Misje pokojowe w kryzysie. SIPRI ostrzega przed globalną eskalacją konfliktów

• Sztokholmski Międzynarodowy Instytut Badań nad Pokojem (SIPRI) ostrzega przed rosnącym ryzykiem konfliktów i pogorszeniem sytuacji cywilów. Liczba żołnierzy misji pokojowych spadła o 17% w stosunku do poprzedniego roku i o połowę od 2016 roku, osiągając nieco ponad 78 tys. pod koniec 2025 r.
• Spadek ten jest spowodowany brakiem środków finansowych i impasem w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. W lipcu 2025 r. na operacje pokojowe ONZ brakowało 2 mld dolarów, a sprzeciw m.in. USA, Chin i Rosji utrudnia podejmowanie decyzji o mandatach misji.
• Od 2014 roku nie rozpoczęto żadnych nowych operacji pokojowych ONZ, a misje regionalne borykają się z podobnymi problemami. SIPRI podkreśla, że nie ma realnych alternatyw dla operacji pokojowych pod przewodnictwem ONZ.

Według raportu SIPRI, pod koniec 2025 roku w międzynarodowych operacjach pokojowych uczestniczyło nieco ponad 78 tysięcy osób. Liczba ta jest o 17 procent niższa w stosunku do roku poprzedniego i stanowi zaledwie połowę stanu z 2016 roku. Ten znaczący regres, jak podkreśla szwedzki think tank, stwarza poważne zagrożenie dla globalnego bezpieczeństwa, pozostawiając regiony dotknięte konfliktami bez niezbędnego wsparcia. Instytut podkreśla, że misje pokojowe są kluczowym narzędziem stabilizacji, a ich osłabienie ma bezpośrednie przełożenie na wzrost ryzyka przemocy i cierpienia ludności cywilnej.

Brak funduszy i polityczny impas: Główne przyczyny kryzysu ONZ

Główne przyczyny spadku liczby uczestników misji pokojowych leżą w braku środków finansowych oraz politycznym impasie. SIPRI alarmuje, że „Ważni darczyńcy nie wywiązali się ze swoich zobowiązań i nie przekazali funduszy, co doprowadziło do cięć w siłach rozjemczych. W lipcu 2025 r. na operacje pokojowe ONZ brakowało 2 mld dolarów, co stanowiło 35 proc. budżetu na lata 2024-25”. Taka sytuacja zmusza do ograniczania zakresu i liczebności operacji. Dodatkowo, utrudnieniem jest impas w Radzie Bezpieczeństwa ONZ, który blokuje podejmowanie kluczowych decyzji dotyczących mandatów misji.

Jako przykład podano sprzeciw USA, który doprowadzi do zakończenia misji UNIFIL w Libanie w grudniu 2026 roku, pomimo ciągłego naruszania zawieszenia broni między Izraelem a Libanem. Podobne problemy występują na Haiti, gdzie Chiny i Rosja utrudniały wysiłki pokojowe, co przyczyniło się do chaosu wywołanego przez gangi.

Czy misje regionalne są realną alternatywą dla ONZ?

Raport SIPRI zauważa, że od 2014 roku nie rozpoczęto żadnych nowych operacji pokojowych pod auspicjami ONZ. W miejsce tego, kilka misji zostało utworzonych przez organizacje regionalne, takie jak Unia Afrykańska czy OBWE. Chociaż inicjatywy te są ważne, SIPRI zwraca uwagę na ich ograniczenia. „Operacje te są jednak często bardziej rozdrobnione i borykają się z tymi samymi problemami, co misje pod auspicjami ONZ” – zaznaczono w raporcie. Oznacza to, że choć stanowią próbę wypełnienia luki, nie są w stanie skutecznie zastąpić kompleksowego i zintegrowanego podejścia, które oferują misje pokojowe ONZ.

Przyszłość pokoju na świecie: Co mówi SIPRI?

W obliczu zawodności rozwiązań międzynarodowych, często wprowadzane są środki tymczasowe, które skupiają się na sile wojskowej i są motywowane interesami poszczególnych krajów zaangażowanych w konflikt. SIPRI jednoznacznie podsumowuje, że „nie ma realnych alternatyw dla operacji pokojowych pod przewodnictwem ONZ”. Raport, przygotowany z okazji obchodzonego 29 maja Międzynarodowego Dnia Uczestników Misji Pokojowych ONZ, stanowi pilne wezwanie do wzmocnienia wsparcia dla globalnych wysiłków na rzecz pokoju, zanim eskalacja konfliktów doprowadzi do dalszych tragicznych konsekwencji.