F-47 dostaje miliardy, F/A-XX tylko miliony. Nowy budżet USA budzi pytania

• Nowy budżet obronny USA na 2027 rok, opiewający na rekordowe 1,5 biliona dolarów, ujawnia znaczące różnice w finansowaniu kluczowych programów.
• Myśliwiec F-47 sił powietrznych otrzyma 5 miliardów dolarów, podczas gdy marynarka wojenna dostanie zaledwie 140 milionów dolarów na swój projekt F/A-XX.
• Pomimo gigantycznych kwot, eksperci obawiają się o stabilność finansowania, szczególnie w kontekście kontrowersyjnego systemu obrony przeciwrakietowej "Golden Dome".
• Czy administracja Trumpa sprosta wyzwaniom i zrealizuje ambitne plany obronne, czy też rosnące koszty i niestabilne podstawy finansowania doprowadzą do problemów?

Miliardy dla F-47, niepewna przyszłość F/A-XX?

Zgodnie z doniesieniami Defence One, dokument budżetowy zakłada przyspieszenie prac nad myśliwcem F-47, tak aby rozpocząć produkcję w 2027 roku i doprowadzić do pierwszego lotu w 2028 roku. Taki harmonogram ma stanowić wyraźny sygnał dla potencjalnych przeciwników USA. Już w bieżącym roku budżetowym program F-47 otrzymał 2,5 miliarda dolarów oraz dodatkowe 900 milionów po korektach. Dla porównania, F/A-XX uzyskał 897 milionów dolarów oraz 750 milionów w ramach dodatkowych uzgodnień. Różnica w finansowaniu ma wskazywać na wyraźne uprzywilejowanie programu F-47 przez Biały Dom, zwłaszcza że projekt ten ma być jednym z kluczowych osiągnięć obecnej administracji.

Warto zwrócić uwagę, że jeszcze niedawno program F/A-XX zagrożony był odłożeniem na czas nieokreślony. To jednak mogło poważnie ograniczyć rozwój zdolności bojowych amerykańskiej marynarki wojennej. Ostatecznie Kongres uratował projekt, a wybór głównego wykonawcy ma nastąpić w 2026 roku. Mimo to jego przyszłość wciąż pozostaje niepewna, a miejsce w budżecie muszą znaleźć także zwiększenie produkcji amunicji i systemów rakietowych.

Gigantyczny budżet Trumpa pod presją?

Administracja Trumpa chce przeznaczyć dziesiątki miliardów dolarów na nowoczesne programy wojskowe, w tym system obrony przeciwrakietowej Golden Dome oraz wspomniany myśliwiec F-47. Jednak sposób finansowania i rosnące koszty budzą obawy ekspertów, jak zwraca uwagę Defense One. Projekt budżetu obronnego USA na rok fiskalny 2027 ma wynosić około 1,5 biliona dolarów. W praktyce oznacza to wzrost o ok. 42 proc. względem roku fiskalnego 2026, a w propozycji zapisano m.in. 1,1 biliona dolarów dla Pentagonu i 350 miliardów dolarów na kluczowe uzbrojenie oraz rozbudowę przemysłu obronnego.

W projekcie na F-47 budżet zakłada ponad 5 miliardów dolarów (dla porównania na  F/A-XX - 140 milionów dolarów) , a na system obrony przeciwrakietowej „Golden Dome”, znanego też jako Złota Kopuła, przewidziano 185 miliardów dolarów w ramach wieloletniego programu, z czego na rok 2027 ma trafić 17,5 miliardów dolarów, w tym 400 milionów dolarów z podstawowego budżetu. Reszta zostanie zapewniona poprzez procedurę reconciliation, umożliwiającą szybkie przyjmowanie wydatków większością głosów w Kongresie, co oznacza, że niemal całość tej kwoty ma pochodzić spoza standardowego budżetu Departamentu Wojny jeśli Kongres to zatwierdzi.

„Zakres inicjatywy obejmuje opracowanie i udoskonalenie wszechstronnego, wielowarstwowego systemu obrony. Celem nie jest stworzenie „doskonałej” tarczy, lecz zapewnienie coraz skuteczniejszej osłony, która zwiększy zdolność USA do odstraszania ataków, ograniczy wyścig zbrojeń i umożliwi negocjacje z pozycji siły. W roku budżetowym 2027 program zrównoważy inwestycje w technologie nowej generacji z umacnianiem istniejących zdolności bazowych, by poprawić gotowość w krótkim okresie i budować potencjał na przyszłość” - wyjaśniał Biały Dom.

Zdaniem analityków taki model finansowania jest ryzykowny. Todd Harrison z American Enterprise Institute ocenił, że program opiera się na niestabilnych fundamentach. „Cały program jest na niestabilnym gruncie” - podkreślił ekspert cytowany przez Defence One, wskazując, że brak przeniesienia finansowania do podstawowego budżetu może oznaczać problemy już po 2027 roku. Z dokumentów wynika, że aż 350 miliardów dolarów z całkowitego budżetu obronnego USA na poziomie 1,5 biliona dolarów ma pochodzić z tej samej procedury. Jednocześnie prognozy na lata 2028-2036 nie przewidują dalszych tego typu środków.

Niewydane środki i rosnące koszty

Eksperci zwracają też uwagę, że mimo zmniejszenia finansowania Złotej Kopuły z ponad 23 miliardów do ok. 17 miliardów dolarów w nadchodzącym roku fiskalnym, program nadal dysponuje znaczną pulą niewykorzystanych środków. Krytyka pojawiła się już wcześniej w Kongresie, gdy Departament Wojny nie przedstawił szczegółowych uzasadnień wydatków. Dokumenty Pentagonu wskazują, że część funduszy nadal nie została rozdysponowana. Gen. Michael Guetlein, wysoki rangą oficer Wojsk Kosmicznych USA, będący szefem programu „Złota Kopuła”, zapewnia jednak, że finansowanie jest realizowane, a administracja współpracuje z kluczowymi instytucjami nad wdrażaniem programu.

Według dokumentów budżetowych Pentagon planuje przeznaczyć prawie 20,5 miliarda dolarów na Golden Dome w roku budżetowym 2026. Trump wcześniej zapowiadał, że tarcza zostanie ukończona w około trzy lata i będzie kosztować około 175 miliardów dolarów. W marcu br. Departament Wojny poinformował jednak, że Złota Kopuła będzie kosztować 185 miliardów dolarów. Wzrost kosztów o 10 miliardów dolarów ma pozwolić na uwzględnienie dodatkowych systemów kosmicznych.

Gen. Michael Guetlein podczas marcowej konferencji McAleese Defense Programs tłumaczył, że dodatkowe finansowanie przyspieszy rozwój kluczowych zdolności, w tym AMTI (Airborne Moving Target Indication), systemu HBTSS (Hypersonic and Ballistic Tracking Space Sensor) oraz Space Data Network. „Poproszono nas o pozyskanie kilku dodatkowych zdolności kosmicznych. Obecnie koszt docelowej architektury wynosi 185 miliardów dolarów, a jej pełne wdrożenie przewidziane jest na lata około 2035” - mówił wówczas. Analitycy obawiają się, że koszt Złotej Kopuły może dalej rosnąć, a wbrew temu, co głosi Donald Trump, system nie będzie w stanie przechwycić wszystkich zagrożeń.