- Europejscy naukowcy alarmują, że Europa nie jest przygotowana na zagrożenia nuklearne i wzywają do natychmiastowych działań.
- Raport przedstawia trzy scenariusze, w tym wspólny europejski system odstraszania nuklearnego, samodzielne programy poszczególnych państw lub odstraszanie konwencjonalne.
- Politycy, w tym Kaja Kallas i Boris Pistorius, różnie reagują na te doniesienia.
Dlaczego Europa musi wzmocnić swoje odstraszanie nuklearne?
Autorzy badania, zrzeszeni w Europejskiej Grupie Studiów Nuklearnych (European Nuclear Study Group), inicjatywie powołanej w 2024 roku przez Monachijską Konferencję Bezpieczeństwa, Hertie School w Berlinie i Uniwersytet w St. Gallen w Szwajcarii, jasno wskazują na zmieniającą się sytuację geopolityczną. Podkreślają, że „niezależnie od tego, jak niewygodna może być ta debata, nowe warunki bezpieczeństwa wymagają od europejskich decydentów bezpośredniego i pilnego zajęcia się rolą broni jądrowej w (polityce) obronnej oraz zapewnienia niezbędnych zasobów”.
Ich zdaniem jest to niezbędna cena, aby uniknąć strategicznej porażki w przyszłości. Dotychczasowa zależność od Stanów Zjednoczonych w kwestii odstraszania nuklearnego, choć nadal istotna, wymaga uzupełnienia o silniejsze, autonomiczne europejskie zdolności. Naukowcy zauważają, że debata na temat właściwej drogi dla państw europejskich NATO była przez lata tematem tabu, jednak obecna sytuacja sprawia, że stała się ona nieunikniona.
Jakie są możliwe scenariusze dla Europy?
Raport przedstawia kilka wariantów wzmocnienia odstraszania nuklearnego w Europie. Poza dalszym poleganiem na wsparciu USA i wzmacnianiem potencjału nuklearnego Wielkiej Brytanii i Francji, rozważane są również bardziej kontrowersyjne opcje:
- Wspólny system odstraszania nuklearnego w Europie.
- Samodzielne programy nuklearne poszczególnych państw.
- Odstraszanie oparte wyłącznie na broni konwencjonalnej.
Warto zaznaczyć, że naukowcy oceniają, iż bez wsparcia Stanów Zjednoczonych, Europa nie ma łatwej drogi do skutecznego odstraszania.
Reakcje na apel naukowców
Na doniesienia naukowców zareagowali już europejscy politycy. Kaja Kallas, szefowa dyplomacji UE, we wtorek opowiedziała się za otwartą debatą na temat europejskich zdolności odstraszania nuklearnego. Jak podała agencja dpa, estońska polityczka podkreśliła, że powodem zmiany podejścia Europejczyków powinien być fakt, że sojusz transatlantycki „nie jest już tym, czym był kiedyś”.
Bardziej ostrożnie do sprawy odniósł się w środę w Brukseli minister obrony Niemiec, Boris Pistorius. Według niego, w nowej strategii obronnej USA „nie ma żadnych wskazówek, że Amerykanie zamierzają wycofać się z odpowiedzialności za odstraszanie nuklearne Europy w ramach NATO”.
Należy pamiętać, że Niemcy nie posiadają własnej broni atomowej i są sygnatariuszem układu o nierozprzestrzenianiu tego uzbrojenia. Ich bezpieczeństwo nuklearne opiera się na mechanizmie NATO Nuclear Sharing, którego kluczowym filarem są Stany Zjednoczone. W ramach tego mechanizmu na terytorium Niemiec rozmieszczone są amerykańskie głowice jądrowe.
Wiosną 2025 roku prezydent Francji Emmanuel Macron zainicjował debatę na temat rozszerzenia francuskiej ochrony nuklearnej na państwa Unii Europejskiej. Inicjatywa ta mogłaby stanowić odpowiedź na ewentualne osłabienie amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa.
Podcasty
Playlisty tematyczne
