• 31 lipca 1940 r. Adolf Hitler oficjalnie komunikuje Naczelnemu Dowództwu Wehrmachtu (OKW) zamiar zniszczenia ZSRR latem 1941 r. Ma to być kolejny Blitzkrieg.
• 5 grudnia 1940 r. Gen. Franz Halder (szef Sztabu Generalnego Wojsk Lądowych - OKH) przedstawia Hitlerowi plan operacyjny o kryptonimie „Otto”.
• 18 grudnia 1940 r. Hitler podpisuje Dyrektywę nr 21, nadając operacji ostateczny kryptonim „Barbarossa” (na cześć cesarza Fryderyka I Barbarossy).
• Marzec/kwiecień 1941 r. Pierwotna data ataku (15 maja) zostaje przesunięta na drugą połowę czerwca. Oficjalnie z powodu zaangażowania Wehrmachtu na Bałkanach (Jugosławia i Grecja), faktycznie również z powodu opóźnień logistycznych i powodzi wiosennych w Polsce i na Ukrainie.
• 15 maja 1941 r. Gen. Gieorgij Żukow przedstawia Stalinowi tajny plan uderzenia wyprzedzającego na III Rzeszę. Stalin odrzuca plan, obawiając się sprowokowania Hitlera.
• 22 czerwca 1941 r., godz. 3:15 czasu berlińskiego, a o 5:15 czasu moskiewskiego. Trzy grupy armijne uderzają na ZSRR na froncie o długości 2900 km. Luftwaffe niszczy ponad 2000 radzieckich samolotów in pierwszych dniach wojny.
• 22 czerwca 1941 r., godz. 12:15. Wiaczesław Mołotow wygłasza słynne przemówienie radiowe, kończące się słowami: „Nasza sprawa jest słuszna. Wróg zostanie rozbity. Zwycięstwo będzie nasze!”.
• 22–29 czerwca 1941 r. Dochodzi do bitwy pod Brodami (Dubnem). To największa bitwa pancerna początkowej fazy wojny. Sowieci tracą blisko 2600 czołgów w starciu z Grupą Armii „Południe”.
• 22 czerwca – 23 lipca 1941 r. Tak długo broni się otoczona twierdza Brześć.
• 28 czerwca 1941 r. Grupa Armii „Środek” zamyka pierwszy gigantyczny kocioł – bitwa białostocko-mińska. Do niewoli trafia ponad 320 tys. czerwonoarmistów.
• 3 lipca 1941 r. Józef Stalin po raz pierwszy od ataku przerywa milczenie i wygłasza przemówienie radiowe, nazywając konflikt „Wielką Wojną Ojczyźnianą” i wzywając do stosowania taktyki spalonej ziemi.
• 10 lipca – 10 września 1941 r. W bitwie pod Smoleńskiem Wehrmacht niszczy kolejne armie radzieckie. Opór wzmacnia się. Ma to wpływ na pierwsze opóźnienia w realizacji „Barbarossy”.
• 21 sierpnia 1941 r. Hitler wprowadza do planu korektę. Odrzuca natychmiastowy marsz na Moskwę. Nakazuje Grupie Armii „Środek” zatrzymać się i przekazać siły pancerne na północ (kierunek Leningrad) oraz na południe (kierunek Kijów).
• 25 sierpnia 1941 r. Wehrmacht wspólnie z fińskim sojusznikiem zamykają pierścień okrążenia wokół Leningradu.
• 8 września 1941 r. Początek blokady Leningradu, która potrwa blisko 900 dni.
• 23 sierpnia – 26 września 1941 r. Bitwa o Kijów. Siły sowieckie zostają okrążone. Niemcy biorą do niewoli ponad 660 tys. żołnierzy. Droga na Ukrainę i Krym staje otworem.
• 30 września 1941 r. Rusza operacja „Tajfun” – ostateczna, wielka ofensywa Wehrmachtu na Moskwę.
• Październik 1941 r. Niemcy zamykają kolejne wielkie kotły pod Wiaźmą i Briańskiem (kolejne 600 tys. jeńców). Droga do Moskwy wydaje się wolna.
• Połowa października 1941 r. W Rosji zaczyna się rasputica. Drogi zamieniają się w głębokie błoto. Niemieckie zaopatrzenie staje w miejscu, tempo natarcia spada do kilku kilometrów na dobę. W Moskwie wybucha panika. Stalin decyduje się nie opuszczać stolicy.
• Połowa listopada 1941 r. Błoto zamarza. Niemcy nacierają na Moskwę, wykorzystując ostatnie rezerwy. Zmagają się z arktycznymi mrozami, spadającymi poniżej minus 30 st. C. Rosjanie też mają ten problem, ale są lepiej wyposażeni do walki w takich warunkach.
• 27 listopada – 5 grudnia 1941 r. Niemieckie czołówki pancerne docierają do Krasnej Polany i przedmieść Chimek (ok. 20–30 km od Kremla). Oficerowie widzą wieże Moskwy przez lornetki. Wehrmacht jest jednak skrajnie wycieńczony i pozbawiony amunicji. • 5 grudnia 1941 r. Niemiecka ofensywa zamiera z powodu mrozu, braku paliwa i oporu wroga.
• 6 grudnia 1941 r. Rusza potężne radzieckie przeciwuderzenie pod Moskwą dowodzone przez Żukowa. Wehrmacht zostaje odrzucony od stolicy o 100–250 km. Wojna błyskawiczna definitywnie przechodzi w długą wojnę na wyniszczenie...
Kilka zdań komentarza
W pięć i pół miesiąca w ZSRR Niemcy stracili więcej żołnierzy niż w trakcie wszystkich wcześniejszych kampanii razem wziętych. Na rosyjskiej ziemi życie straciło do 190 tys. żołnierzy Hitlera. Wielokrotnie ludzi utracili obrońcy, ale Stalin dał radę wyrównać te straty. Tymczasem Hitler zostawił wieczność w Sowietach najlepiej wyszkolonych i doświadczonych żołnierzy. Tych strat nie udało się wyrównać.
Gdy było wiadomo w OKW, że nie udało się przetrącić nóg „glinianemu kolosowi”, to do 5 grudnia Wehrmacht stracił ok. 25 proc. stanu osobowego, z którym ruszył na Związek Sowiecki 22 czerwca. To, że Armii Czerwonej marsz do Berlina zajął dłużej niż Niemcom na Moskwę świadczy o gigantycznych złożonościach II wojny światowej. To już jest jednak temat do rozważań na inną okoliczność...
Podcasty
Playlisty tematyczne
