- Globalne wydatki na zbrojenia w 2025 roku osiągnęły rekordowy poziom 2,89 biliona dolarów, co stanowi wzrost o 2,9% i jest najwyższym wynikiem od 2009 roku.
- Stany Zjednoczone, Chiny i Rosja odpowiadają za ponad połowę światowych nakładów militarnych, a Europa odnotowała największy wzrost wydatków od zakończenia zimnej wojny.
- Wojna na Ukrainie znacząco wpłynęła na wzrost wydatków Rosji i Ukrainy, a także państw NATO.
- Jakie są prognozy SIPRI dotyczące przyszłości światowych wydatków na obronność i co to oznacza dla globalnego bezpieczeństwa?
Globalny wzrost wydatków na obronność
Raport SIPRI ujawnia, że w 2025 roku wydatki militarne stanowiły 2,5 proc. światowego PKB, co jest najwyższym wskaźnikiem od 2009 roku. Eksperci instytutu podkreślają, że trend wzrostowy utrzymuje się od ponad dekady, co świadczy o długoterminowych zmianach w polityce obronnej wielu państw.
"Globalne wydatki wojskowe ponownie wzrosły w 2025 roku, ponieważ państwa zareagowały na kolejny rok wojen, niepewności i geopolitycznych zawirowań szeroko zakrojonymi programami zbrojeń" - powiedział Xiao Liang, badacz w Programie Wydatków Wojskowych i Produkcji Zbrojeniowej SIPRI. "Biorąc pod uwagę skalę obecnych kryzysów, a także długoterminowe cele wielu państw w zakresie wydatków militarnych, wzrost ten prawdopodobnie utrzyma się w 2026 roku i w kolejnych latach" - dodał.
Mimo globalnego wzrostu, Stany Zjednoczone odnotowały tymczasowy spadek wydatków wojskowych w 2025 roku, do poziomu 954 miliardów dolarów. Było to związane z wstrzymaniem przez administrację prezydenta Donalda Trumpa nowej pomocy dla Ukrainy. W ciągu ostatnich trzech lat amerykańskie wsparcie wojskowe dla Ukrainy wyniosło łącznie 127 miliardów dolarów. Analitycy SIPRI przewidują jednak, że spadek ten będzie krótkotrwały. Wskazują na zatwierdzenie przez amerykański Kongres ponad 1 biliona dolarów na wydatki wojskowe w bieżącym roku, co ma doprowadzić do wzrostu nakładów do 1,5 biliona dolarów w 2027 roku.
"Spadek wydatków wojskowych Stanów Zjednoczonych w 2025 roku prawdopodobnie będzie krótkotrwały" - zaznaczył Nan Tian, dyrektor Programu Wydatków Wojskowych i Produkcji Zbrojeniowej SIPRI i podkreślił: "Wydatki zatwierdzone przez Kongres USA na 2026 rok wzrosły do ponad 1 biliona dolarów, co stanowi znaczący wzrost w porównaniu z 2025 rokiem, i mogą wzrosnąć dalej do 1,5 biliona dolarów w 2027 roku, jeśli najnowsza propozycja budżetowa prezydenta Trumpa zostanie przyjęta".
Liderzy w zbrojeniach i rola Europy
Stany Zjednoczone, obok Chin i Rosji, pozostają w czołówce państw z największymi wydatkami na wojsko. W 2025 roku te trzy kraje przeznaczyły łącznie 1,48 biliona dolarów na cele wojskowe, co stanowiło 51 proc. wszystkich światowych wydatków militarnych.
Szczególnie znaczący wzrost odnotowano w Europie, gdzie wydatki na zbrojenia zwiększyły się o 14 procent, osiągając poziom 864 miliardów dolarów. Analitycy SIPRI wskazują, że większe nakłady militarne europejskich członków NATO przyczyniły się do najszybszego rocznego wzrostu wydatków zbrojeniowych w krajach Europy Zachodniej i Środkowej od zakończenia zimnej wojny w 1991 roku. Jest to wyraźny sygnał rosnącej świadomości zagrożeń i konieczności wzmacniania zdolności obronnych w regionie.
Raport SIPRI zwraca uwagę, że w czwartym roku wojny wydatki Rosji i Ukrainy na zbrojenia nadal rosły. W przypadku Rosji w 2025 roku wzrosły one o 5,9 proc., osiągając 190 mld dolarów, co odpowiadało obciążeniu na poziomie 7,5 proc. PKB. Ukraina, siódmy największy wydatkujący na świecie w 2025 roku, zwiększyła swoje nakłady o 20 proc., do 84,1 mld dolarów, czyli 40 proc. PKB.
"W 2025 roku wydatki wojskowe jako udział w wydatkach rządowych osiągnęły najwyższy poziom w historii zarówno w Rosji, jak i na Ukrainie" - powiedział Lorenzo Scarazzato, badacz w Programie Wydatków Wojskowych i Produkcji Zbrojeniowej SIPRI. "Jeśli wojna będzie się utrzymywać, ich wydatki prawdopodobnie będą nadal rosnąć w 2026 roku – wraz ze wzrostem przychodów Rosji ze sprzedaży ropy oraz oczekiwanym dużym kredytem z Unii Europejskiej dla Ukrainy" - dodał.
Badacze zaznaczyli również, że łączne wydatki 29 europejskich członków NATO wyniosły w 2025 roku 559 mld dolarów, z czego 22 państwa przeznaczyły na wojsko co najmniej 2,0 proc. PKB, zgodnie z metodologią SIPRI. Największym wydatkującym w tej grupie były Niemcy, których nakłady wzrosły rok do roku o 24 proc., do 114 mld dolarów. Jak można przeczytać na stronie Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem: "Po raz pierwszy od 1990 roku niemieckie wydatki przekroczyły próg 2,0 proc. PKB, osiągając 2,3 proc. w 2025 roku".
Z kolei wydatki wojskowe na Bliskim Wschodzie osiągnęły w 2025 roku szacunkowo 218 mld dolarów, co oznacza wzrost o zaledwie 0,1 proc. w porównaniu z 2024 rokiem. Poza Izraelem większość innych głównych państw regionu, dla których dostępne są dane, zwiększyła swoje nakłady. Natomiast wydatki wojskowe w Azji i Oceanii wyniosły w 2025 roku 681 mld dolarów, co oznacza wzrost o 8,1 proc. wobec 2024 roku i największy roczny skok od 2009 roku. Chiny, drugi największy na świecie wydający na wojsko, zwiększyły nakłady o 7,4 proc. do 336 mld dolarów, a był to już 31. z rzędu wzrost rok do roku, jak podkreśla SIPRI.
Prognozy na przyszłość
Instytut SIPRI przewiduje, że tendencja wzrostowa w globalnych wydatkach na zbrojenia utrzyma się zarówno w 2026 roku, jak i w kolejnych latach. "Zważywszy na skalę obecnych kryzysów, a także długoterminowe cele wielu państw w obszarze wydatków militarnych, tendencja wzrostowa powinna utrzymać się zarówno w 2026 r., jak i później" - czytamy w raporcie. Wskazuje to na utrzymujące się napięcia geopolityczne oraz strategiczne decyzje państw dotyczące wzmacniania swojego potencjału obronnego w obliczu zmieniającego się środowiska bezpieczeństwa.
