- Polska, jako pierwszy kraj UE, ma podpisać umowę pożyczkową w ramach programu SAFE.
- Kraj ma otrzymać 6,5 mld euro zaliczki do końca maja, które zostaną przeznaczone na modernizację obronności.
- Dowiedz się, kto podpisze umowę, na co dokładnie pójdą środki i jakie są dalsze kroki rządu po wecie prezydenta.
Kto podpisze umowę i na co zostaną przeznaczone środki?
Zgodnie z informacjami Polskiej Agencji Prasowej (PAP), pochodzącymi z dwóch niezależnych źródeł w Komisji Europejskiej (KE), w Warszawie dojdzie do podpisania umowy pożyczkowej. Sygnatariuszami będą unijni komisarze Piotr Serafin i Andrius Kubilius, a także polscy ministrowie: szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz oraz minister finansów Andrzej Domański.
Polska i Litwa to kraje, które prawdopodobnie jako pierwsze otrzymają środki z programu SAFE. Polska oczekuje zaliczki w wysokości około 6,5 mld euro, a według unijnych źródeł, pieniądze te powinny trafić do Polski do końca maja. Aby to nastąpiło, Komisja Europejska musi zakończyć wewnętrzne procedury. „Dążymy do tego, by wszystkie formalności były gotowe na piątek” – przekazało źródło unijne.
Środki finansowe przeznaczone dla Polski, wynoszące łącznie 43,7 mld euro, mają zostać wykorzystane na szereg kluczowych inwestycji. Wśród nich wymienia się realizację programu Tarcza Wschód, rozwój systemów antydronowych oraz obrony przeciwlotniczej, modernizację artylerii, a także unowocześnienie infrastruktury transportowej o znaczeniu wojskowym. Rząd zadeklarował, że 89 proc. funduszy ma trafić do polskiego przemysłu i gospodarki.
Program SAFE: Na czym polega i kto jeszcze skorzysta?
Program SAFE (Support for Affordable Energy) to inicjatywa Komisji Europejskiej mająca na celu wsparcie krajów członkowskich w obliczu wyzwań energetycznych i obronnych. Łącznie 19 krajów UE czeka na podpisanie umowy pożyczkowej w ramach tego programu. Rzecznik KE, Thomas Regnier, poinformował w poniedziałek, że dotychczas 10 państw członkowskich, w tym Polska, zatwierdziło i odesłało szkic umowy, co oznacza ich gotowość do ostatecznego podpisania.
Największym beneficjentem programu jest Polska, której KE przyznała 43,7 mld euro. Na drugim miejscu uplasowały się Węgry i Francja, które mają otrzymać po 16,2 mld euro.
Jedynym krajem, którego plan wydatkowania środków nie został jeszcze zatwierdzony, są Węgry. Wynika to z faktu, że Budapeszt zażądał dodatkowych 2 mld euro, na co KE nie wyraziła zgody. Ponadto, zastrzeżenia budził plan złożony przez ustępujący rząd premiera Viktora Orbana w kontekście zasad praworządności. Komisja Europejska oczekuje na nową propozycję od Budapesztu, po objęciu urzędu premiera przez Petera Magyara.
Po podpisaniu umów z krajami członkowskimi, Komisja Europejska będzie mogła zaciągnąć pożyczki na rynkach kapitałowych, a następnie przekazać je beneficjentom.
Weto prezydenta i dalsze kroki rządu
W połowie marca prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę wdrażającą SAFE, która przewidywała stworzenie specjalnego funduszu na unijne środki. W odpowiedzi na weto, rząd przyjął uchwałę w sprawie Programu Polska Zbrojna. Uchwała ta upoważnia szefa MON oraz ministra finansów i gospodarki do podpisania w imieniu rządu umowy oraz dokumentów dotyczących pożyczki SAFE.
Pożyczka zostanie zaciągnięta przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ). Ważne jest, że spłata pożyczki nastąpi ze środków niewliczanych do minimalnego limitu wydatków na obronność, co zapewnia dodatkową elastyczność finansową.
Polska jest zatem na ostatniej prostej do pozyskania znaczących środków, które wzmocnią jej bezpieczeństwo i gospodarkę, potwierdzając jednocześnie zaangażowanie w strategiczne programy unijne.
