- Rosyjskie drony uderzyły w pociąg pasażerski jadący do Polski z Kijowa i stację paliw, zaledwie kilometry od naszej granicy, wywołując poważny alarm.
- MON zapewnia, że polska przestrzeń powietrzna nie została naruszona, jednak eksperci zastanawiają się nad prawdziwymi celami Moskwy.
- Czy Rosja testuje granice NATO, próbując wywrzeć presję psychologiczną i sprawdzić reakcję Zachodu na tę nową, agresywną taktykę?
Co się wydarzyło?
Rosyjski bezzałogowiec uszkodził lokomotywę pociągu pasażerskiego jadącego z Kijowa, około 2 km od granicy z Polską, wywołując panikę wśród pasażerów. Dzięki wcześniejszemu ostrzeżeniu załogi nikt ze 206 pasażerów, wśród których nie było Polaków, nie ucierpiał. Kilka godzin wcześniej inny dron trafił w stację paliw około 800 m od przejścia w Dorohusku, podpalając dwie ciężarówki.
Szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz poinformował, że Rosjanie wykorzystali do tych ataków kilkanaście odrzutowych dronów Geran-5. Podkreślił, że do naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej nie doszło. W gotowości pozostawały F-16, śmigłowce i samolot wczesnego ostrzegania Saab 340 AEW.
Nie były to przypadki odosobnione - w skali całej Ukrainy tej nocy Rosjanie użyli około 450 dronów różnego typu oraz 40 pocisków manewrujących i balistycznych. Jest to element trwającej kampanii powietrznej, mającej na celu przeciążyć ukraińską obronę powietrzną i uderzyć w infrastrukturę krytyczną oraz transportową kraju.
Cele Moskwy – deklarowane i prawdziwe
Rosyjskie MSZ, cytowane przez AFP, samo wskazało cel uderzenia w pobliżu polskiej granicy: „infrastrukturę kolejową w zachodniej Ukrainie, wykorzystywaną do transportu ładunków wojskowych z Europy”. To najbardziej dosłowna odpowiedź na tytułowe pytanie, ale moim zdaniem, tylko jedna z wielu. Faktycznie trasa Kijów-Warszawa i okoliczne węzły komunikacyjne to kluczowy korytarz, którym płynie zachodnia pomoc wojskowa. Im bliżej Polski nastąpi przerwanie linii, tym trudniej o szybkie trasy zastępcze.
Ale tym samym widać, że cel ataku na pociąg, czy raczej pociągi, był inny. Gdyby Rosjanie chcieli faktycznie uderzyć w infrastrukturę transportującą ładunki wojskowe, uderzyliby w pociąg towarowy. Powinno zrobić to też nie na trasie do Polski, ale na węźle kolejowym, którym jest Kowel. To około 65-70 km od granicy. Tymczasem wybrano pociąg osobowy. Jedna z tez głosi, że celem miał być dyplomatyczny pociąg, którym podróżował m.in. były premier Wielkiej Brytanii Boris Johnson oraz doradcy ds. bezpieczeństwa krajów UE. Byłby to dość mocny sygnał, ale najwyraźniej zawiodło rozpoznanie i koordynacja. Może jednak Rosja obawiała się, że któryś z tych polityków zostanie rannym lub zabity, mimo tego, że celem drona była lokomotywa? Kto wie?
Z pewnością jednak przekaz jest jasny – Rosja przesuwa oddziaływanie tego konfliktu coraz bliżej granic Unii Europejskiej i NATO. Robi to w nieprzypadkowym momencie – w zasadzie w rocznicę słynnego „nalotu” rosyjskich dronów, które w 2025 przekroczyły masowo polską granicę, nie niosąc jednak żadnego ładunku. Dziś ten komunikat jest jasny – uzbrojone drony mogą zacząć spadać na takie obiekty, które Kreml uzna za cele militarne – związane ze wsparciem Ukrainy.
Działania te zbiegają się z narastającą kampanią antyukraińską w mediach społecznościowych i niedawnymi atakami dywersantów na zakłady zbrojeniowe w Polsce. Między innymi na producenta dronów dostarczanych masowo Ukrainie – Grupę WB.
Zastraszenie, zniechęcenie i antagonizacja
Wiceminister obrony Cezary Tomczyk napisał, że każdy wątpiący w sens wspierania Ukrainy powinien wyciągnąć wnioski z tej nocy - to sugeruje, że w Warszawie ataki te odczytuje się też jako presję na determinację Zachodu. Uderzenia kilometr czy dwa od granicy, powtarzane drugą noc z rzędu, można równie dobrze czytać jako sprawdzanie, gdzie realnie przebiega czerwona linia NATO. A w przypadku naszego kraju - jak szybko reaguje polska obrona powietrzna - a przy okazji jako presję psychologiczną na mieszkańców pogranicza.
Rosjanie, jak zauważył minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz, zmieniają taktykę, wypuszczając po kilka dronów jednocześnie, atakując wielokrotnie, w różnych miejscach i o różnych porach, aby rozproszyć obronę. Blisko granicy ten sam manewr dodatkowo testuje refleks sojuszu i wymianę informacji. W przypadku Ukrainy – która nie jest w systemach NATO i nie zapewnia pełnej wymiany danych, to jeden z problemów.
Należy też wspomnieć, że ta sytuacja wpisuje się w szerszy kontekst. Ataków na zakłady zbrojeniowe w całej Europie, animowanie antyukraińskich nastrojów – zarówno przez propagandę rosyjską jak i lokalnych populistów. Wspieranie ruchów ekstremistycznych, zarówno skrajnie lewicowych jak i prawicowych, przez Moskwę to norma, a ostatnio znacznie się nasiliło. Doskonale to widać. Bo Rosja wspiera nie tylko antyukraińskich narodowców i wszelkie przekazy niechętne Ukraińcom. Rosja wspiera również lewicowych pacyfistów, domagających się, aby zaprzestać wspierania Ukrainy, a raczej w ich narracji – zaprzestać czerpania zysków z wojny.
Między reakcjami, zagrożeniami i celami
Charakterystyczne jest to, jak różnie zareagowano na ten sam incydent. Szef MSWiA Marcin Kierwiński mówił wprost o rosyjskim terrorze, nazywając Moskwę „wrogiem wolnego świata”, podczas gdy premier Donald Tusk zachował dystans, nie potwierdzając doniesień we własnym imieniu. Po stronie ukraińskiej szef MSZ Andrij Sybiha nazwał atak celowym uderzeniem w granicę polsko-ukraińską.
Ta rozbieżność między alarmującą retoryką a oficjalnym spokojem i powściągliwością to przestrzeń, w której Kreml może działać bezkarnie: wystarczająco blisko, by straszyć, ale wciąż po drugiej stronie granicy, by nie dać Warszawie, i szerzej NATO, pretekstu do twardszej reakcji.
W nadchodzących miesiącach musimy przygotować się na nasilenie takich działań – militarnych i propagandowych. Ataki tradycyjnie są bardziej intensywne na Ukrainę jesienią i zimą. Nie sprzyja też sytuacja polityczna i omamieni kremlowską propagandą politycy, na przykład w USA. Jak się okazuje, z prezydentem Donaldem Trumpem, który stwierdził, że Ukraina powinna zaprzestać ataków na rosyjską infrastrukturę naftową, bo jego zdaniem to jest przyczyną rosnących cen ropy na świecie. Nie sytuacja na Bliskim Wschodzie i wojna z Iranem, ale drony spadające na rosyjskie rafinerie.
Jest to oczywiście głos populisty – przeznaczony na wewnętrzne potrzeby polityczne, ale też niebezpieczne narzędzie dla kremlowskiej propagandy. Dlatego warto rozważnie dobierać słowa i opinie które się powiela. Nie tylko będąc politykiem, ale też zwykłym użytkownikiem popularnych portali. To miliony bezrefleksyjnie powielonych treści płynących różnymi kanałami z Rosji jest zagrożeniem dla Ukrainy i NATO. Co najmniej na równi z dronami, padającymi blisko naszych granic.
