- Ukraina wprowadziła pierwszy przejrzysty mechanizm eksportu uzbrojenia, aby ułatwić producentom współpracę z zagranicznymi partnerami i zwiększyć produkcję, zachowując priorytet dla własnych Sił Zbrojnych.
- Nowy mechanizm umożliwia krajom partnerskim programu Drone Deal zakup ukraińskiej broni i technologii, z wnioskami rozpatrywanymi w ciągu 30 dni dla kontraktów powyżej 15 mln hrywien. Ukraińskie technologie są chronione, a reeksport wymaga zgody Ukrainy.
- Wprowadzono również procedurę Fast Track dla niektórych produktów wojskowych, mającą przyspieszyć zawieranie międzynarodowych kontraktów, przy czym Ministerstwo Obrony określi listę krytycznych towarów wyłączonych z uproszczonej procedury.
Nowe zasady są odpowiedzią na potrzebę jasnych reguł dla ukraińskich producentów, którzy dążą do rozwoju i ekspansji na rynki międzynarodowe. Celem jest nie tylko zwiększenie eksportu, ale także stworzenie sprzyjającego środowiska dla innowacji i wzrostu krajowego potencjału obronnego. Mychajło Fedorow podkreślił, że inicjatywa ta jest bezpośrednim wypełnieniem zadania wyznaczonego przez prezydenta Ukrainy, mającego na celu „zapewnienie ukraińskim producentom jasnych zasad współpracy z partnerami międzynarodowymi, umożliwienie im zwiększenia skali produkcji, pozyskiwania inwestycji, a jednocześnie zagwarantowanie priorytetowego zaspokojenia potrzeb Sił Obrony Ukrainy”. W ramach tych zmian, kraje uczestniczące w programie Drone Deal, z którymi Ukraina zawarła odpowiednie porozumienia międzyrządowe, otrzymają możliwość bezpośredniego zakupu ukraińskiego uzbrojenia i technologii wojskowych, a także nawiązywania ścisłej współpracy z lokalnymi producentami. Mechanizm ten otwiera nowe perspektywy dla ukraińskiej gospodarki i jej zdolności obronnych, czyniąc ją bardziej konkurencyjną na globalnym rynku broni.
Przejrzysty eksport uzbrojenia: Nowe zasady dla ukraińskiego przemysłu
Wprowadzone procedury mają zapewnić maksymalną przejrzystość i efektywność. Mychajło Fedorow wyjaśnił, że proces rozpatrywania wniosków eksportowych składanych przez producentów został ściśle określony. „Wnioski będą rozpatrywane w ściśle określonym terminie - do 30 dni. Mechanizm ten obejmuje transfer uzbrojenia i technologii obronnych o wartości przekraczającej 15 mln hrywien" (przyp. red. około 1,26 mln zł) – poinformował minister. To znaczące przyspieszenie w porównaniu do wcześniejszych, często długotrwałych i skomplikowanych procesów. Nowy system ma zminimalizować biurokrację i umożliwić szybkie reagowanie na zapotrzebowanie partnerów międzynarodowych.
Dodatkowo, aby zapewnić bezpieczeństwo i kontrolę nad strategicznymi zasobami, ministerstwo spraw zagranicznych Ukrainy będzie odpowiedzialne za opracowanie wykazu państw partnerskich, z którymi współpraca w zakresie eksportu uzbrojenia jest dopuszczalna. Z kolei ministerstwo obrony, we współpracy z innymi właściwymi organami, stworzy listę towarów o znaczeniu krytycznym, których przekazywanie będzie ściśle regulowane lub całkowicie zakazane. Takie podejście ma na celu ochronę ukraińskich interesów narodowych i zapobieganie niekontrolowanemu rozprzestrzenianiu się wrażliwych technologii wojskowych.
Ochrona technologii i podział zysków: Jak Ukraina zabezpiecza swoje interesy?
Nowy mechanizm kładzie duży nacisk na ochronę ukraińskich technologii i praw własności intelektualnej. Mychajło Fedorow podkreślił, że „ukraińskie technologie pozostają pod ochroną państwa. Przekazywanie będzie odbywać się bez przenoszenia praw własności intelektualnej, a reeksport lub przekazanie stronom trzecim będzie możliwe wyłącznie za pisemną zgodą Ukrainy”. To fundamentalna zasada, która ma zapobiec nieuprawnionemu kopiowaniu lub dystrybucji ukraińskich innowacji. Jest to szczególnie ważne w kontekście zaawansowanych systemów, takich jak drony i inne technologie wojskowe, które stanowią kluczowy element ukraińskiej strategii obronnej.
Co więcej, Ukraina zapewniła sobie udział w zyskach z ewentualnego reeksportu broni opartej na jej technologiach. „Jeśli produkty wytworzone w oparciu o ukraińskie technologie będą eksportowane do krajów trzecich, 20 proc. ich wartości trafi do budżetu państwa” – zaznaczył Fedorow. Ten zapis nie tylko stanowi dodatkowe źródło dochodów dla ukraińskiego budżetu, ale także motywuje partnerów międzynarodowych do odpowiedzialnego zarządzania nabytymi technologiami i produktami. Jest to sprytne rozwiązanie, które pozwala Ukrainie czerpać korzyści z globalnego obiegu broni bez utraty kontroli nad swoimi innowacjami.
Fast Track i Drone Deal: Przyspieszenie współpracy bez utraty kontroli
Równolegle z nowym mechanizmem eksportu, sekretarz Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony, Rustem Umierow, ogłosił wprowadzenie procedury Fast Track dla eksportu niektórych kategorii produktów wojskowych. Ta uproszczona ścieżka ma na celu jeszcze szybsze zawieranie międzynarodowych kontraktów, co ma rozszerzyć współpracę z partnerami i otworzyć nowe możliwości dla ukraińskiego przemysłu obronnego.
„Jednocześnie bezpieczeństwo pozostaje bezwarunkowym priorytetem. Ministerstwo obrony wspólnie z innymi instytucjami sektora bezpieczeństwa przygotuje wykaz krytycznych towarów i technologii, których eksport mógłby stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. W ich przypadku uproszczona procedura nie będzie miała zastosowania” – podkreślił Umierow. Oznacza to, że choć procedury zostaną przyspieszone, kontrola nad strategicznymi zasobami pozostanie nienaruszona.
Inicjatywa Drone Deal, wspomniana przez Mychajła Fedorowa, odgrywa kluczową rolę w tej nowej strategii. Jest to format współpracy między Ukrainą a jej państwami partnerskimi (takimi jak USA, kraje UE i państwa Bliskiego Wschodu), który zakłada wzajemną wymianę doświadczeń wojskowych. Ukraina dzieli się swoją wiedzą, zwłaszcza w zakresie technologii dotyczących bezzałogowców, w zamian za finansowanie, deficytowe surowce lub wsparcie w sektorach energetycznym i obrony przeciwlotniczej. Ta synergia pozwala Ukrainie nie tylko rozwijać własne zdolności, ale także wzmacniać sojusze i budować trwałe relacje z partnerami międzynarodowymi, co jest niezbędne dla jej długoterminowego bezpieczeństwa narodowego i odbudowy. Nowe rozwiązania mają zatem służyć zarówno zwiększeniu efektywności ukraińskiego przemysłu obronnego, jak i umocnieniu pozycji kraju na arenie międzynarodowej.
