- Izraelski minister obrony Israel Kac oświadczył, że misja Izraela w Iranie „jeszcze się nie zakończyła”, ostrzegając przed próbami wznowienia prac nad bronią jądrową i przypominając o wcześniejszych atakach na irańskie instalacje.
- Dowództwo Centralne USA (CENTCOM) ogłosiło utworzenie grupy zadaniowej „Żelazna Brama” w celu zakłócania lądowego transportu broni i materiałów do Iranu, wspierając tym samym ekonomiczną izolację Teheranu.
- Mimo doniesień o postępach w negocjacjach USA-Iran, w regionie panuje obawa przed wznowieniem walk, a Iran grozi odwetem i przygotowuje się do ataków na cele amerykańskie i izraelskie.
- Eksperci wskazują, że Iran dąży do budowy broni nuklearnej i wzmocnienia swoich sił, a wybór nowego ministra obrony może świadczyć o zmianie strategii na ofensywną.
Słowa izraelskiego ministra obrony, Israela Kaca, wypowiedziane podczas uroczystości upamiętniającej żołnierzy poległych w wojnie sueskiej w 1956 roku, jasno zarysowują stanowisko Izraela wobec Iranu. Minister Kac oświadczył, że misja Izraela w Iranie „jeszcze się nie zakończyła” i dodał: „Nie możemy zaakceptować tych zagrożeń”. Podkreślił również, że Teheran podejmuje próby wznowienia prac nad bronią jądrową, a Izrael jest przygotowany na każdy możliwy rozwój wypadków. Ta deklaracja następuje po serii działań militarnych, w tym atakach Izraela na irańskie instalacje nuklearne i wojskowe w czerwcu 2025 roku, a także wspólnej ofensywie ze Stanami Zjednoczonymi, rozpoczętej 28 lutego 2026 roku.
Władze izraelskie konsekwentnie utrzymują, że Iran dąży do zdobycia broni jądrowej, czemu Teheran niezmiennie zaprzecza. W wyniku nalotów izraelskich i amerykańskich, irańskie zakłady wzbogacania uranu zostały zniszczone lub poważnie uszkodzone, choć pełna skala zniszczeń pozostaje nieznana. Kluczową kwestią sporną w negocjacjach amerykańsko-irańskich jest los zgromadzonych przez Iran zapasów wzbogaconego uranu, z których część może znajdować się pod gruzami zbombardowanych instalacji.
W odpowiedzi na te zagrożenia i w ramach szerszej strategii ekonomicznej izolacji Iranu, Dowództwo Centralne USA (CENTCOM) ogłosiło utworzenie nowej grupy zadaniowej o nazwie „Żelazna Brama” (Iron Gate). Jej celem jest wspieranie zakłócania transportu broni i innych materiałów do Iranu drogą lądową. Zespół, składający się z 20 osób cywilnych i wojskowych, ma koordynować działania z innymi agencjami rządowymi USA, aby „zapobiegać przemieszczaniu zaawansowanych systemów uzbrojenia, technologii podwójnego zastosowania, materiałów objętych sankcjami i nielegalnych źródeł dochodów przez granice lądowe Iranu i Morze Kaspijskie”. Dowódca CENTCOM, gen. Brad Cooper, zaznaczył, że praca grupy wzmocni skuteczność trwającej od miesięcy blokady irańskich portów, która, według wojska, uniemożliwiła Iranowi eksport ropy naftowej o wartości ponad 25 miliardów dolarów. Działania te wpisują się w strategię Waszyngtonu, polegającą na wywieraniu presji na państwa prowadzące handel z Iranem, by zaprzestały robienia interesów z reżimem w Teheranie.
Dyplomacja w cieniu konfliktu: Katar mediuje, Iran analizuje propozycje
Pomimo eskalacji napięć i działań militarnych, trwają również wysiłki dyplomatyczne mające na celu załagodzenie konfliktu. Premier Kataru, szejk Mohammed bin Abdulrahman as-Sani, poinformował w sobotę o „postępie w rokowaniach Iranu ze Stanami Zjednoczonymi”. Jak podała telewizja Al-Dżazira, Katar nie ustaje w mediacji między obu państwami, a szejk as-Sani zapewnił, że amerykańska administracja jest gotowa na poszukiwanie dyplomatycznego rozwiązania nawet po zakończeniu wyborów środka kadencji w USA. „Wskazuje to, że zainteresowanie Waszyngtonu osiągnięciem porozumienia nie uległo zmianie” – cytuje katarska telewizja szefa rządu Kataru, który wraz z Pakistanem jest jednym z najbardziej zaangażowanych mediatorów. As-Sani podkreślił, że konieczne są wszelkie działania, które „zapobiegną wymknięciu się sytuacji w regionie spod kontroli”, dodając: „Nie możemy czekać na idealne porozumienie; mamy nadzieję osiągnąć dobre porozumienie”. Nie ujawnił jednak szczegółów dotyczących osiągniętego postępu.
Złożona we wrześniu propozycja Iranu zakłada m.in. zniesienie blokady irańskich portów, odblokowanie zamrożonych aktywów oraz akceptację dla proponowanej przez Teheran trasy żeglugi przez cieśninę Ormuz. Dziennik „New York Times” doniósł w czwartek, że Iran analizuje „konkretne propozycje” dotyczące swojego programu nuklearnego, co w ocenie gazety może stanowić przełom w zabiegach o dyplomatyczne zażegnanie konfliktu i oznaczać powrót Iranu do rozmów nuklearnych „po tygodniach całkowitego braku ustępstw”.
Wojna czy pokój? Analizy ekspertów i przygotowania Teheranu
W regionie panuje atmosfera niepewności i obaw o możliwe wznowienie walk. W piątek (6 listopada) władze USA ostrzegły Amerykanów mieszkających na Bliskim Wschodzie przed zwiększonym ryzykiem ataków ze strony Iranu i jego jemeńskich sojuszników, wydając również ostrzeżenie dla cywilów w Iranie. Reuters przypomniał, że choć USA wstrzymały ataki na Iran w tygodniach poprzedzających wtorkowe głosowanie, kraje regionu obawiają się, że po ich zakończeniu prezydent Donald Trump może nakazać wznowienie działań ofensywnych. Iran konsekwentnie grozi, że w razie ponownych ataków odpowie uderzeniami na izraelskie i amerykańskie cele w krajach Zatoki Perskiej i na Bliskim Wschodzie.
Wewnętrzna sytuacja polityczna w Izraelu również jest napięta. Słowa ministra Kaca o jedności padły w czasie trudnych negocjacji dotyczących utworzenia nowego rządu. Prezydent Icchak Hercog zapowiedział, że powierzy misję tworzenia gabinetu liderowi opozycji, byłemu szefowi sztabu armii Gadiemu Ajzenkotowi. Wybory parlamentarne z 27 października nie wyłoniły jednoznacznego zwycięzcy, a utworzenie koalicji jest trudne, zwłaszcza z powodu niechęci partii żydowskich do współpracy z ugrupowaniami arabskimi. W sobotę Benjamin Netanjahu wezwał obóz Ajzenkota do utworzenia rządu jedności narodowej.
Soufan Center, nowojorski ośrodek badawczy specjalizujący się w polityce zagranicznej i bezpieczeństwie, ocenia, że „fundamentalna architektura bezpieczeństwa” na Bliskim Wschodzie została zniszczona przez wojnę z Iranem. Eksperci obawiają się, że głównym wnioskiem, jaki wyciągnął irański reżim z konfliktu, jest to, że jedyną gwarancją bezpieczeństwa jest przyjęcie „modelu północnokoreańskiego”. Irański establishment, zwłaszcza ten związany z Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej, dąży do budowy broni nuklearnej, rozwoju programu rakiet i dronów, a nawet wzmocnienia sił lądowych.
Amerykański wywiad, według Soufan Center, wskazuje, że przywódcy Iranu przygotowują się na ewentualny atak USA, opracowując program agresywnych retorsji i ataków asymetrycznych, w tym nawet na amerykańskich dyplomatów. Impulsem do tych przygotowań stały się ponawiane groźby prezydenta Donalda Trumpa, który w czwartek oznajmił, że „świat bardzo szybko się dowie”, czy USA zawrą porozumienie z Iranem, czy też „zniszczą to, co pozostało” z tego kraju. Szef Pentagonu, Pete Hegseth, deklaruje, że będzie nadal prowadził wojnę z Republiką Islamską. Wysocy rangą przedstawiciele irańskich władz zakładają możliwość atakowania w całym regionie celów wojskowych i cywilnych, amerykańskich i arabskich. Irańskie media opublikowały nawet listę potencjalnych celów, obejmującą mosty, węzły kolejowe, lotniska w krajach Zatoki Perskiej, a także podwodne kable, firmy petrochemiczne, elektrownie, zakłady odsalania wody, firmy związane z AI i innymi zaawansowanymi technologiami, hotele i centra handlowe. Szef Wywiadu Krajowego USA, Jay Clayton, ostrzegł, że Teheran wszedł w „zaawansowaną fazę” planowania ataków za granicą, w tym na terytorium Stanów Zjednoczonych.
Magazyn „Foreign Policy” napisał w ubiegłym tygodniu, że Iran mówi o pokoju, ale przygotowuje się do wojny. Świadczyć o tym ma wybór nowego ministra obrony, Mehrdada Akhlaghiwego, co w ocenie magazynu wskazuje na zmianę strategii z defensywnej na ofensywną. W Iranie, mimo zadowolenia z wygranej Demokratów w wyborach do Kongresu USA, rozmówcy „Guardiana” mówią, że „przygotowują się na najgorsze”.
