwania kompromisowych rozwiązań w przyszłości, choć na obecnym etapie są to jedynie wstępne sygnały. Amerykanie nie spodziewają się jednak przełomu podczas spotkań w Abu Zabi. Ostateczne „pakiety” ustaleń mają zostać wypracowane na kolejnych spotkaniach.
Z kolei prezydent Trump ocenił w poniedziałek w rozmowie z agencją Reutera, że rozmowy na temat wojny w Ukrainie, które odbędą się w tym tygodniu w Abu Zabi, mogą przynieść przełom. "Coś może się tam wydarzyć" - dodał. Nie ujawnił jednak żadnych szczegółów.
