Spis treści
Trójstronny protokół ustaleń (MOU) zakłada przeanalizowanie wymogów infrastrukturalnych, sprzętowych i szkoleniowych niezbędnych do zbudowania w kraju zdolności w zakresie obsługi, napraw i remontów (MRO) silników F110 oraz osiowo-symetrycznych dysz wektorowych AVEN. Decyzja ta stanowi rozszerzenie wcześniejszych ustaleń z września, kiedy Shield AI podpisało list intencyjny z Polską Grupą Zbrojeniową i WZL-2 w sprawie potencjalnego udziału polskiego przemysłu w projektowaniu, produkcji i serwisowaniu platformy X-BAT. W czerwcu 2026 roku premier Donald Tusk poinformował o rozmowach z firmą Shield AI na temat współpracy przemysłowej i potencjalnej produkcji komponentów lub nawet całych maszyn w Polsce. Włączenie GE Aerospace jako dostawcy napędu ma zabezpieczyć zaplecze techniczne jeszcze przed wdrożeniem maszyn do służby.
Istotą projektu jest stworzenie zamkniętego łańcucha wsparcia eksploatacji nowej klasy uzbrojenia bezpośrednio na wschodniej flance NATO. X-BAT jest projektowany jako bezzałogowy myśliwiec klasy VTOL, czyli maszyna zdolna do pionowego startu i lądowania. Z wojskowego punktu widzenia kluczową cechą tej konstrukcji jest uniezależnienie od klasycznej, podatnej na zniszczenie infrastruktury lotniskowej. Maszyna ma mieć możliwość operowania z utwardzonych placów, odcinków dróg czy pokładów jednostek pływających, co w warunkach potencjalnego konfliktu utrudnia przeciwnikowi sparaliżowanie operacji lotniczych pojedynczym uderzeniem rakietowym w pasy startowe.
Jak podkreśla Amy Gowder, prezes i dyrektor generalna działu Defense & Systems w GE Aerospace:
„Od ponad 30 lat firma GE Aerospace wspiera polskie siły zbrojne oraz polski przemysł lotniczy i kosmiczny. Niniejszy protokół ustaleń rozszerza tę współpracę na system X-BAT, łącząc sprawdzoną wiedzę specjalistyczną w zakresie napędu i utrzymania z przełomowymi innowacjami firmy Shield AI w dziedzinie samolotów sterowanych przez sztuczną inteligencję oraz polskim przemysłem, aby zapewnić gotowość operacyjną systemów autonomicznych nowej generacji.”
Za napęd i manewrowość bezzałogowca odpowiada jednostka GE Aerospace F110 – konstrukcja eksploatowana od czterdziestu lat w klasycznym lotnictwie bojowym, w tym w myśliwcach F-16. W przypadku projektu X-BAT kluczowym elementem jest zintegrowanie silnika z dyszą AVEN, która wektoryzuje ciąg zarówno podczas operacji pionowych, jak i w trakcie manewrów w locie poziomym. Równolegle za kontrolę nad platformą odpowiadać mają algorytmy autonomiczne rozwijane przez Shield AI, eliminujące potrzebę stałego zdalnego pilotowania przez człowieka.
Ryan Tseng, prezes, współzałożyciel i dyrektor ds. strategii w Shield AI, podkreśla rosnące zaangażowanie Polski w zaawansowane technologie:
„Niewiele krajów w Europie inwestuje w zaawansowane technologie na taką skalę jak Polska, a WZL-2 już rozpoczęło budowanie kompetencji w zakresie silników F110 we współpracy z GE Aerospace. Silnik F110 firmy GE, wyposażony w zmodernizowaną dyszę z wektorowaniem ciągu, jest jednym z najbardziej zaawansowanych zespołów napędowych na świecie. WZL-2 dysponuje kadrą i zapleczem technicznym niezbędnym do jego obsługi w Polsce. Dzięki współpracy obu firm z nami polski przemysł może budować i obsługiwać systemy X-BAT zarówno na potrzeby Polski, jak i na eksport, w ramach łańcucha dostaw Shield AI.”
Polska jako Centrum Technologiczne: Rozwój Kompetencji i Gotowości Operacyjnej
Dla bydgoskich zakładów WZL-2 zaangażowanie w program oznacza rozbudowę bazy kompetencyjnej o zaawansowane procedury obsługowe nowoczesnych zespołów napędowych. Oprócz zaspokojenia potrzeb ewentualnych przyszłych użytkowników X-BAT w regionie, porozumienie otwiera możliwość włączenia polskich zakładów w globalne łańcuchy dostaw i wsparcia technicznego maszyn produkowanych na rynki trzecie.
Jakub Gazda, dyrektor generalny WZL-2, wyraził optymizm co do przyszłości tej współpracy:
„Podpisanie porozumienia z firmami Shield AI i GE Aerospace stanowi kolejny krok naprzód w rozwoju kompetencji WZL-2 w zakresie zaawansowanych technologii lotniczych. Wierzymy, że połączenie doświadczenia WZL-2, technologii naszych partnerów oraz potencjału polskiego przemysłu stworzy nowe możliwości rozwoju krajowej wiedzy technicznej, wzmocni bezpieczeństwo oraz zwiększy udział polskiego przemysłu w międzynarodowych łańcuchach dostaw dla sektora obronnego.”
Bezzałogowy samolot bojowy X-BAT – czy tak wygląda przyszłość lotnictw?
Bezzałogowy samolot bojowy X-BAT, dzieło amerykańskiej firmy Shield AI. Jedną z najbardziej rewolucyjnych cech X-BAT jest jego zdolność do pionowego startu i lądowania (VTOL). Maszyna nie potrzebuje klasycznego pasa startowego, co czyni ją całkowicie niezależną od rozbudowanej i wrażliwej na ataki infrastruktury lotniskowej. Start odbywa się ze specjalnej, mobilnej wyrzutni, a lądowanie w podobny sposób – w pozycji pionowej, "na ogonie". Dzięki temu X-BAT może operować z niewielkich, prowizorycznych baz w terenie, małych wysp i przygodnych lądowisk, pokładów okrętów wojennych, a nawet zaadaptowanych jednostek handlowych. Taka elastyczność operacyjna stanowi ogromną przewagę taktyczną, pozwalając na rozproszenie sił powietrznych i błyskawiczne reagowanie na zagrożenia z nieoczekiwanych kierunków. Według producenta, trzy samoloty X-BAT zajmują na pokładzie okrętu tyle samo miejsca, co jeden myśliwiec załogowy.
Sercem X-BAT ma być potężny silnik odrzutowy General Electric F110, znany między innymi z myśliwców F-16. Zastosowanie tak sprawdzonej i mocnej jednostki napędowej, w połączeniu z wektorowaniem ciągu, ma zapewnić nie tylko zdolność do pionowego startu, ale także wyjątkową manewrowość w powietrzu. Kluczowe parametry techniczne X-BAT obejmują zasięg ok. 3700 km oraz pułap operacyjny powyżej ok. 15 km. Samolot został zaprojektowany w układzie latającego skrzydła, co minimalizuje jego sygnaturę radarową dzięki technologii stealth. Uzbrojenie będzie przenoszone w wewnętrznych komorach, co jest kluczowe dla zachowania właściwości stealth, wśród niego znajdą się m.in. pociski powietrze-powietrze AIM-120 AMRAAM, a także bomby i pociski przeznaczone do atakowania celów naziemnych i nawodnych. Najnowsze doniesienia z kwietnia 2026 roku wskazują na ewolucję projektu, pierwotny kształt „skrzydła nietoperza” (cranked-kite) został zastąpiony przez profil przypominający grot strzały, co sugeruje optymalizację pod kątem osiągania wyższych prędkości.
Tym, co odróżnia X-BAT od zwykłych dronów, jest jego mózg, autonomiczny system pilotażu oparty na sztucznej inteligencji o nazwie Hivemind. System ten został zaprojektowany do samodzielnego wykonywania złożonych misji bojowych, od nawigacji i startu, po walkę powietrzną i powrót do bazy. Co istotne, Hivemind ma działać bez konieczności stałej komunikacji z operatorem czy polegania na sygnale GPS, co czyni go odpornym na zakłócenia radioelektroniczne. X-BAT ma funkcjonować jako tzw. "lojalny skrzydłowy" (Collaborative Combat Aircraft - CCA), wspierając w misjach załogowe myśliwce, takie jak F-35. Może jednak również działać w pełni autonomicznie, tworząc roje inteligentnych maszyn, które wspólnie realizują zadania rozpoznawcze, uderzeniowe czy z zakresu walki elektronicznej.
