Spis treści
Działająca od 2022 roku firma Lithuania Defense Services (LDS), zlokalizowana w miejscowości Jonava na Litwie, stała się kluczowym punktem na mapie wsparcia dla Ukrainy. Jest to spółka joint venture, utworzona przez dwie niemieckie firmy zbrojeniowe – Rheinmetall i Krauss-Maffei Wegmann (KMW), czyli producentów czołgów Leopard. Ustanowienie tego centrum na Litwie nabrało szczególnego znaczenia po tym, jak wcześniejsze plany utworzenia podobnego hubu w Polsce nie doszły do skutku. W ramach projektu w pełni finansowanego przez Republikę Federalną Niemiec, LDS odnawia uszkodzone na froncie ukraińskie czołgi Leopard 2, przywracając im pełną sprawność bojową.
Litewski ośrodek nie tylko przywraca do sprawności czołgi, ale również stanowi ważne zaplecze logistyczne i szkoleniowe. Już wcześniej Litwa organizowała naprawy i zwrot na Ukrainę haubic samobieżnych PzH 2000, a także szkoliła ukraińskich mechaników. Centrum LDS jest wyspecjalizowane w naprawach nowszych wariantów czołgów, takich jak Leopard 2A5 i 2A6. Informacja opublikowane przez firmę o zakończeniu prac nad dwoma kolejnymi maszynami, opublikowana na profilu LinkedIn firmy, potwierdza ciągłość i efektywność tego procesu.
Projekt remontowy na Litwie jest symbolem zjednoczonego frontu państw wspierających Ukrainę. Waga tej współpracy została podkreślona przez ambasadorów Ukrainy i Niemiec na Litwie.
Olha Nikitchenko, ambasador Ukrainy na Litwie, wyraziła wdzięczność i podkreśliła znaczenie ciężkiego sprzętu:
„Bardzo ważne jest dla nas, aby czołgi wróciły na pole bitwy jak najszybciej, ponieważ pomimo ery dronów, ten sprzęt pancerny pozostaje szczególnie ważny i niezbędny podczas odzyskiwania terytoriów okupowanych. […] Tylko dzięki codziennej współpracy możemy wypędzić okrutnego i bezlitosnego wroga”.
Z kolei dr Cornelius Zimmermann, ambasador Niemiec na Litwie, wyjaśnił strategiczne podstawy niemieckiego zaangażowania finansowego:
„Wspieramy obronną walkę Ukrainy o niepodległość i przetrwanie jako narodu. Z powodu brutalnego ataku na Ukrainę i niedawnych gróźb wobec UE i NATO, Rosja stała się fundamentalnym strategicznym zagrożeniem dla europejskiej wolności i bezpieczeństwa. Z tego powodu Niemcy stały się największym dwustronnym partnerem wspierającym Ukrainę w Europie i dzięki temu w pełni finansujemy ten projekt LDS”.
Dwa Leopardy i unikalny STRV-122 po renowacji
Najnowsza dostawa z litewskiego centrum serwisowego jest szczególnie interesująca ze względu na jeden z odnowionych pojazdów. Oprócz standardowego czołgu Leopard 2, przekazanego pierwotnie przez Niemcy, na front wraca również szwedzki wariant STRV-122, który można rozpoznać po specyficznym układzie wyrzutni granatów dymnych (francuski system GALIX zamiast niemieckiego), unikalnego kamuflażu, stosowanego przez szwedzkie siły zbrojne oraz wzmocnionego pancerza, szczególnie w obrębie wieży i przedniej części kadłuba, co czyni go jednym z najlepiej chronionych wariantów Leoparda 2. STRV-122 to w istocie głęboko zmodernizowana wersja Leoparda 2A5, dostosowana do szwedzkich wymagań.
Czołgi STRV-122, które trafiły na wyposażenie Sił Zbrojnych Ukrainy, są darem od Szwecji. Kluczowa decyzja polityczna w tej sprawie zapadła 24 lutego 2023 roku, dokładnie w pierwszą rocznicę pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Premier Ulf Kristersson wraz z ministrem obrony Pålem Jonsonem ogłosili wówczas przekazanie Ukrainie nowego pakietu uzbrojenia, który obejmował 10 czołgów Stridsvagn 122 (STRV-122). Ostateczną zgodę na realizację dostaw musiał wyrazić szwedzki parlament (Riksdag), co nastąpiło w marcu 2023 roku. Pakiet pomocowy, oprócz czołgów, zawierał również inne kluczowe uzbrojenie jak systemy obrony powietrznej MIM-23 HAWK oraz IRIS-T, bojowe wozy piechoty CV90 oraz haubice samobieżne Archer. Całkowita wartość pakietu wyniosła blisko 630 milionów dolarów, co czyniło go jednym z najpoważniejszych gestów wsparcia ze strony Szwecji od początku wojny.
Równolegle z przygotowaniem czołgów do wysyłki, na terytorium Szwecji rozpoczęło się intensywne szkolenie ukraińskich załóg. Szkolenia obejmowały nie tylko obsługę samych czołgów STRV-122, ale również bojowych wozów piechoty CV90. Pierwsze czołgi STRV-122 wraz z wyszkolonymi załogami i technikami dotarły na Ukrainę we wrześniu 2023 roku.
Międzynarodowa presja i rola "koalicji czołgowej"
Początkowo niemieckie wsparcie dla Ukrainy było bardzo ostrożne i ograniczało się głównie do sprzętu defensywnego, jak hełmy czy kamizelki kuloodporne. Rząd w Berlinie przez wiele miesięcy wykazywał dużą wstrzemięźliwość, obawiając się eskalacji konfliktu i bezpośredniego wciągnięcia NATO w wojnę. Kluczową rolę w zmianie niemieckiego stanowiska odegrała presja ze strony sojuszników, a zwłaszcza Polski. Już na początku stycznia 2023 roku prezydent Andrzej Duda, podczas wizyty we Lwowie, zadeklarował gotowość Polski do przekazania Ukrainie kompanii czołgów Leopard 2 (14 maszyn) w ramach międzynarodowej koalicji. Ta deklaracja miała ogromne znaczenie, ponieważ jako producent czołgów, Niemcy musiały wyrazić zgodę na reeksport maszyn będących na wyposażeniu innych armii.
Inicjatywa Polski zapoczątkowała powstanie tzw. "koalicji czołgowej", do której szybko dołączyły inne państwa, m.in. Finlandia, Dania, Hiszpania i Norwegia, deklarując chęć przekazania swoich Leopardów. Presja na Berlin rosła z każdym dniem, a temat zdominował debatę publiczną i spotkania na najwyższym szczeblu, w tym kluczowe rozmowy w bazie lotniczej Ramstein. Ostateczny przełom nastąpił 25 stycznia 2023 roku. Po tygodniach intensywnych konsultacji i nacisków, rząd kanclerza Olafa Scholza ogłosił, że Niemcy nie tylko wydadzą sojusznikom zgodę na reeksport, ale również same przekażą Ukrainie czołgi ze swoich zasobów.
W pierwszym etapie Niemcy zobowiązały się dostarczyć 14 czołgów Leopard 2 w nowoczesnej wersji A6, pochodzących bezpośrednio z magazynów Bundeswehry. Miesiąc później, w lutym 2023 roku, Berlin zwiększył swoje zobowiązanie o kolejne 4 maszyny, podnosząc liczbę do 18 czołgów Leopard 2A6. Celem sojuszników było szybkie sformowanie dla Ukrainy dwóch batalionów pancernych – jednego wyposażonego w nowsze Leopardy 2A6 i drugiego, tworzonego przy wsparciu Polski, złożonego ze starszych maszyn w wersji 2A4.
Decyzji o przekazaniu sprzętu towarzyszyło uruchomienie kompleksowego programu wsparcia. Już w połowie lutego 2023 roku na poligonie w Munster w Dolnej Saksonii rozpoczęło się intensywne szkolenie ukraińskich załóg. Żołnierze, z których część przybyła prosto z linii frontu, w ciągu kilku tygodni uczyli się obsługi zaawansowanych systemów uzbrojenia. Niemcy zobowiązały się również do zapewnienia pełnego pakietu logistycznego, w tym amunicji i części zamiennych. Pierwsze 18 obiecanych przez Berlin czołgów Leopard 2A6 dotarło na Ukrainę pod koniec marca 2023 roku. Dostawa została zrealizowana w ścisłej tajemnicy, by zapewnić bezpieczeństwo transportu.
