Kiedy wojskowe śmigłowce wylądują w Świdniku? Spór o cenę gruntu i... ochrona susła

Utworzenie nowoczesnej Bazy Lotnictwa Śmigłowcowego w Świdniku to jeden z kluczowych elementów modernizacji i wzmacniania potencjału Sił Zbrojnych RP. Inwestycja od początku budziła ogromne zainteresowanie, zarówno ze względu na jej strategiczne znaczenie, jak i lokalizację w sercu polskiego przemysłu lotniczego. Dlatego też poseł Michał Moskal złożył interpelacje nr 16914 do ministra obrony narodowej w sprawie planów Ministerstwa Obrony Narodowej dotyczących utworzenia Bazy Lotnictwa Śmigłowcowego Wojsk Lądowych w Świdniku oraz nabycia gruntów od Portu Lotniczego Lublin SA. Jak czytamy w uzasadnieniu:

"Niniejsze ponowne wystąpienie wynika z faktu, że odpowiedź Pana wiceministra Pawła Bejdy z dnia 13 maja 2025 r., udzielona w imieniu Pana Ministra na interpelację nr 9514 wniesioną wspólnie z posłem Mariuszem Błaszczakiem, ograniczyła się w istocie do trzech stwierdzeń: po pierwsze – zainicjowano prace; po drugie – w marcu 2024 r. podpisano list intencyjny; po trzecie – „aktualnie trwają prace koncepcyjne”, a podanie szczegółów będzie możliwe „po zakończeniu prac koncepcyjnych i zatwierdzeniu dokumentów Programowania rozwoju SZ RP”. Nie udzielono żadnej merytorycznej odpowiedzi na sześć zadanych pytań – pominięto kwestie harmonogramu, środków finansowych, typów śmigłowców, miejsc pracy, konsultacji z samorządami oraz terminu finalizacji nabycia nieruchomości. Tymczasem od dnia udzielenia tej odpowiedzi minęło niemal dwanaście miesięcy. W tym okresie ujawniły się okoliczności, które – moim zdaniem – wprost podważają zarówno zasadność ogólnikowej odpowiedzi z 13 maja 2025 r., jak i tempo realizacji jednej z najważniejszych zapowiadanych inwestycji wojskowych w województwie lubelskim".

Poseł Moskal przedstawił dokładne szczegóły z których wynika iż proces tworzenia bazy śmigłowcowej w Świdniku znacząco się opóźnił. Dopiero w listopadzie 2025 r., ponad 20 miesięcy po podpisaniu listu intencyjnego, Ministerstwo Obrony Narodowej zleciło operat szacunkowy nieruchomości. Propozycję ceny przekazano Portowi Lotniczemu Lublin dopiero w styczniu 2026 r., co oznacza, że deklarowana przez wicepremiera Władysława Kosiniaka-Kamysza już w marcu 2024 r. „ostatnia prosta negocjacji” trwała w rzeczywistości prawie dwa lata bez widocznego postępu.Ponadto całkowicie zmieniono koncepcję inwestycji. Zamiast planowanych pierwotnie 113 ha zrezygnowano z większej części terenu Portu Lotniczego Lublin na rzecz jedynie około 20 ha w północnej części lotniska oraz dodatkowych 60 ha pozyskanych od Lasów Państwowych.

Nowa powierzchnia stanowi mniej niż jedną piątą pierwotnie zakładanej. Decyzja ta wynikała głównie z ograniczeń środowiskowych (Natura 2000 i ochrona susła perełkowanego) i przyniosła poważne konsekwencje finansowe dla samorządu Lublina – zamiast oczekiwanych 133 mln zł z transakcji, miasto musiało w październiku 2024 r. wyemitować obligacje na 100 mln zł, by pokryć powstałą dziurę budżetową. Kolejne rozbieżności dotyczą samych śmigłowców. Pierwsze AH-64D Apache wylądowały w czerwcu 2025 r. w Inowrocławiu, a nie w Świdniku – zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią prezydenta Andrzeja Dudy. Jednocześnie wicepremier Kosiniak-Kamysz zapowiadał w Lublinie, że Apache AH-64E będą stacjonować również w Świdniku, co rodzi pytania o przyszły podział zadań między obiema bazami. Warto również przypomnieć, że od czerwca do listopada 2025 r. Port Lublin-Świdnik z powodzeniem obsługiwał ciężkie wojskowe transporty dla Ukrainy (m.in. C-17 Globemaster i An-124) w czasie remontu Jasionki.

Mimo udowodnienia pełnej zdolności do przyjmowania największych maszyn NATO, współpraca nie została przedłużona po zakończeniu remontu, co wielu oceniło jako zmarnowaną szansę na szybsze wzmocnienie obecności wojskowej na lotnisku.Do końca 2025 r. nie rozpoczęto nawet wstępnych prac przygotowawczych na terenie inwestycji, mimo wcześniejszych publicznych deklaracji. Cały zakres budowy ma zależeć od zatwierdzenia Programu Rozwoju Sił Zbrojnych na lata 2025–2039. Dodatkowo, pomimo zapowiedzi o lokalizacji śmigłowców w Świdniku, nie przeprowadzono widocznych konsultacji z samorządami Lublina i Świdnika.

W związku z tym poseł zadał następujące pytania:

1. Kiedy konkretnie zostanie sfinalizowana umowa nabycia od Portu Lotniczego Lublin SA nieruchomości o powierzchni ok. 20 ha w północnej części lotniska, na potrzeby utworzenia Bazy Lotnictwa Śmigłowcowego Wojsk Lądowych? Proszę o:

a) podanie aktualnego, dokładnego harmonogramu negocjacji wraz ze wskazaniem dat poszczególnych ich etapów (przekazanie operatu Portowi Lotniczemu Lublin, oczekiwane stanowisko PLL, planowana data podpisania umowy); b) wskazanie kwoty zaproponowanej Portowi Lotniczemu Lublin SA w styczniu 2026 r. oraz źródeł jej sfinansowania w budżecie MON; c) wyjaśnienie przyczyn, dla których operat szacunkowy zlecono dopiero w listopadzie 2025 r. – ponad dwadzieścia miesięcy po podpisaniu listu intencyjnego z 25 marca 2024 r.

2. Czy „Program Rozwoju Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej na lata 2025–2039”, do którego odwołuje się odpowiedź z 13 maja 2025 r., został już zatwierdzony? Jeżeli tak – proszę o podanie daty zatwierdzenia oraz wskazanie, czy w jego treści określono harmonogram, koszty i obsadę kadrową Stałej Bazy Lotnictwa Śmigłowcowego Wojsk Lądowych w Świdniku. Jeżeli nie – proszę o wskazanie planowanej daty zatwierdzenia tego dokumentu.

3. Po zakończeniu prac koncepcyjnych, do których odwołuje się odpowiedź z 13 maja 2025 r., proszę o jednoznaczne wskazanie:

a) planowanego terminu rozpoczęcia robót budowlanych w Świdniku; b) planowanego terminu osiągnięcia gotowości operacyjnej bazy; c) łącznego, szacowanego kosztu inwestycji w pełnym okresie jej realizacji; d) liczby śmigłowców planowanych do stacjonowania w Świdniku, ich docelowego typu (z rozbiciem na ewentualne AH-64E Apache, AW149, AW101, S-70i Black Hawk, W-3 Sokół) oraz docelowej obsady kadrowej bazy.

4. Jak Pan Minister wyjaśnia oczywistą sprzeczność pomiędzy publicznymi zapowiedziami stacjonowania śmigłowców uderzeniowych Apache w Świdniku (m.in. wypowiedź wicepremiera Kosiniaka-Kamysza z listopada 2025 r. w Lublinie) a faktem, że pierwsze leasingowane Apache AH-64D już od czerwca 2025 r. stacjonują w 56. Bazie Lotniczej w Inowrocławiu, a deklaracja z października 2023 r. wskazuje Inowrocław jako pierwszą bazę docelowych AH-64E (ponad 30 z 96 zakontraktowanych maszyn)? Czy Świdnik będzie drugą, czy trzecią bazą docelową dla Apache, czy też przeznaczono dla niego inny typ śmigłowców?

5. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej dokonało analizy ekonomicznej skutków zmiany koncepcji bazy z pierwotnie planowanych 113 ha do obecnych ok. 20 ha (od PLL) i 60 ha (od Lasów Państwowych)? Proszę o:

a) przedstawienie wyników takiej analizy, w tym wpływu na docelową liczbę miejsc pracy w bazie (pierwotnie zapowiadanych na ok. 1000 osób) oraz na docelowy potencjał operacyjny jednostki; b) wskazanie, czy przeprowadzono konsultacje z Generalną Dyrekcją Ochrony Środowiska i Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w Lublinie w sprawie możliwości pogodzenia inwestycji z ochroną kolonii susła perełkowanego (Spermophilus suslicus) i obszaru Natura 2000.

6. Jakie środki finansowe zostały zarezerwowane w budżecie MON na 2026 i 2027 rok na realizację inwestycji w Świdniku, w rozbiciu na: (a) nabycie nieruchomości od PLL SA, (b) prace projektowe i koncepcyjne, (c) roboty budowlane I etapu, (d) wyposażenie. Proszę o podanie konkretnych kwot oraz – w przypadku braku zarezerwowania środków – wskazanie, w jakim trybie i z jakiego źródła zostaną one pozyskane (m.in. budżet MON, Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, środki UE w ramach SAFE/EDIP).

7. Pytanie powtórzone w związku z brakiem jakiejkolwiek odpowiedzi w piśmie z 13 maja 2025 r.: Jakie konsultacje – w jakim trybie, kiedy i z jakimi podmiotami – Ministerstwo Obrony Narodowej przeprowadziło lub zamierza przeprowadzić z samorządami miasta Lublin, miasta Świdnik, powiatu świdnickiego oraz województwa lubelskiego, a także z lokalnymi społecznościami i przedsiębiorcami, w sprawie realizacji inwestycji? Proszę o przedstawienie wykazu spotkań, które odbyły się w okresie od 13 maja 2025 r. do dnia złożenia niniejszej interpelacji, oraz harmonogramu konsultacji planowanych na rok 2026.

8. W jaki sposób Ministerstwo Obrony Narodowej zamierza ułożyć współpracę z Aeroklubem Świdnik, którego funkcjonowanie – w związku z planami zagospodarowania trawiastej części lotniska – stanęło pod znakiem zapytania, mimo że stowarzyszenie to od ponad 70 lat szkoli pilotów, w tym istotnie na rzecz Wojska Polskiego? Czy MON przewiduje rozwiązania kompensacyjne lub dalsze wsparcie szkoleniowe Aeroklubu w nowym układzie cywilno-wojskowym lotniska Lublin-Świdnik?

9. W jakim zakresie utworzenie Bazy w Świdniku zostanie skorelowane z bezpośrednio sąsiadującymi zakładami PZL-Świdnik (Leonardo Helicopters), produkującymi dla Sił Zbrojnych RP m.in. 32 wielozadaniowe śmigłowce AW149 oraz 4 śmigłowce AW101? Czy planowane jest wykorzystanie potencjału serwisowego PZL-Świdnik dla obsługi technicznej śmigłowców stacjonujących w bazie, w tym potencjalnie również amerykańskich AH-64E Apache? Czy MON podejmuje rozmowy z Leonardo Helicopters w tym zakresie?

10. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Obrony Narodowej w celu zagwarantowania, że utworzenie bazy w formule lotniska cywilno-wojskowego nie ograniczy zdolności rozwoju komercyjnej oferty Portu Lotniczego Lublin SA, który w 2025 r. – po raz pierwszy w swojej historii – odprawił ponad 471 tys. pasażerów? Czy MON zawarł lub planuje zawrzeć z Portem Lotniczym Lublin SA porozumienie regulujące zasady współistnienia ruchu cywilnego i wojskowego, analogiczne do rozwiązań stosowanych w Krakowie, Rzeszowie czy Warszawie?

11. Czy w związku z planowanym na 2027 r. kolejnym remontem środkowej części drogi startowej (1800 m) w Porcie Lotniczym Rzeszów-Jasionka, Ministerstwo Obrony Narodowej rozważa ponowne wykorzystanie Portu Lotniczego Lublin do obsługi wojskowych transportów donacyjnych dla Ukrainy? Jeżeli tak – w jaki sposób ta perspektywa jest uwzględniona w harmonogramie tworzenia Bazy Lotnictwa Śmigłowcowego oraz w trwających rozmowach z udziałowcami PLL? Czy MON nie postrzega zaprzepaszczenia trwałego komponentu wojskowego w lotnisku Lublin-Świdnik – w obliczu doświadczeń z lat 2025/2026 – jako strategicznego błędu?

Spór o miliony, czyli negocjacje z Portem Lotniczym Lublin

Jak wynika z odpowiedzi sekretarza stanu w MON Pawła Bejdy główną przeszkodą, która obecnie spowalnia realizację projektu, jest przedłużający się proces pozyskania nieruchomości od Portu Lotniczego Lublin S.A. (PLL). Ministerstwo Obrony Narodowej planuje nabyć tereny niezbędne do budowy infrastruktury bazy, jednak strony nie mogą dojść do porozumienia w kwestii ich wartości.

Resort obrony narodowej podkreśla, że zlecenie operatu szacunkowego w listopadzie 2025 roku było niezbędnym krokiem do doprecyzowania założeń technicznych i operacyjnych. Analizy objęły nie tylko potrzeby wojska, ale również koncepcję zagospodarowania 18 hektarów terenów lotniskowych oraz 60 hektarów przyległych. Dopiero po zakończeniu tych prac analitycznych możliwe było przystąpienie do rozmów z Portem Lotniczym Lublin S.A.

Spór finansowy jest znaczący. Jak informuje MON, operat szacunkowy sporządzony na zlecenie Rejonowego Zarządu Infrastruktury w Lublinie określa wartość niezbędnych nieruchomości na ponad 3,3 mln zł. Jest to kwota znacznie niższa od oczekiwań Portu Lotniczego Lublin, którego wartość księgowa tych samych terenów wynosi aż 9 mln zł.

Dodatkowym czynnikiem komplikującym jest trwająca zmiana planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Wólka. Port lotniczy wskazuje, że po przekształceniu działek z "zieleni izolacyjnej" na "tereny komunikacji lotniczej" ich wartość rynkowa znacząco wzrośnie, co jeszcze bardziej oddala stanowiska obu stron. W efekcie MON przyznaje, że proces negocjacji się wydłuża, a ostateczne oczekiwania finansowe portu lotniczego wciąż nie są znane.

Dzierżawa zamiast sprzedaży? Propozycja Portu Lotniczego

Zamiast sprzedaży całości gruntów, zarząd Portu Lotniczego Lublin w marcu 2026 roku zaproponował rozwiązanie hybrydowe. Polega ono na udostępnieniu większości terenu (ponad 18 ha) w formie dzierżawy z prawem pierwokupu oraz sprzedaży jedynie niewielkiej działki o powierzchni ok. 1,3 ha. Obecnie na poziomie resortu obrony narodowej trwa proces analityczny dotyczący tej propozycji. Ostateczny zakres inwestycji zostanie określony dopiero po sfinalizowaniu przejęcia gruntów i opracowaniu Planu Zabudowy Terenu Zamkniętego.

Ochrona susła perełkowanego i Natura 2000 zmieniły koncepcję bazy

Drugim fundamentalnym czynnikiem, który wpłynął na kształt inwestycji, były uwarunkowania środowiskowe. Pierwotne plany zakładały ulokowanie bazy na znacznie większym obszarze, jednak analizy wykazały poważne kolizje z cennymi przyrodniczo terenami.

Konieczność zapewnienia ochrony kolonii susła perełkowanego oraz zachowania integralności obszaru Natura 2000 zmusiła resort obrony do całkowitej zmiany koncepcji. Po konsultacjach z Generalną i Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska, MON podjęło decyzję o odstąpieniu od pierwotnej lokalizacji.

Nowy plan zakłada wykorzystanie mniejszego, ale starannie wybranego obszaru: ok. 20 ha pozyskanych od Portu Lotniczego Lublin oraz ok. 60 ha pozyskanych od Lasów Państwowych. Co istotne, resort obrony zapewnia, że zmniejszenie powierzchni z planowanych ok. 113 ha do ok. 80 ha nie wpłynie negatywnie na zakres inwestycji ani na docelowy potencjał operacyjny jednostki. Baza ma być zrealizowana w standardzie i wymiarach przyjętych na innych lotniskach wojskowych. Wojsko ma również do dyspozycji łącznie 479 ha terenów od Lasów Państwowych, które stanowią rezerwę na przyszłość i nie wymagają na razie ingerencji w środowisko.

Jaka będzie baza w Świdniku i co pozostaje tajemnicą?

Po sfinalizowaniu przejęcia gruntów od PLL, wojsko przystąpi do opracowania Planu Zabudowy Terenu Zamkniętego. Infrastruktura, która powstanie, będzie spełniać wszystkie wymogi dla nowoczesnych lotnisk wojskowych eksploatujących platformy śmigłowcowe. Lokalizacja poszczególnych obiektów została już wstępnie uzgodniona ze stroną cywilną, aby nie kolidowała z bieżącym funkcjonowaniem Portu Lotniczego Lublin ani jego planami rozwojowymi.

Mimo ujawnienia szczegółów dotyczących problemów z gruntami i zmian w koncepcji, wiele kluczowych informacji na temat bazy pozostaje niejawnych. Ministerstwo Obrony Narodowej, powołując się na kwestie bezpieczeństwa, zastrzega, że informacje dotyczące: gotowości operacyjnej bazy, liczby i typu stacjonujących śmigłowców, łącznego kosztu inwestycji zawarte w „Programie rozwoju Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej na lata 2025-2039”, stanowią informację niejawną i nie mogą być upublicznione. Oznacza to, że choć wiemy, iż baza powstanie, jej dokładny potencjał bojowy i harmonogram pozostaną tajemnicą wojskową. Obecnie na poziomie resortu trwa proces analityczny związany z przedstawionymi przez PLL propozycjami, a dialog z samorządami i innymi interesariuszami jest kontynuowany.