- Premier Tusk na Cyprze apeluje o konkretyzację artykułu 42.7 Traktatu UE, by wzmocnić obronę Europy przed Rosją.
- Artykuł 42.7 zobowiązuje państwa UE do wzajemnej pomocy w przypadku zbrojnej agresji, co ma stać się realnym mechanizmem.
- UE planuje opracować szczegółowy plan działania na wypadek uruchomienia tej klauzuli.
Rosyjskie zagrożenie wymaga konkretnych działań UE
Donald Tusk zaznaczył, że wobec narastającego zagrożenia ze strony Rosji, Unia Europejska musi podjąć praktyczne decyzje dotyczące bezpieczeństwa, zwłaszcza wschodniej granicy. Podkreślił, że nie mogą to być jedynie deklaracje na papierze, ale realne, europejskie działania. Ta kwestia była jednym z głównych tematów rozmów premiera z innymi liderami UE podczas szczytu na Cyprze.
Premier Tusk wskazał na potrzebę nadania konkretnych kształtów klauzuli o wzajemnej obronie państw unijnych, zawartej w artykule 42.7 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Przepis ten stanowi, że w przypadku zbrojnej agresji na terytorium jednego z państw członkowskich, pozostałe kraje mają obowiązek udzielenia pomocy i wsparcia wszelkimi dostępnymi środkami. Jest to zobowiązanie wiążące dla wszystkich państw członkowskich, które jednocześnie nie narusza neutralności niektórych z nich ani zobowiązań wynikających z członkostwa w NATO. Dyskusje na ten temat świadczą o przełomie w myśleniu o europejskiej obronności.
"W przypadku gdy jakiekolwiek Państwo Członkowskie stanie się ofiarą zbrojnej agresji na jego terytorium, pozostałe Państwa Członkowskie mają w stosunku do niego obowiązek udzielenia pomocy i wsparcia przy zastosowaniu wszelkich dostępnych im środków, zgodnie z artykułem 51 Karty Narodów Zjednoczonych. Nie ma to wpływu na szczególny charakter polityki bezpieczeństwa i obrony niektórych Państw Członkowskich. Nie ma to wpływu na szczególny charakter polityki bezpieczeństwa i obrony niektórych Państw Członkowskich. Zobowiązania i współpraca w tej dziedzinie pozostają zgodne ze zobowiązaniami zaciągniętymi w ramach Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, która dla państw będących jej członkami pozostaje podstawą ich zbiorowej obrony i forum dla jej wykonywania" - brzmi treść artykułu 42.7.
Europa a USA: Wzajemna obrona bez deklaracji
Donald Tusk podkreślił, że Polska nie ma powodów do narzekania na współpracę ze Stanami Zjednoczonymi w kwestiach obronności. Jednocześnie zgodził się z opinią USA, że Europa powinna być zdolna do samodzielnej obrony. Premier zauważył, że sceptycyzm administracji waszyngtońskiej wobec NATO i Unii Europejskiej nie jest nowością, podobnie jak powtarzane od miesięcy apele, aby Europa liczyła przede wszystkim na siebie. W lutym 2026 roku Unia Europejska zaczęła poważnie analizować scenariusz ograniczonego wsparcia militarnego ze strony Stanów Zjednoczonych, co ożywiło dyskusję nad wzmocnieniem własnej klauzuli wzajemnej obrony. Dotychczas artykuł 42.7 został uruchomiony tylko raz - przez Francję po zamachach terrorystycznych w Paryżu w 2015 roku.
Przygotowania do uruchomienia klauzuli
Prezydent Cypru, Nikos Christodulidis, poinformował, że liderzy państw UE zamierzają przygotować plan działania na wypadek uruchomienia przez jedno z państw członkowskich artykułu 42.7. Plan ten ma określać, jak zareagować w sytuacji, gdy państwo członkowskie uruchomi klauzulę, w tym, które kraje odpowiedzą na prośbę oraz jakie będą potrzeby rządu lub kraju, który uruchomi artykuł. Ćwiczenia symulujące uruchomienie klauzuli wzajemnej pomocy, w tym scenariusz zmasowanego ataku hybrydowego, zaplanowano na początek maja. Będą one prowadzone na szczeblu ministerialnym, bez elementów wojskowych.
