- Cywilny Airbus A330-200 w Hiszpanii przechodzi dziewięciomiesięczną, inżynieryjną metamorfozę w zaawansowany wojskowy tankowiec MRTT.
- Podczas tej transformacji samolot jest rozbierany i składany od nowa. Podwaja się ilość okablowania, a polskie zakłady odgrywają kluczową rolę w produkcji tej wersji.
- Dowiedz się, jak ten samolot łączy w sobie transport strategiczny z automatycznym tankowaniem w locie, rewolucjonizując możliwości sił zbrojnych.
Jak w Hiszpanii cywil staje się żołnierzem?
Airbus A330 MRTT to konstrukcja bazująca na sprawdzonym, niezwykle popularnym pasażerskim szerokokadłubowcu A330-200. Wpływa to na obniżenie kosztów eksploatacji, ale też ułatwia pozyskanie samolotów do przebudowy, gdyż każdy A330 MRTT opuszcza „cywilne” zakłady Airbusa w Tuluzie jako zwykły A330-200. Dopiero zakłady Airbus Defence and Space w Getafe pod Madrytem zajmuja się jego przebudową na wersje wojskową. Od 2022 roku A330 MRTT powstają nie tylko z maszyn fabrycznie nowych, ale również z samolotów używanych, pozysjanych od linii lotniczych. To właśnie Hiszpania jako pierwsza skorzystała z tej możliwości, odkupując samoloty od linii lotniczych Air Iberia.
Proces narodzin każdego egzemplarza MRTT to pokaz najwyższego kunsztu inżynieryjnego oraz rygorystycznych procedur bezpieczeństwa. Proces trwa dziewięć miesięcy i wymaga rozebrania płatowca niemal do „gołej struktury”. Między innymi po to, aby wzmocnić ogon, gdzie mocowany jest ruchomy, sztywny bom, generujący ogromne opory aerodynamiczne i wymagający układu wysuwania oraz sterowania. Trzeba też wymienić niemal wszystkie instalacje elektryczne, łączność i przebudować układ paliwowy.
Instalowana jest zaawansowana wojskowa awionika, systemy kodowanej łączności satelitarnej, aktywne i pasywne sensory samoobrony przed rakietami przeciwlotniczymi oraz zaawansowane stanowisko operatora systemów tankowania, które znajduje się tuż za kabiną pilotów. Jest to możliwe, ponieważ operatorzy sterują procesem za pomocą wirtualnych gogli i ekranów cyfrowych. W starszych maszynach operator znajdował się tuż nad bomem, obserwując jego ruchy przez szybkę.
O skali trudności i stopniu skomplikowania tej przebudowy najlepiej świadczą twarde dane techniczne. Zwykły, pasażerski Airbus A330 posiada na swoim pokładzie około 60 kilometrów przewodów elektrycznych. Po przejściu pełnej metamorfozy w wariant wojskowy MRTT, łączna długość okablowania się podwaja. Wynika to z konieczności pełnego zdublowania, a w niektórych przypadkach nawet potrojenia wszystkich kluczowych systemów pokładowych, aby zapewnić ich niezawodność w warunkach bojowych, na przyład na wypadek uszkodzenia.
W tych 120 kilometrach przewodów elektrycznych i światłowodów kryje się polski akcent. Zdecydowana większość wiązek przewodów i elementów służących do ich mocowania powstaje w Polsce, w zakładach Airbus Defence and Space na warszawskim Okęciu. Bez polskiej części koncernu taka przebudowa byłaby niemożliwa.
Jak wspomniałem, cały proces, od przylotu A330-200 do opuszczenia zakładów przez A330 MRTT to dziewięć miesięcy pracy. Rocznie zakłady w Getafe jest w stanie opuścić nie więcej niż pięć tak zaawansowanych maszyn, co sprawia, że kolejka chętnych państw jest długa, a każdy termin dostawy na wagę złota. Dlatego Airbus podjął decyzję o otwarciu nowej linii do konwersji i przebudowy samolotów pasażerskich A330 na powietrzne tankowce A330 MRTT w zakładach San Pablo w Sewilli, które mają ruszyć do końca 2027 roku. Dzięki temu liczba przebudowywanych maszyn wzrośnie do 7 egzemplarzy rocznie.
A330 MRTT, czyli powietrzny multitool?
Jakie zdolności zyskuje A330 po przebudowie do wersji MRTT? Maszyna ma nadal 59 metrów długości i 60 metrów rozpiętości skrzydeł. Samolot może zabrać na pokład aż 111 ton paliwa. Co stanowi gigantyczną zaletę konstrukcyjną, MRTT nie potrzebuje do tego żadnych dodatkowych zbiorników montowanych w ładowni – całe paliwo mieści się w potężnych skrzydłach i profilach płatowca, dzięki czemu przestrzeń transportowa pozostaje nienaruszona i w pełni funkcjonalna. Jeśli więc nie przekracza to maksymalnej masy startowej, można jednocześnie wykorzystywać MRTT jako tankowiec i transportować ładunki oraz pasażerów.
W zależności od aktualnych potrzeb operacyjnych, ten podniebny multitool może przewieźć 45 ton ładunku cargo na paletach NATO lub do 300 pasażerów w komfortowych warunkach. W razie kryzysu humanitarnego lub konieczności ewakuacji rannych z rejonu działań wojennych, maszyna w kilka godzin przekształca się w zaawansowany latający szpital ewakuacji medycznej (MEDEVAC), wyposażony w stanowiska intensywnej terapii. Jest to możliwe dzięki modułowej budowie kabony i specjalnemu systemowi mocowania. Dzięki temu możliwa jest też dowolna kombinacja różnych konfiguracji.
Jak sztuczna inteligencja pomaga tankować
Co najważniejsze z punktu widzenia przewagi technologicznej, A330 MRTT to światowy lider innowacji. Jako pierwszy samolot na świecie uzyskał pełną certyfikację dla automatycznego systemu tankowania w locie, który działa zarówno w dzień, jak i w nocy. Noszący oznaczenie A3R (Automatic Air-to-Air Refueling) samodzielnie może sterować bomem do tankowania, robiąc to znacznie szybciej i bardziej precyzyjnie niż człowiek.
Dzięki zaawansowanym algorytmom i kamerom wysokiej rozdzielczości, system sam wykrywa pozycję samolotu-odbiorcy, wylicza trajektorię i precyzyjnie wprowadza sztywny bom do gniazda tankowania z dokładnością do kilku centymetrów. Operator nie musi manualnie sterować drążkiem – jego rola ogranicza się do nadzorowania procesu i zatwierdzenia operacji.
System A3R, został opracowany przez Airbusa w ramach koncepcji SMART MRTT, który obejmuje też inne interesujace rozwiązania, czyniące z samolotu m. in. element sieci łączności i dowodzenia oraz sterowania bezzałogowymi. Jest to projekt ściśle powiązany z koncepcją FCAS, czyli Future Combat Air System – rozwijanego przez kocnern Airbus Defence and Space systemu walki powietrzej przyszłości. Polska pozyskując samoloty A330 MRTT wejdzie w posiadanie tych możliwości.
Potrzeby i możliwości
Do tej beczki miodu trzeba niestety wlać łyżkę dziegciu. Zakup dwóch samolotów A330 MRTT nie rozwiązuje problemów, czyli nie zaspokaja potrzeb polskiego lotnictwa. Jest to mikroflota, dla której trudno będzie zapewnić gotowość operacyjną jednego samolotu w cyklu 24/7. Realnie minimum to 3-4 samoloty. W takim przypadku jest szansa na stałą gotowośc operacyjna więcej niż jednej maszyny. Dlatego po 2030 roku mają zostać pozyskane kolejne dwa samoloty A330 MRTT. Oznacza to, że jesteśmy na samym początku drogi, która prowadzi ku całkowicie nowym możliwościom operacyjnym i zdolnościom Sił Powietrznych RP.
Podcasty
Playlisty tematyczne
